Author: Институт перевода Библии
Date: 2023-11-23T04:39:51.412508+00:00

Пачазабазул тӀехь: 1 Пачаби

Пачазабазул тӀехь: 1 Пачаби

1. Пачазабазул тӀехь

1. РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Пачазабазул тӀехь)

2. Картаби (Пачазабазул тӀехь)

Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru

Институт перевода Библии

Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules

Пачазабазул тӀехь

Пачазабазул тӀехь

1. ЦеберагӀи

1. 1 Пачаби

ЦеберагӀи

Институт языка, литературы и искусства им. Г. Цадасы

Дагестанского федерального исследовательского центра РАН

Россиялъул гIелмабазул академиялъул Дагъистаналъул федералияб
цIех-рехалъулаб централъул ЦIадаса ХIамзатил
цIаралда бугеб МацIалъул, адабияталъул ва искусствоялъул институт

Пачазабазул тӀехь

Электронияб форматалда гьаб тӀехь
нужеда батила Аллагьасул Калима таржама
гьабиялъул институталъул сайталда:

https:
ibt.org.ru/ru/ media?id=AVR

ISBN 978-5-93943-298-6

Аллагьасул Калима таржама гьабиялъул институт, Москва

© Институт перевода Библии, 2021

ХӀурматияв цӀалдолев!

Дуца цӀализехъин буго магӀарул мацӀалде буссинабураб ва ункъо цадахъ къватӀибе биччараб «Пачазабазул тӀахьал» абураб тӀехь. Гьелда жанибе уна Пачабазул ТӀоцебесеб, КӀиабилеб, Лъабабилеб ва Ункъабилеб тӀехь.

«Пачабазул тӀахьал» ккола Аллагьасул Калимаялъул НекӀсияб КъотӀиялъул тарихиял тӀахьазул цо бутӀа. НекӀсияб КъотӀи гӀуцӀун буго 39 тӀехьалдасан. Гьелда гьоркьобе уна «Таврат» (Мусал щуго тӀехь), аварагзабазул тӀахьал, гӀакъиллъиялъул тӀахьал, тарихиял ва шигӀриял тӀахьал.

Пачабазул ТӀоцебесеб ва КӀиабилеб тӀехьалда бицунеб буго ГӀизраилалъул ахирисев къади ва Аллагьасул авараг Шамуилил заманалдаса бахъараб, ГӀизраилалъул пача Давудил заманалде щвезегӀан ккарал тарихиял лъугьа-бахъиназул хӀакъалъулъ. Пачабазул Лъабабилеб ва Ункъабилеб тӀехьалда кьун буго Сулейман пачалъун вахъараб заманалдаса бахъараб гӀизраилал Вавилоналде асирлъуде рачун араб заманалде щвезегӀан ккарал лъугьа-бахъиназул тарихияб баян.

Гьал тӀахьазе кьучӀалъе росун руго некӀсиял пачабазул кӀалгӀабазда къойилал лъугьа-бахъинал хъван гӀуцӀарал цересел тӀахьал. Пачабазул Лъабабилеб ва Ункъабилеб тӀехьалда рехсолел руго нилъер къоязде щвезегӀан нахъе цӀунун хутӀичӀел некӀсиял адабияталъул памятникал: «Сулейманил ишазул хӀакъалъулъ бицен», «ГӀизраилалъул пачабазул тарих», «Ягьудиялъул пачабазул тарих» ва гь. ц.

Пачабазул тӀахьазда хъварал гӀемерисел лъугьа-бахъинал ритӀухъ гьарула гьебго заманалъул, Аллагьасул халкъалда гьоркьоса гурел, къватӀисахун батӀи-батӀиял тарихчагӀазул хъвай-хъвагӀаяздалъун. ТӀахьал хъвараб заманлъун рикӀкӀуна цебесеб эраялъул анлъабилеб гӀасру (гӀага-шагарго ц. э. 550-леб сон) – гӀизраилал Вавилоналъул пачалихъалда асирлъуда ругеб заман.

Нилъеца бицен гьабулел тӀолалго тӀахьазда бихьизабулеб буго БетӀергьан Аллагьасулги халкъалъулги гьоркьоблъиялъе БетӀергьанасул КъотӀиялъул кигӀанги цӀикӀкӀараб кӀвар букӀин; гьединго, дуниялалъул тарихалда жаниб билълъанхъараб кӀиго аслияб къуват – цо рахъалъ, пачабазгун рагъул бутӀруз цебе бачунеб дунялалъул къуват, цогидаб рахъалъ, Аллагьасул аварагзабаз цӀунулеб ва гьез халкъалъе загьир гьабулеб БетӀергьанасул амру ва Гьесул шартӀал.

Пачазабазул ТӀоцебесеб ва КӀиабилеб тӀехьалда бицунеб буго ГӀизраилалъул тарихалда жаниб ккараб кӀудияб хиса-басиялъул хӀакъалъулъ: рикь-рикьарал къавмазул халкъ гъункараб, къуватаб ва пачаясул бетӀерлъиялда гъоркь цолъараб пачалихъалде свериялъул хӀакъалъулъ. Пачазабазул КӀиабилеб тӀехьалда бицунеб буго Давудил пачалъиялъул, гьесул ирсилав Сулейман гьавиялъул ва ГӀизраилалъул пачалъиялъул тахида абадиялъего Давудил наслу чӀезе букӀин БетӀергьанас загьир гьабиялъул хӀакъалъулъ.

Пачазабазул Лъабабилеб тӀехьалда жанибе бачун буго Давудил пачалъиялъул ахир, Сулейманил кӀикъого соналъул пачалъи – ГӀизраилалъул пачазабазул заманалъул «меседил гӀасру», хадуб ГӀизраилалда жаниб ккараб бикьи, гӀизраилазул кӀиго пачалихъалъул цоцада дандечӀей ва гьелдалъун ГӀизраилалъул гуч дагьлъизе байбихьи. Гьаб тӀехьалда жидер хӀакъалъулъ бицен гьабулел лъугьа-бахъиназда гьоркьоб бищун кӀвар цӀикӀкӀараблъун ккола Мукъадасаб Рукъ бай ва гьеб Рукъ БетӀергьанасе бацӀцӀад гьаби (5-8 бетӀ.). Гьединго гьениб бицунеб буго Сулейманихъе Шеваялъул бика ячӀиналъул хӀакъалъулъ, ва гьелдалъун жеги якъинго бихьизабулеб буго Сулейманил гӀакъиллъиялъул кӀодолъи.

Пачазабазул Ункъабилеб тӀехьалда нилъеда ратуларо Давудги Сулейманги гӀадал цӀар рагӀарал пачаби. Гьелъул гӀаксалда, гьениб нилъеда бихьула ГӀизраилалъул ва Ягьудиялъул пачазабаз тӀокӀалъ чӀечӀого гӀодоре тӀолел биял, цоцазда данде гьабулеб рагъ-кьал, хӀила-макру ва гьеб киналъулго хӀасилалда гучдакълъиялде ва инжитлъиялде ГӀизраил ккей. Амма гьениб хасаб бакӀ ккун буго Ягьудиялъул пача Ёшиягьица (цебесеб эраялъул 640–609 сс.). Гьес кӀудиял диниял хиса-басиял гьарула ва жиндирго халкъ цо Аллагьасде ва Гьесул бацӀцӀадаб нухде буссинабизе къеркьола.

Жакъасев цӀалдолес, гьайгьай, кӀудияб пайда босизе бегьула гьаб тарихияб къисаялдаса: гьересиаллагьзабазул цӀураб дунялалда, тӀоцебе баккула цохӀо Аллагьасда божараб халкъ ва гӀуцӀула цохӀо Аллагьасда божаразул улка.

Пачазабазул тӀахьазул цоги кӀвар цӀикӀкӀараб жолъун ккола гӀемерисел Аллагьасул аварагзаби БетӀергьанасукьа хӀинкъулел ва Гьесие мутӀигӀал чагӀилъун рихьизаруниги, амма пачаби, гьезул гӀагарлъи ва рагъул церехъаби, хӀакъикъаталдаги рукӀараб хӀалалда рихьизарун руго, гьезул цо гъалатӀ бахчичӀого. Гьединлъидал гьел унго-унгоял гӀадатиял чагӀилъун чӀола нилъеда цере. Гьединазул цоявлъун ккола Давуд пача. Давуд халкъазул тарихалда жанив машгьурлъана абадияб пачабазул гӀаркьелалъул бетӀер хӀисабалда гуревги, Забуралъул автор хӀисабалдаги. Амма, цин гьес гӀемер къо хӀехьезе ккана. Гьаб тӀехь цӀалулелъул нилъеда цебе чӀола Давудил гӀумруялъул байбихьи: гьесда дандчӀварал гӀемерал захӀмалъаби ва гьесие рукӀарал хӀинкъаби.

Пачабазда цадахъ гьал тарихиял тӀахьазда аслияб бакӀ ккун буго Аллагьасул амру жидеца халкъалъе загьир гьабулел аварагзабаз. Аварагзабаз диниял рацӀцӀадал нухазде халкъ буссинабизе хӀаракат бахъула: гьединавлъул ккола, жив чӀаго зобалазде хъамун арав Иляс авараг (3 Пач. 17-19 ва 21 бетӀ.; 4 Пач. 1-2 бетӀ.), гьединго, Илясил иш кодобе босарав ЭлишагӀ авараг (4 Пач. 2-9 ва 13 бетӀ.). Пачабазул Ункъабилеб тӀехьалъул 19-20 бутӀрузда бицуна цоги кӀудияв аварагасул – Ишаягь аварагасул хӀакъалъулъ. ЭлишагӀица, гьесдаса цере Илясица гьарурал гӀадин, кӀудиял мугӀжизатал гьарула: цо нухалда, гьесул рукьбузда хъвараб жаназацин чӀаголъула (4 Пач. 13:20-21 бетӀ.). Гьединго Ишаягь аварагасул рагӀудалъунги кӀудияб мугӀжизат бихьизабула БетӀергьанас Хизкиягь пачаясул кӀалгӀаялда (4 Пач. 20:11).

ГӀемерал гӀасрабаз цере хъварал гьал тӀахьазда ратула гьанжесеб гӀелалъул гӀадамазда ричӀчӀуларел бакӀал, жеги рагӀичӀел рагӀаби. Гьединлъидал тӀехьалъул ахиралда кьун буго ричӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян. Гьединго тӀехьалъул ахиралда кьун руго тӀехьалда бицарал аслиял лъугьа-бахъинал ккарал бакӀазул картаби ва суратал.

ТӀехь басмаялде бахъаразул хьул буго гьаб таржамаялъ магӀарул халкъалъул рухӀияб гӀумруялда жаниб цо бегьулеб бакӀ кквелин.

1 Пачаби

1 Пачаби

1. ЦеберагӀи

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

25. 25

26. 26

27. 27

28. 28

29. 29

30. 30

31. 31

ЦеберагӀи

Пачазабазул тӀехь

Пачабазул ТӀоцебесеб тӀехь

ЦеберагӀи

ЖугьутӀазул гӀадаталда рекъон, Пачабазул ТӀоцебесеб ва КӀиабилеб тӀехьалда Шамуилил тӀахьалилан абула, щайгурелъул гьезда бицунеб буго Шамуил авараг гьавиялъул ва доб заманалда ГӀизраилалъул халкъалъул тарихалда жаниб гьес кӀвар бугеб бакӀ кквеялъул хӀакъалъулъ. Шамуил вукӀана БетӀергьанасул авараглъун ва ГӀизраилалъул ахирисев къадилъун.

Гьаб тӀехьалъул тӀоцересел бутӀрузда (1 Пач. 1–7 бетӀ.) бицунеб буго Шамуил аварагасул гӀумруялъул ва гӀизраилазда тӀад гьес нухмалъи гьабиялъул хӀакъалъулъ. Гьев я пачалъун, я кашишлъун вукӀинчӀо, амма гьес БетӀергьанасул амраби пачаясдасаги кашишзабаздасаги камилго ва мухӀканго тӀуразарулел рукӀана. Кашишлъун вукӀарав Элидайин абуни, жиндирго хъизан-къайгицин битӀараб нухда бачун бажаричӀо ва жиндирго васаз БетӀергьанасул къанун хӀатӀикь мерхьаниги, гьезие гӀадлу гьабизе кӀвечӀо.

Амма гьаб тӀехьалда аслияб къагӀидаялда Шамуил аварагасул гуреб, гьес зайтуналъул нах жидеда бахарал ГӀизраилалъул тӀоцересел пачабазул хӀакъалъулъ бицунеб буго. (ХӀакъикъаталда, тӀоцебе Шамуилица бачана ГӀизраил пачабазул нухмалъиялда гъоркье, ва ГӀизраилалда тӀад пачабиги тӀоцере гьес тана.) Хадусел бутӀрузда (1 Пач. 8–15 бетӀ.) бицунеб буго ГӀизраилалда пачабазул нухмалъи чӀезабиялъул ва гьезулгун тушманлъиялда рукӀарал халкъазулгун ккарал рагъазул хӀакъалъулъ.

БетӀергьанасул халкъалъе нухмалъи гьабизе тарав ГӀизраилалъул тӀоцевесев пача Шаулица, Шамуил аварагги гьоркьов ккун, БетӀергьанас загьир гьарурал Гьесул амруялги гӀадахъ росичӀого, жиндехунго божилъи хвезабуна. Цинги БетӀергьанас Шамуил авараг витӀана гӀолохъанав гӀиял вехь Давудида зайтуналъул нах бахеян абун, гьев пачалъун тезе вукӀине. Гьелдаса хадуб Давудица кӀвар цӀикӀкӀараб бакӀ ккуна гӀизраилазул тарихалда жаниб.

Амма циндаго гуро Давудица пачаясул тах ккураб. Цин гьев Шаулил кӀалгӀаялда гьесие хъулухъалъе чӀана. Хадуб гьев, жиндирго гӀумру хвасар гьабун, Шаулидаса гӀемерав лъутанхъизе ва мегӀер-гӀалахалда вахчаризе ккана (1 Пач. 16–30 бетӀ.). БетӀергьанас тӀаса вищарав пачалъун вукӀаниги, Давуд хӀал-зулму гьабун пачаясул тахиде вахинчӀо, Шаул хун хадуб гурони.

Пачазабазул ТӀоцебесеб тӀехьалъул ахиралда бицунеб буго Шаулица БетӀергьанасде мугъ рехун хадуб БетӀергьанас гьевги рехун тедал, Аллагьас гьукъараб иш бугониги, хваразул рухӀазда кӀалъалей гӀадамалъухъе Шаул иналъул ва, гьеб кинабго сабаблъун, гьевги гьесул васалги рагъда чӀваялъул хӀакъалъулъ (31 бетӀ.).

ТӀехьалда буго

Пачазабазул ТӀоцебесеб тӀехь

1. Пачаби телалде цебесеб заман (1 Пач. 1:1–7:17)

2. Шамуил гьави ва гьесул лъимерлъи; гьев авараглъун вахъин ва кашиш Элие хӀукму къотӀи (1 Пач. 1:1–3:21)

3. Пилистимаз КъотӀиялъул гъамас кверде боси ва гьеб тӀадбуссинаби (1 Пач. 4:1–7:17)

4. Шаул пачалъун вищи (1 Пач. 8:1–12:25)

5. Шаул пачалъиялдаса рехи ва гьев Аллагьас нахъ чӀвай (1 Пач. 13:1–15:35)

6. Давудги Шаулги (1 Пач. 16:1–30:31)

7. Давудида пачалъун тезе зайтуналъул нах бахин (1 Пач. 16:1-23)

8. Давудги Голиафги (1 Пач. 17:1-58)

9. Давуд чӀвазелъун Шаулил къеркьей; Ионатанилги Давудилги гьудуллъи; Давуд лъутизе ккей (1 Пач. 18:1–30:31)

10. Шаул ва гьесул васал хвей (1 Пач. 31:1-13)

1

Элканагьил хъизан

1^1Ефраимил тӀалъиялда бугеб Цуфимазул Раматаималдаса[*] цо чи вукӀана Элканагьилан цӀар бугев. Гьесул инсуда цӀар Ерохам, Ерохамил инсуда цӀар Элигьу, Элигьул инсуда цӀар Тоху, Тохул инсуда цӀар Цуф букӀана, гьевги – Ефраимил къавмалъул чи. 2Элканагьил кӀиго лъади йикӀана. Цоялда цӀар Ханна, цогидалда цӀар Фенанна букӀана. Фенаннае лъимал гьаруна, Ханнае гьаричӀо.

3Щибаб соналъ жиндирго шагьаралдаса вахъун унаан гьев чи Шилоялде Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАНАСЕ[*] къурбан хъвезе ва Гьесие тӀагӀат-гӀибадат гьабизе. Элил васал Хофниги Пинхасги рукӀана гьенир БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ[*] кашишзабилъун. 4Къурбан хъунщинахъе Элканагьица Фенаннаеги гьелъул васал-ясазеги бутӀа кьолаан. 5Амма Ханнае гьес кӀи-кӀи бутӀа кьолаан, щайгурелъул гьелъие БЕТӀЕРГЬАНАС лъимал кьолел рукӀинчӀониги, гьесие гьей хирияй йикӀиндал. 6БЕТӀЕРГЬАНАС гьелъие лъимал кьолел рукӀинчӀелъул, Фенаннаца квешго инжит-хӀакъир гьаюлаан гьей. 7ЛъагӀалидаса лъагӀалиде гьедин кколаан. Щибаб нухалъ, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ Рокъое[*] щванщинахъе, Фенаннаца хӀакъир гьаюн чараги хвезабун, гӀодулаан гьей ва кванда кӀалцин хъвалароан.

8Элканагьица гьелда абулаан: «Ханна, щай мун гӀодулей? Щай дуца квен кваналареб? Мун ракӀ бакъван щай йикӀуней? АнцӀго васасдасаги лъикӀав гьечӀищ дун дуе?» – ян+. 9Цо къоялъ Шилоялда гьел квана-гьекъон хадуб Ханна тӀаде яхъана. Кашиш Элиги вукӀана БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ Рукъалъул кӀалтӀа гӀодов чӀун+. 10РакӀ бакъван, гӀек-гӀекиялда гӀодилаго, БЕТӀЕРГЬАНАСЕ дугӀа гьабизе лъугьана Ханна. 11БЕТӀЕРГЬАНАСЕ назру гьабун Ханнаца абуна:

«Вай, Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАН, гьай дур лагъалъул бугеб – дир къварилъиги бихьун, гьелде Дуца бер балагьани ва дур лагъ гьай дунги кӀочон течӀого Дуца гьелъие лъимерлъун вас кьуни, дица гьев гӀумруялъего БЕТӀЕРГЬАНАСЕ хъулухъалъе вукӀине кьела ва гьесул ботӀрода кидаго нусги хъваларо»[*]+.

12Гьедин гьоркьоса къотӀичӀого БЕТӀЕРГЬАНАСДА цее дугӀа гьабулей гьей йикӀаго, Эли вукӀана гьелъул кӀутӀбузда хадуб хал ккун чӀун. 13Ханнаца рекӀелъ жаниб щурулеб букӀана дугӀа. Гьелъул кӀутӀби рагъа-рачарулел рукӀана, амма къватӀибе рагӀи рагӀулеб букӀинчӀо. Гьединлъидал, гьей мехтарай гӀадан йигин ккана Элида. 14Элица гьелда абуна: «Мун кие щвезегӀан гьедин мехталилъ йикӀине йигей? Гьеб мехтел те дуца».

15Гьелда данде жаваб гьабун, Ханнаца абуна: «Гуро дир хӀалчӀахъаяв эмен, чара бухӀун БЕТӀЕРГЬАНАСДА цебе дирго рекӀел унти гьурщулей гӀадан йиго дун. Чагъиралда яги, цоги гьекъолеб жояллда дица кӀал хъвачӀо. 16Дун, дур лагъ, пасикъай гӀаданлъун рикӀкӀунге дуца. КӀудияб пашманлъиялъ ракӀ унтун дугӀа гьабулей йикӀарай гӀадан йиго дун гьабгощинаб мехалъ».

17Цинги Элица абуна: «Парахатго рокъое а дурго. ГӀизраилалъул Аллагьас дур гьари къабул гьабеги».

18«Мун дида, дур лагъалда, гурхӀана», – янги абун, гьей гӀадан жиндирго нухда ана; кванана-гьекъана ва тӀокӀаб гьелъул гьурмада пашманлъи загьирлъичӀо+.

19Нахъисеб къоялъ радалго рахъун, БЕТӀЕРГЬАНАСЕ тӀагӀат-гӀибадатги гьабун, гьел къватӀире рахъана ва Рамаялде[*] жидерго рокъоре тӀадруссана.

Элканагь жиндирго лъади Ханнада аскӀов вегана; БЕТӀЕРГЬАНАС гьелда цӀоб лъуна, ва 20Ханнал ургьибе лъимер ккана – хадусеб соналъ гьелъие вас гьавуна. «БЕТӀЕРГЬАНАСДАСА гьарун щвана дие гьав», – иланги абун, гьелъ гьесда Шамуил (БЕТӀЕРГЬАНАСДА рагӀарав) абураб цӀар лъуна.

Ханнаца БетӀергьанасе хъулухъалъе вукӀине Шамуил кьей

21Элканагь ва кинабго гьесул хъизан-къай БЕТӀЕРГЬАНАСЕ къурбан хъвезе ва жиндирго назраби тӀуразаризе хадусеб соналъги къватӀире рахъунелъул, 22Ханна гьезда цадахъ йилълъинчӀо.

Гьелъ росасда абуна: «БЕТӀЕРГЬАНАСДА цеве вахъун чӀезе ва миркалъго дова вукӀинелъун, карандаса тӀезавуравго, Шамуил дица Шилоялде щвезавила».

23Цинги Элканагьица абуна: «Дуда берцин бихьараб гьабе. Гьедин батани, гьев карандаса тӀезавизегӀан, рокъой чӀа. БЕТӀЕРГЬАНАС Жиндирго[*] рагӀи тасдикъ гьабеги», – ян.

Гьедин рокъой чӀун хьихьана гьелъ вас, карандаса тӀезавизегӀан. 24Жеги гьитӀинав лъимер вукӀаниги, карандаса тӀезавуравго, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ Рокъове Шилоялде гьев щвезавизе ячӀана Ханна; цадахъ къурбаналъе хъвезе лъабго сон бараб басиги, цо ефа[*] ролъги, цо рахълъен чӀагӀдалги босана гьелъ.

25Баси къурбаналъе хъун хадуб, гьез вас Элихъе вачана. 26Ханнаца Элида абуна: «Я дир хӀалчӀахъаяв эмен, дуда ракӀалда йигищ дун? Дур беразда цее гьаб бакӀалда БЕТӀЕРГЬАНАСЕ дугӀа гьабулей йикӀарай гӀадан йиго дун. 27Гьале гьав васасе гӀоло гьардана дун доб къоялъ. БЕТӀЕРГЬАНАС къабул гьабуна дир гьари ва дир рекӀел мурад тӀубазабуна. 28Гьанже дицаги БЕТӀЕРГЬАНАСЕ вукӀине тӀокӀ гьавун кьолев вуго гьав миркалъго».

Цинги гьез БЕТӀЕРГЬАНАСЕ сужда гьабуна.

2

Ханнал дугӀа

2^1Хадуб Ханнаца гьадинаб дугӀа гьабуна:

«Я дир БЕТӀЕРГЬАН, Дуца дир ракӀ бохизабуна.

Дуца дие къуватги кьуна.

Тушбабазда цее кӀодо гьаюна,

Дуца тархъан гьаюн аваданлъана+.

2БЕТӀЕРГЬАН гӀадин вацӀцӀадав щивго гьечӀо;
гьечӀо тӀокӀав Мун гӀадав;

Нижер Аллагь – борхатаб кьуру, Дуда бащадаб жо щибниги гьечӀо.

3Нуж тӀокӀалъ чӀухӀадго кӀалъаге,
хъачӀаб калам кӀалдиса къватӀибе ине биччаге.
БЕТӀЕРГЬАН Аллагь вуго кинабго лъалев –
гӀадамазул ишал цӀадирабазда тӀад лъунин ругел.

4Гучал рагъухъаби гӀодор речӀчӀула,
гучдакъал абуни къуваталъ цӀола.

5ГӀорцӀун рукӀарал кванихъ хӀалтӀула,
ракъуца холел рукӀаразда ракъи кӀочона.

Лъимал гьарулей йикӀинчӀелъе анкьго лъимер гьабула,
амма гӀемерал васазул эбел янгъизлъула.

6БЕТӀЕРГЬАНАС рухӀ бахъула, ва Гьесго гӀумруги кьола;

Гьес жагьандаманалъул кӀкӀалахъе рехула, ва гьениса рорчӀизеги гьарула.

7БЕТӀЕРГЬАНАС мискинлъизеги гьарула, ва Гьесго бечедги гьарула;
гӀодорегӀан ккезарула ва тӀадегӀанлъизеги гьарула.

8ХӀурулъа рахъун рорхизе гьарула мискинал
ва рахъулъа – пакъирал;
хӀурматиял тахбакӀазде рахинарула ва къадру-къиматги насиблъизабула гьезие.

Гьаб ракьалъе кьучӀги БЕТӀЕРГЬАНАС лъедал
ва гьеб кьучӀалда тӀад гьаб дунялги Гьес рекъезабидал+.

9Жиндие ритӀухъазул нухал Гьес цӀунула,
амма квешал чагӀи бецӀлъиялъул тӀинда кӀалал рукъун ккезарула,
щайгурелъул, инсан жиндирго къуваталдалъун бергьунарелъул+.

10БЕТӀЕРГЬАНАСДА данде чӀарал щущахъ разарила;

Гьев зобалаздаса гъугъадила гьезде.

Цояб рагӀалдаса цогидаб рагӀалде щвезегӀан, тӀолабго дунял диваналде ахӀизе буго БЕТӀЕРГЬАНАС.

Жиндирго пачаясе къуват Гьес кьола,

Жиндирго тӀаса вищарасе гучги Гьесго кьола»+.

11Цинги Элканагь Раматалде рокъове тӀадвуссана, васги кашиш Элида аскӀов БЕТӀЕРГЬАНАСЕ хъулухъалъе тана.

Элил васазул къабихӀлъи

12Элил васал хӀалихьатал жал рукӀана; гьез я БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ милат гьабулароан, 13я халкъалда хурхун кашишзабазда тӀадал ишал тӀуразарулароан. Цо пуланав чияс къурбан хъолеб мехалъ, гьан белъине барабго, кашишзабазул цеветел вачӀунаан лъабгӀусилаб кӀудияб гӀучӀги кодоб ккун, 14ва бегьулаан гьеб хьагинибе, ялъуни къоноялде, ялъуни болхьагинибе, ялъуни хъабинибе жанибе ва гӀочӀода къазе щвараб жо жиндиего босулаан. Гьедин гьабулаан гьез киналго Шилоялде рачӀарал гӀизраилазе. 15Гьебги гӀечӀого, жеги тӀатӀи бухӀилалда цебе, кашишасул цеветел вачӀунаан ва къурбаналъул хважаинасда абулаан: «Кашишасе бежизе гьан кье. Белъараб гьан босизе гьечӀо гьес, гӀатӀгояб гурони», – ян. 16Гьев чияс, цин тӀатӀи бухӀизегӀан чӀа, хадуб босе дуего бокьараб жоян абуни, чӀеларин, гьабсагӀатго кье, кьечӀони, хӀал гьабун бахъилилан абулаан.

17Гьедин БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ къурбанал хӀакъир гьаруралъухъ кӀудияб хӀакъ букӀана гьел гӀолохъанал кашишзабазе.

18Шамуил абуни, БЕТӀЕРГЬАНАСЕ хъулухъалъе эхетун вукӀана. Гьев вукӀана мукъадасаб эфод ретӀунев вас. 19Щибаб соналъ эбелалъ гьитӀинаб гӀаба букъулаан гьесие ва, росгун цадахъ лъагӀалил къурбан хъвезе ячӀарайго, цадахъ гьебги босун бачӀунаан. 20Элица Элканагьил ва гьесул лъадул рахъалдасан дугӀа гьабулаан:

«БЕТӀЕРГЬАНАС баракат лъеги ва дуе гьай гӀаданалдаса лъимал кьеги, гьелъ гьарун щварав ва БЕТӀЕРГЬАНАСЕ тӀокӀ гьавун кьурав васасул бакӀалда», – ян.

Хадур гьел рокъоре тӀадруссунаан. 21БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ рахӀму рещтӀана Ханнаде, ва гьелъул ургьибе лъимер ккана. Жеги лъабго васги кӀиго ясги гьаруна гьелъие. Шамуилин абуни, БЕТӀЕРГЬАНАСЕ хъулухъги гьабулаго кӀудияв гӀолев вукӀана.

22Эли тӀуван херлъана. Гьесда рагӀулеб букӀана гьесул васаз гӀизраилазе гьарулелщинал тӀекълъабазул хӀакъалъулъ, ва мажлисалъул Чодрода цере хъулухъ гьабулел руччабазда аскӀор гьел регулеблъиги.

23Гьев васазда кӀалъана: «Щай нужеца гьединал жал гьарулел?! ТӀолабго халкъалъ бицунеб буго нужер къабихӀал ишазул. 24Йохъ, дир лъимал, лъикӀаб хабар гьечӀо гьаб дида рагӀулеб ва БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ халкъалдаго гьоркьоб тӀобитӀулеб бугеб хабар. 25Цо чияс цоги чиясе квешлъи гьабуни, гьесие дугӀа гьабила, ва Аллагь тӀаса лъугьина, амма инсанас БЕТӀЕРГЬАНАСДА данде чӀараб квешлъи гьабулеб бугони, лъица гьесул рахъ кквезе бугеб?»

Амма гьесул васаз инсул рагӀухъ гӀин бачӀо, БЕТӀЕРГЬАНАС хвалил хӀукму къотӀун букӀиндал гьезие.

26Шамуилин абуни, кӀудияв гӀолев вукӀана, ва БЕТӀЕРГЬАНАСЕГИ гӀадамазеги хирияв вукӀана гьев+.

Аварагас кашиш Элие Аллагьасул калима загьир гьаби

27Цо къоялъ Аллагьасул авараг вачӀана кашиш Элихъе гьадинаб калимагун:

«Гьадин абулеб буго БЕТӀЕРГЬАНАС: „Дун вачӀинчӀищ дур анкьумумузухъе, гьел жеги Мисриялда пиргӀавнасул лагъзаллъун ругеб мехалдаго+? 28Киналго ГӀизраилалъул къавмазда гьоркьоса тӀаса рищана Дица гьел, Диего кашишзабилъун рукӀине: къурбан хъолеб бакӀалде тӀаде рахине, кьеккенал рухӀизе, ва Дида цебе эфод босизе. Дур умумузул ихтияралде кьуна Дица тӀолалго ГӀизраилазул рухӀулел къурбаналги. 29Аб щай Дир Рокъор тӀуразареян Дица тӀад лъурал къурбаналги сайгъаталги хӀатӀикь мерхьулел дуца? Дир гӀизраил халкъалъ босун бачӀарабщинаб сайгъаталъул бищун лъикӀаб бутӀаги кванан, гарбалги риццат гьарун, Дидасаги цере дурго васал щай гьарулел?“

30Гьединлъидал, БЕТӀЕРГЬАНАС абулеб буго: „Дур хъизан-агьлу ва дур инсул тӀолабго гӀагарлъи абадиялъего Дие хъулухъалъе рукӀине ругилан гьедун вукӀана Дун“. Амма БЕТӀЕРГЬАНАС гьанже гьадин лъазабулеб буго: „Гьедин букӀинаро! Дун кӀодо гьарурал Дицаги кӀодо гьарила, амма Дир цӀар инжит гьабурал Дицаги басра гьарила+. 31Дица дур наслу ва дур гӀагарлъи рухӀдакълъизабураб заман бачӀунеб буго; Дур наслуялъул цониги чи херлъизегӀан хутӀизе гьечӀо+. 32Дуда тӀаде балагь бачӀина, ва цогидал гӀизраилазул рикъзи-гьарзалъи бихьарабго, бахиллъун хутӀила мун – дур наслуялда жанив тӀокӀалъ киданиги вукӀине гьечӀелъул гӀумру халатав чи. 33Нагагьлъун Дир къурбан хъолеб бакӀалдаса нахъе къотӀичӀого дур наслуялъул чи хутӀани, гьевги дур берал магӀил цӀезаризе ва ракӀ унтизабизе таравлъун вукӀина, ва дур наслуялъул щивав чи битӀун гӀумру тӀегьараб завалалда холевлъун вукӀина.

34Дур кӀиявго вас Хофниги Пинхасги цо къоялда жанир хвезе руго – гьеле гьеб дуе гӀаламатлъун букӀина+. 35Цинги Дица Диего вахъинавила Дие бокьухъе хьвадулев кашиш. Дица гьесул агьлу щулалъизабила, ва Дица тӀаса вищарав пачаясда цадахъ кидаго гьесул наслу букӀина+. 36Гьебмехалъ дур агьлу-хъизамалъул чӀаго хутӀаравщинав чи гӀарцул гералъе[*] ва чадил мочӀуялъе гӀоло, хӀалтӀи гьарун, гьесда цеве бетӀер къулизе вачӀина ва гьардела: ‘Рес кье дие, диего чед-хинкӀалъухъ цо кинаб букӀаниги кашишзабазул хӀалтӀи гьабизе’, – ян“».

3

Шамуилихъе БетӀергьанасул калима рещтӀин

3^1Элил нухмалъиялда гъоркь Шамуил БЕТӀЕРГЬАНАСЕ хъулухъалъе чӀун вукӀана. БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ калима ва Гьесул илгьам къанагӀатлъун букӀана гьел къояз+.

2Цо сордоялъ Эли жиндирго бусада вегун вукӀана. Гьесул беразда канлъи хутӀун букӀинчӀо – щибго бихьулароан гьесда. 3Жеги Аллагьасул Чирахъ свинчӀеб гӀуж букӀана, ва Шамуил Аллагьасул гъамас жаниб лъураб БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ рокъов вегун вукӀана. 4БЕТӀЕРГЬАНАС Шамуилин абун ахӀана, ва гьес гьале вачӀунев вугин жаваб кьуна.

5Цинги Элихъе векерана Шамуил: «Дуца ахӀун вачӀана дун», – инги абун.

Амма гьес абуна: «Дица ахӀичӀо мун, тӀадвуссун вегизе а», – ян. Шамуил тӀадвуссун вегизе ана.

6БЕТӀЕРГЬАНАС цоги нухалъ ахӀана: «Шамуил! Шамуил!» – ин. Нахъеги Элихъе векерана гьев. «Дуца ахӀун вачӀана дун», – ин абуна гьес. Амма Элица абуна: «Дица ахӀичӀо мун, дир вас, тӀадвуссун вегизе а», – ян.

7Шамуилида жеги БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гьаракь рагӀун букӀинчӀо, ва жеги БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ калима гьесухъе рещтӀун букӀинчӀо.

8БЕТӀЕРГЬАНАС лъабабилеб нухалъги ахӀана Шамуилиде. ТӀаде вахъун нахъеги Элихъе вилълъана гьев. «Дуца ахӀун вачӀана дун», – ин абуна гьес.

Гьеб мехалъ бичӀчӀана Элида БЕТӀЕРГЬАНАС ахӀулеб букӀин васасде. 9Цинги Элица Шамуилида абуна: «Мун тӀадвуссун вега. Нахъеги дуде доб гьаракьалъ ахӀани, дуца абе: „КӀалъай БЕТӀЕРГЬАН, Дур лагъ гӀенеккун вуго“, – ян». Цинги Шамуил тӀадвуссун жиндирго бакӀалда вегана.

10БЕТӀЕРГЬАН илгьам гьабун вачӀун эхетана, ва цебего гӀадин нахъеги ахӀана: «Шамуил! Шамуил!», – ин. Шамуилица жаваб кьуна: «КӀалъай, БетӀергьан, Дур лагъ Духъ гӀенеккун вуго», – ян.

11Цинги БЕТӀЕРГЬАН Шамуилида кӀалъана: «Дица ГӀизраилалда гьабизе буго бицун жиб рагӀарабщинасул гӀундузулъ багъулеб иш+. 12Дица Элил хъизан-къаялда тӀаде битӀун букӀараб калима рагӀа-ракьанде щун тӀубазабила гьеб къоялъ. 13Дица гьесда лъазабун букӀана, жиндир васазул пасатаб хьвада-чӀвади букӀин лъаниги, гьезие гӀадлу гьабичӀелъухъ, Дица тамихӀ гьабизе бугин гьесул хъизан-агьлуялъегоян. 14Гьединлъидал, Дун гьедулев вуго, Элил хъизан-къаялъул хӀакъ, я къурбаназ, я цогидал ролъул сайгъатаз абадиялъго чуризе гьечӀеб».

15РогьинегӀан парахатго кьижана цинги Шамуил ва, радалго тӀадеги вахъун, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ Рукъалъул нуцӀби ричӀана. Шамуил хӀинкъун вукӀана къаси лъугьараб жо Элида бицине.

16«Шамуил, дир вас!» – ин ахӀана Элица Шамуилиде. «Гьале дун», – ин данде жаваб гьабуна гьес.

17«Щиб дуда БетӀергьанас абураб? Щибго бахчуге дидаса. Дуда бицаралъул цо рагӀигицин дуца дидаса бахчани, БетӀергьанас балагьалъукье ккезавила мун»+.

18Гьебмехалъ Шамуилица кинабго загьир гьабуна гьесие, цо рагӀи гьоркьоб биччачӀого. Цинги Элица абуна: «Гьев БЕТӀЕРГЬАН вугелъул, Гьес Жиндаго лъикӀ бихьараб гьабеги», – ян+.

Шамуил БетӀергьанасул авараглъун вахъин

19Шамуил санаде вахана, ва БЕТӀЕРГЬАНАС гьесие сундулъго кумек гьабулеб букӀана; гьес бицухъе кколеб букӀана кинабгоги+. 20Гьедин, Даналдаса бахъараб Беэр-Шевалде щвезегӀан тӀолабго ГӀизраилалда лъана Шамуил БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ авараг вукӀин. 21Нахъе-нахъеги илгьам гьабун Шамуилихъе вачӀунаан БЕТӀЕРГЬАН Шилоялда, ва гьенив Жиндирго Калимаялдалъун гьесие Живго загьирги гьавулаан.

4

4^1Шамуилил рагӀухъ гӀенеккулаан тӀолабго ГӀизраил.

Пилистимаз КъотӀиялъул гъамас бахъун ин

Пилистималгун рагъизе къватӀире рахъана ГӀизраилал ва Эвен-Эзералда аскӀоб къайи чӀван чӀана. Пилистимал Апекалда рукӀана. 2Пилистимал гӀизраилазда данде рагъизе рахъана, ва гьеб рагъулъ гьез гӀизраилал гъурана – гӀизраилазул ункъазарго чи чӀвана гьенив. 3Рагъухъаби къайи чӀвараб бакӀалде тӀадруссиндал, ГӀизраилалъул церехъабаз абуна:

«Кинан БЕТӀЕРГЬАНАС нилъ жакъа пилистимазул кверде кьурал? РачӀа нилъеца БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ КъотӀиялъул гъамас Шилоялдаса гьанибе босизе, гьеб нилъеда цадахъ бугони, нилъ тушбабаздаса хвасарлъизе руго».

4Халкъалъ Шилоялде чагӀи ритӀана, ва хъерувимазул[*] куркьбазда тӀад тах лъурав Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ КъотӀиялъул гъамас босун бачӀана гьениса. Элил кӀиявго вас Хофниги Пинхасги рачӀана Аллагьасул КъотӀиялъул гъамас босун. 5Гьеб БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ КъотӀиялъул гъамас гьенибе щварабго, гӀизраилаз риччарал кӀудиял гьаркьаз ракь сородизабуна. 6Гьеб гьаракь рагӀун пилистимаз абуна:

«ГӀизраилазда гьоркьоб бахъараб доб кӀудияб ахӀи-хӀуралъул магӀна щиб?»

Цинги гьезда лъана БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас гьенибе бачӀун букӀин, 7ва гьел кутакалда хӀинкъана.

«Дозухъе Аллагь вачӀун вуго, – ян кӀалъана гьел цоцада. – Вай, балагь бачӀана гьанже нилъеде! Гьеб жеги ккараб жо букӀинчӀо! 8Вай щибдай гьанже нилъеца гьабилеб?! Дозул гучал аллагьзабаздаса нилъ лъица хвасар гьарилел?! ТӀаде кӀудиял балагьалги риччан, авлахъалда дол мисриял гъурарал аллагьзабилъидал дол! 9ЯхӀ гьабе, пилистимал! КъвакӀун чӀа, дол нужер лагъзаллъун рукӀарал гӀадин, нужго ккезе гурин гьанже дозул лагъзаллъун!»

10Гьебмехалъ пилистимаз гьезда тӀаде гьалагаб гьужум гьабуна ва гӀизраилал къезаруна. ГӀизраилал жидерго чадразухъе лъутана. ЦӀакъ гӀасияб рагъ ккана гьениб, ва гӀизраилазул лъеберазарго чи чӀвана. 11БетӀергьанасул гъамасги бахъана пилистимаз ва Элил кӀиявго вас Хофниги Пинхасги чӀвана+.

Кашиш Элил хвел

12Гьебго къоялъ рагъ ккараб бакӀалдаса векерун Шилоялде вачӀана цо буняминияв. БотӀроде хӀатӀги бан, ретӀелги бихъун[*] букӀана гьесул. 13Гьев гьениве щваравго, Эли жиндирго бакӀида нухлул ракьанда гӀодов чӀун вукӀана. Аллагьасул гъансил ургъалида нухде валагьун чӀун вукӀана гьев. ВачӀун гьев чияс ккараб жо бициндал, тӀолабго шагьаралда кӀудияб магӀил гьаракь бахъана. 14Гьеб рагӀун Элица цӀехана: «Гьаб щиб ахӀи-хӀур?» – ин.

Буняминияв хехго Элида аскӀове вилълъана. 15Элица ункъоялда анцӀила микьго сон бан букӀана, ва гьесул берал тӀуран беццлъун рукӀана+.

16Буняминияс Элида абуна: «Дун вуго рагъ ккараб бакӀалдаса гьабсагӀат щварав чи, жакъа вахъана дун доваса». Цинги Элица цӀехана: «Щиб доба ккараб, дир вас?» – ин.

17Гьев хабар босун вачӀарав чияс абуна: «ГӀизраилал пилистимазухъа къуна ва гьезул боялъе кӀудияб ками ккана. Дур кӀиявго вас, Хофниги Пинхасги чӀвана; Аллагьасул гъамасги бахъун ана».

18Гьес Аллагьасул гъансил цӀар бахъарабго, шагьаралъул кавабахъ жиндирго тахида гӀодов чӀун вукӀарав Эли, нахъехун рехун гӀодов речӀчӀана. Гьев вукӀана жаниб цӀураб къаркъалаялъул херав чи, гьединлъидал, гьеб бакӀалдаго габурги бекун, гьев хвана. КӀикъого соналъ ГӀизраилалъе нухмалъи[*] гьабуна гьес.

19Гьесул нус, Пинхасил лъади, лъимаде йикӀана гьебмехалда, ва лъимер гьабизе мех гӀагарлъулеб букӀана. Аллагьасул гъамас бахъун ун бугин ва вакьадги росги хун ругин рагӀидал, гьей унтиялъ гӀодой лъуна. Гьеб бакӀалдаго хӀараги чӀван лъимерги гьабуна. 20Хвалилъ йигей гьелда аскӀор ругел руччабаз абулеб букӀана: «Ургъел ккоге, дуе вас гьавуна», – ян.

Амма гьелъ гьеб рагӀуда данде щибго жаваб гьабичӀо+. 21Васасда Ихавод (къадру-къуваталъ тарав) абун цӀарги лъун, «Къадру-къуваталъ тана ГӀизраил», – ин абуна гьелъ, щайгурелъул БетӀергьанасул гъамас бахъун ун букӀиндал, ва гьелъул вакьадги росги хун рукӀиндал. 22Гьелъ абуна: «Аллагьасул гъамас бахъун ун бугелъул, ГӀизраил къадру-къуваталъ тана», – ян.

5

Аллагьасул гъамас асирлъуде босаралъухъ пилистимазе БетӀергьанас тамихӀ гьаби

5^1Пилистимаз Аллагьасул гъамас Эвен-Эзералдаса босун Ашдодалде щвезабуна. 2Цинги гьез гьеб Дагонил[*] рокъобеги босун, ганчӀил гьабураб Дагонил статуялда аскӀоб лъуна. 3Нахъисеб къоялъ радалго тӀаде рахъарал Ашдодалъул гӀадамазда БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъансида цебе кӀалагъоркье гӀодоб речӀчӀун батана Дагонил статуя. Гьез гьеб Дагонил статуя тӀадбуссун жиндирго бакӀалда эхетизабуна. 4Хадусеб къоялъ радалго тӀаде рахъун ралагьидал, Дагонил статуя додинго кӀалагъоркье ккун БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъансида цебе гӀодоб речӀчӀун батана. Гьелъул бетӀерги квералги рек-рекун рагьумахӀуялде рехун ратана; Дагонил нахъе хутӀараб жо цохӀо къаркъала бугоан. 5Гьединлъидал, жакъа къоялде щвезегӀанги Дагонил кашишзабаз ва Ашдодалда бугеб гьесул рокъоре рачӀунел гӀадамаз гьеб рагьумахӀуялда тӀад хӀетӀе чӀоларо.

6БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ ццин рещтӀана Ашдодалъул жамагӀаталде ва гьезул сверухълъиялдего; Ашдодги тӀолабго сверухълъиги чӀунтизабуна Гьес ва рецӀцӀ ккарал ругънал рахъана гӀадамазул черхалда. 7Гьеб кинабго бихьидал, Ашдодалъул гӀадамаз абуна:

«ГӀизраилалъул Аллагьасул гъамас нилъер гьаниб тезе бегьуларо, щайгурелъул Гьесул гӀасияб ццин буго нилъедаги нилъер аллагь Дагонидаги».

8Цинги тӀолалго пилистимазул церехъаби данде ахӀана гьез ва гьезда цӀехана: «ГӀизраилалъул Аллагьасул гъансида щибдай гьабун лъикӀ?» – ин. Гьез жаваб кьуна: «ГӀизраилалъул Аллагьасул гъамас Гаталде щвезабе», – ян.

Цинги гьез ГӀизраилалъул Аллагьасул гъамас Гаталде щвезабуна. 9Амма гьеб гьенибе щварабго, гьеб шагьаралда тӀадеги БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ ццин рещтӀана, ва тӀолабго шагьар хӀинкъун бихха-хочана. КӀудиял-гьитӀинал батӀалъи гьечӀого, киназдаго рецӀцӀулел ругънал рахъана. 10Цинги гьез гьеб Аллагьасул гъамас Экроналде битӀана.

Гьебмехалъ Экроналъул жамагӀат чӀчӀи-чӀчӀидана: «Нилъ киналго хвезаризе ГӀизраилалъул Аллагьасул гъамас бачӀун буго нилъехъе!» – янги абун.

11Цинги пилистимазул церехъаби данделъана ва гьез лъазабуна: «ГӀизраилалъул Аллагьасул гъамас нахъе битӀе! Жиндирго бакӀалде тӀадбуссинабе гьеб, нилъ киналго хвезаричӀого рукӀине».

ХӀинкъараб хӀинкъиялъ, тӀолабго шагьаралъул рухӀ тӀун букӀана, – Аллагьасул гьалагаб ццин рещтӀун букӀиндал гьезда тӀаде. 12ЧӀаго хутӀарал гӀадамалги, рецӀцӀулел ругънал тӀад рахъун, гӀазаб-гӀакъубаялда рукӀана, ва кӀуди-кӀудиял гьаркьаздалъун зобалаздаса кумек гьарулел, гьуя-гьараялда гӀода-чӀвадиялда рукӀана.

6

Гъамас ГӀизраилалде тӀадбуссинаби

6^1Пилистимазул ракьалде БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас бачӀун анкьго моцӀ бан букӀана, 2цинги пилистимаз данде ахӀана жидерго кашишзаби, палихъаби ва гьезда цӀехана: «Гьанже щиб гьабилеб гьаб БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъансида? Бице нижеда, кин гьаб тӀадбуссинабилеб?»

3Гьез жаваб кьуна: «ГӀизраилазул Аллагьасул гъамас нахъбуссинабизе бокьун батани, гьеб чӀобого биччазе бегьуларо. Гьелда цадахъ гӀайиб тӀаса ккезабулеб налъи-хӀакъ кьезе ккола. Гьебмехалъ нуж сахлъизе руго, ва БетӀергьанасул ццин бахъиналъе гӀиллаги тӀатине буго».

4Пилистимаз цӀехана: «Гьеб налъи-хӀакъалъе щибдайха нижеца кьун лъикӀ?» – ин.

Гьезул кашишзабаз ва палихъабаз абуна: «Месед тӀун, рецӀцӀулел ругъназул сураталда гьабураб щуго тӀагӀелги ва гьединго месед биун тӀураб щуго кӀудияб гӀункӀкӀги лъе, Пилистималъул шагьаразул церехъабазул къадаралда рекъон. Нужееги нужер церехъабазеги цого тамихӀ-гӀазаб рещтӀун бугелъул. 5Нужер ракьал чӀунтизарулел ругел рецӀцӀулел ругъназулги кӀудиял гӀункӀкӀазулги сураталда гьаре гьел тӀагӀелал ва суждаги гьабун, гӀизраилазул БетӀергьанасе сайгъаталъе кье. Нужеда, нужер аллагьзабазда ва нужер ракьалда бахъараб Гьесул гьалагаб ццин, щиб лъалеб, гӀодобе буссинеги бегьула гьебмехалъ. 6Мисриялгун пиргӀавн гӀадин гӀасилъун рукӀун щай нужее? БетӀергьанас кьварараб тамихӀ гьабун хадубги риччазе кканагури гьез гӀизраилал.

7Гьединлъидал, цӀияб гьоко хӀадур гьабе ва, тӀоцебе къинлъараб, жинда жеги гьокоги бачӀеб кӀиго гӀака баче. Гьезул бачал батӀа тӀезарун, бокьор тӀаме ва гӀачиязда гьеб гьоко бай. 8Цинги гьеб гьакида тӀад лъе БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас. ГӀайиб тӀаса ккеялъе Гьесие сайгъат гьарурал дол меседил тӀагӀелалин абуни, цо кӀуниялда жанирги лъун, гьеб гъансида аскӀор лъе. Цинги гьоко нухда битӀе, 9амма гьелда хадуб хал ккве. Гьеб жиндирго ракьалде Бет-Шемешалде балагьун ани, БетӀергьанас биччан бачӀараб буго гьаб кӀудияб балагь нилъеда тӀаде. ИнчӀони, нилъедаго лъан букӀина гьаб кинабго Гьесдасан бачӀараб гуреб, гьадинго ккараб жо букӀин».

10Гьез кинабго гьедин гьабуна. КӀиго гӀакаги бачана ва гьезул бачалги жанир тӀамун, гьезда гьоко бана. 11Гьакида тӀад лъуна БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас ва меседил гӀункӀкӀалги рецӀцӀулел ругъназул сураталда гьарурал меседил тӀагӀелалги жанир лъураб кӀуниги лъуна гьениб. 12Хадур гьел гӀачи цӀан битӀун Бет-Шемешалдехун ралагьун ана. Я квегӀаб, я кваранаб рахъалде ралагьичӀого, гӀергӀелаго гьеб нухккун унел рукӀана гьел. Бет-Шемешалъул гӀорхъоде щвезегӀан гьезда хаду-хадур рилълъана пилистимазул церехъаби.

13Бет-Шемешалъул гӀадамал расалъиялда ролъ бакӀарулел рукӀана гьеб мехалъ. БетӀер тӀаде борхидал, гьезда бихьана БетӀергьанасул гъамас ва гьезул ракӀал рохана. 14Гьеб гьоко Бет-Шемешалдаса Егьошуал хурибе балагьун ана ва гьениб цо кӀудияб ганчӀида аскӀоб эхетана. Цинги халкъалъ гьеб гьокоги къотӀ-къотӀана, кӀиябго гӀакаги БЕТӀЕРГЬАНАСЕ тӀубан бухӀулеб къурбаналъе хъуна. 15Левитаз БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамасги меседил тӀагӀелал жанир лъураб кӀуниги, гьакида тӀаса росун, кӀудияб ганчӀида тӀад лъун рукӀана. Гьебго къоялъ Бет-Шемешалъул жамагӀаталъ БЕТӀЕРГЬАНАСЕ тӀубан рухӀулел къурбаналги цогидал къурбаналги тӀоритӀана. 16Пилистималъул щуявго цевехъанасда бихьана гьеб кинабго ва добго къоялъ Экроналде тӀадруссана.

17РецӀцӀулел ругъназул суратазда гьарурал меседил тӀагӀелал щибаб шагьаралъул цевехъанасул цӀаралдасан цо-цо битӀана пилистимаз – Ашдодалъул, Газаялъул, Ашкелоналъул, Гаталъул ва Экроналъул церехъабазул цӀаралдасан; гӀайиб тӀаса ккезабулеб сайгъат хӀисабалда ритӀана гьел, гӀицӀго БЕТӀЕРГЬАНАСЕ цӀар чӀван. 18Меседил кӀудиял гӀункӀкӀалин абуни, пилистимазул щуго цевехъанас жидеда тӀад нухмалъи гьабулел сверун къарал шагьаразул къадаралда ва гьединго кӀудияб ганчӀихъе щвезегӀан ругел росабазул цӀаралдасанги ритӀана. Доб БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас тӀад лъун букӀараб кӀудияб гамачӀ жакъа къоялъги Бет-Шемешалдаса Егьошуал хуриб эхетун буго.

19Бет-Шемешалъул жамагӀаталда гьоркьоса цо-цо чагӀаздеги Аллагьасул ццин рещтӀана, щайгурелъул гьел БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъансинире жанире раккун рукӀун; гьезда гьоркьоса лъабкъоялда анцӀго чиясе[*] гӀажал щвана гьеб бакӀалда. Гьебмехалъ, БЕТӀЕРГЬАНАС гьезие гьабураб кьварараб тамихӀ бихьун, кӀудияб магӀу бахъана халкъалъул. 20Бет-Шемешалъул жамагӀаталъ абуна:

«Лъихъа бажарулеб жо гьадигӀан вацӀцӀадав БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасда цеве эхетизе? Нилъер берда цебесаги босун, лъихъедай гьаб гъамас щвезабилеб?»

21Цинги Кириат-Еарималъул жамагӀаталъухъе вакилзаби ритӀана гьез: «Пилистимаз БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас нахъе бачӀун буго. Гьеб нужехъего босизе гьанире рачӀа», – ян.

7

7^1Кириат-Еарималдаса чагӀи рачӀана ва гьез босун ана БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас. Гьез гьеб гохӀдаса Авинадавил рокъобе щвезабуна, ва гьесул вас Элеазар тӀаса вищана БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ гъамас цӀунулев чилъун тезе+.

ГӀизраилал БетӀергьанасде руссин ва Мицпаялда гьез пилистимал къезари

2ГӀемераб заманаялъ, ай, къого соналъ, гьеб гъамас Кириат-Еарималда букӀана. Цинги ГӀизраилалъул халкъ тӀун магӀугун БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ гьардана. 3Хадуб Шамуил кӀалъана тӀолабго ГӀизраилалъул жамагӀаталда:

«Нуж ракӀ-ракӀалъго БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ руссунел ратани, тӀагӀинаре чияр аллагьзаби ва Ашторатил[*] хӀубал, БЕТӀЕРГЬАНАСЕ гӀоло гӀумру биче ва цохӀо гьесие гьабе как-дин. Цинги пилистимазул зулмуялдаса Гьес нужги хвасар гьарила», – абун+.

4Гьебмехалъ гӀизраилаз нахъе рана БагӀалил[*] ва Ашторатил цӀул-ганчӀил гьарурал статуяби ва цохӀо БЕТӀЕРГЬАНАСЕ как-диналде руссана.

5Шамуилица абуна: «ТӀолабго ГӀизраил Мицпаялде бакӀаре. Гьениб дица БЕТӀЕРГЬАНАСДА гьаризе буго нужер рахъалъ».

6Гьел Мицпаялде ракӀарана. Лъадалги цӀун, гьеб лъим БЕТӀЕРГЬАНАСДА цебе гӀодобе тӀолеб букӀана гьез[*]. «Ниж мунагьалъукье ккана БЕТӀЕРГЬАНАСДА цере», – янги абун, гьеб къоялъ кӀалккуна гьез. (ГӀизраилалъе нухмалъи гьабулаан Шамуилица Мицпаялда.)+

7Пилистимазда лъана гӀизраилал Мицпаялде ракӀарун рукӀин, ва жидерго аскаралгун ГӀизраилалда данде рагъизе рахъана пилистимазул церехъаби. Гьеб хабар рагӀидал, гӀизраилал цӀакъ хӀинкъана. 8Гьез Шамуилида гьарана: «Пилистимаздаса ниж хвасар гьареян чӀечӀого ахӀи бай нижер рахъалъ нилъер БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасде!» – ян.

9Цинги Шамуилица бачана цо хахулеб кьегӀер, ва БЕТӀЕРГЬАНАСЕ тӀубан бухӀулеб къурбаналъе гьебги хъун, ГӀизраилалъул рахъалъ БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ гьари бана. БЕТӀЕРГЬАНАС къабул гьабуна гьесул гьари.

10Шамуил къурбан хъолев вукӀаго, пилистимал гӀагардегӀан щун, гӀизраилазда тӀаде гьужум гьабизе къачӀан рукӀана. Амма гьаб нухалъ БЕТӀЕРГЬАНАС гӀасияб гъугъадиялъул гьаракь бахъинабуна пилистимазда тӀад, ва гьел кутакалда хӀинкъана. Цинги гӀизраилаз гьел гъурун рана+. 11Мицпаялдаса бахъараб Бет-Караялъул ракьазде щвезегӀан тӀуризаруна пилистимал ГӀизраилалъул рагъухъабаз ва нухда гьезул гӀемерав чиги чӀвана. 12Шамуилица босун цо гамачӀ эхетана Мицпаялдаги Шеналдаги гьоркьоб, ва гьаб бакӀалде щвезегӀан гьабунин БЕТӀЕРГЬАНАС нилъее кумекиланги абун, гьелда цӀар Эвен-Эзер лъуна+.

13Гьедин пилистимал къезаруна ва гьез тӀокӀаб гӀизраилазул ракьазул гӀорхъи бахинчӀо. Шамуил чӀаго вугебгӀан мехалъ БЕТӀЕРГЬАНАС пилистимаздаса цӀунана гӀизраилал. 14Экроналадаса Гаталде щвезегӀан тӀолалго пилистимаз цереккун ГӀизраилалъухъа рахъарал шагьарал тӀадруссинаруна гӀизраилаз. Гьел шагьаразда сверун ругел ракьалги нахъе рахъана гьез. ГӀизраилалда ва амориязда гьоркьоб рекъел букӀана.

15ГӀумруялъго ГӀизраилалъе нухмалъи гьабуна Шамуилица. 16ЛъагӀалидаса лъагӀалиде Бет-Элалде, Гилгалалде, Мицпаялде унаан гьев ва киса-кибего гӀизраилазе гӀакъилаб нухмалъи гьабулаан. 17Амма киве щваниги, кидаго Рамаялде жиндирго рокъове тӀадвуссунаан гьев ва гьенирги гӀизраилал нухда рачунаан. Гьениб гьес БЕТӀЕРГЬАНАСЕ къурбан хъолеб бакӀги бана.

8

Халкъалъ жиндиего пача тӀалаб гьави

8^1Шамуил херлъун вукӀун гьес жиндирго васал тана ГӀизраилалда тӀад къадизабилъун. 2Гьесул тӀоцеве гьавурав васасда цӀар Иоил, кӀиабилесда цӀар Авия букӀана. Гьел Беэр-Шеваялда рукӀана къадизабилъун. 3Гьесул васаз инсул нух кквечӀо. Гьел хӀарамаб бетӀербахъиялда хадур лъугьана, ришваталъухъ хӀукмуги къотӀун, зулму-пасалъи гьабуна.

4Гьединлъидал, ГӀизраилалъул киналго кӀудиял чагӀи данде ракӀарана, ва гьел Рамаялде Шамуилихъе рачӀана. 5Цинги гьез абуна: «Гьале мунги херлъун вуго, дур васалги дур нухда хьвадулел гьечӀо. Цогидал халкъазулго гӀадин, нижее нухмалъи гьабизе вукӀине пача те нижеда тӀад», – ин.

6Жидеда тӀад пача теян гьез абураб рагӀи цӀакъ рекӀее гӀечӀо Шамуилие. Цинги БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ дугӀа гьабуна Шамуилица 7ва БЕТӀЕРГЬАНАС гьесда абуна:

«Гьез бицарабщиналъухъ гӀенекке мун, щайгурелъул гьезул рокьукълъи дудехун бугеб гуро бугеб, Дун жидерго пачалъун вукӀиналдаса инкар гьаби ккола гьезул гьеб. 8Дица гьел Мисриялдаса къватӀире рачаралдаса жакъа къоялде щвезегӀан, чияр аллагьзабазе бетӀерги чӀван, Дие бокьуларебщинаб гьабуна гьез. Гьебго гьабулеб буго гьез дуеги. 9Гьединлъидал, гьезухъ гӀенекке, амма пачаяс гьезие гьабизе бугебщиналъул хӀакъалъулъ лъазабе гьезда».

10Цинги, жиндие пача кьеян абун чӀараб халкъалда Шамуилица бицана кинабго БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ калима. 11Гьес гьезда абуна:

«Гьале нужер вукӀине вугев пачаясул ихтиярал: гьес рачун нужер васал жиндирго чолгьакал рачунел чагӀилъун цере хӀалтӀизе тӀамила, чотӀахъабилъун ва чолгьаказда цере-хадур рекерулел рагъухъабилъунги тела+. 12Гьезул цо-цоял азарилбутӀруллъун тела, цо-цоял кӀикъоялда анцӀго рагъухъанасул бутӀруллъун тела, цогидал жиндирго ракь бекьизе ва тӀорщел бакӀаризе тӀамила, цогидал ярагъ ва чолгьаказул тӀагӀелал гьаризе тӀамила. 13Нужер ясалги рачун ина гьес, гьуинал махӀал гьарулел чагӀилъун, богогьабилъун ва чед бежулел гӀадамаллъун жиндаго цере хӀалтӀизаризе. 14Нужер лъикӀал рищун ракьалги, цӀолбол ахалги, зайтуналъул гъутӀбузул ахалги нахъе росун, жиндирго чукъбузе кьела+. 15Нужер хуриса бачӀарабщинаб хӀалухъеналъул ва цӀолбол анцӀабилеб бутӀаги босун, жиндирго церехъабазе ва чукъбузе кьела. 16Нужер лагъзал-гъаравашалги, гӀолохъабиги, хӀамулги гьес жиндиего рачина ва жиндаго цере хӀалтӀизарила. 17Нужер гӀиязул анцӀго бутӀаги ина гьес ва нужгоги гьесул лагъзаллъун ккела. 18Гьебмехалъ гьардела нуж нужецаго тӀаса вищарав пачаясул зулмуялдаса хвасар гьареян, амма БЕТӀЕРГЬАНАС къабул гьабиларо нужер гьари»+.

19Амма Шамуилица бицарабщиналъухъ гьез гӀин тӀамичӀо. «Нижее нижеда тӀад пача вукӀине бокьун буго! 20Цинги нилъги цоги халкъазда релълъина. Пачаяс нухмалъи гьабила нилъее ва рагъда аскаразе бетӀерлъиги гьабила», – ян чӀана гьел.

21Шамуил халкъалъ абуралъухъ гӀенеккана, ва гьелъул хӀакъалъулъ БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ дугӀа гьабуна. 22БЕТӀЕРГЬАНАС Шамуилида абуна: «Гьезул гьариялда рекъон пача те гьезда тӀад», – ин.

Цинги Шамуилица гӀизраилазда абуна: «Гьанже нуже-нужер рокъоре тӀадрусса».

9

Шаулилги Шамуилилги дандчӀвай

9^1Буняминил къавмалдаса Киш абун цӀар бугев цо къадру-къимат цӀикӀкӀарав чи вукӀана. Гьесул эмен Авиил, Авиилил эмен Церор, Церорил эмен Бехорат, Бехоратил эмен буняминияв Афиах вукӀана+. 2Кишил вукӀана Шаул абун цӀар бугев берцинав гӀолохъанав вас. ГӀизраилазда гьоркьов вукӀинчӀо гьесдаса берцинав чи – киналго ракьцояздаса бетӀералъ ворхатавги вукӀана гьев.

3Шаулил эмен Кишил цӀухӀамул рилана цо къоялъ, ва гьес Шаулида абуна: «Вахъа, цо рагьтӀателги цадахъ вачун, цӀухӀамул ралагьизе а», – ян.

4Ефраимил мугӀрузул тӀалъи сверана, Шалишил ракь сверана, амма ратичӀо гьел. Цинги Шаалимил ракь сверана, амма гьенирги ратичӀо цӀухӀамул. Хадуб Буняминил ракьги сверана, амма гьенирги ратичӀо гьел+. 5Цуфил ракьалде щведал, Шаулица абуна рагьтӀателасда: «РачӀа тӀадруссине, гурони нилъер ургъалица цӀухӀамул кӀочон тела дир инсуда».

6РагьтӀателас абуна: «ГӀенекке, доб шагьаралда вуго цо Аллагьасул авараг. РагӀи билълъарав чиги вуго гьев, ва гьес абухъе ккола кинабго. РачӀа гьесухъе рилълъине. Гьес бицине бегьула нилъеда нилъ ине кколеб нух»+.

7Шаулица абуна: «Щибги босун нилъ гьесухъе рилълъинел? Кодоб букӀараб чедги лъугӀанин. Гьесие кьезе кодоб сайгъат-саламго гьечӀогури. ЩибгӀаги нилъеда кодоб хутӀараб жо бугищ?»

8РагьтӀателас абуна: «Гьале гӀарцул шекелалъул ункъил бутӀа[*] буго дихъ. Гьеб кьела дица Аллагьасул аварагасе сайгъаталъе, ва гьес бицина нилъ ине кколеб нух».

9(Аллагьасул амру лъазе унеб мехалъ цебе ГӀизраилалда абулаан: «Рилълъа Аллагьасул амру лъалев чиясухъе», – ян. Гьанже Аллагьасул аварагилан абулеб жо, цебе Аллагьасул амру лъалев чиян букӀана.)

10Цинги Шаулица абуна: «ЛъикӀ буго, дуца абухъе гьабила. Рилълъа».

Гьедин Аллагьасул авараг вугеб шагьаралде рилълъана гьел. 11ГохӀдаса тӀаде рахун гьеб шагьаралде унел рукӀаго, гьезда данде ккана лъадал цӀезе унел ясал. Гьезда цӀехана гьез: «Дова Аллагьасул амру лъалев чи вугищ?» – ин.

12«Вуго, – ян абуна гьез. – БитӀун цере ралагьун а, амма гӀедегӀил гьабе. Гьев жакъа вачӀана шагьаралде, как-диналъул гохӀда БетӀергьанасе къурбан хъолеб бугелъул+. 13Шагьаралде щварабго ватила нужеда дов. Хехлъи гьабе, дов борхалъиялде къаде кваназе иналде доре щвезе рукӀине; халкъ дов вачӀинчӀого кваназе гӀодоб чӀоларо, щайгурелъул цин гьес дугӀа гьабизе ккола гьеб къурбаналъул рахъалдасан, цинги гьалбал кваназе гӀодор чӀола. Гьединлъидал нуж а, гьев жеги гьенивго ватула нужеда».

14Гьел шагьаралде жанире рилълъана, ва шагьар бакьулъе щведал, борхалъуде унев Шамуил авараг данде ккана.

15Шаул вачӀиналде цебесеб къоялъ БЕТӀЕРГЬАНАС Шамуилида абун букӀана: 16«Буняминил ракьалдаса цо чи витӀун вачӀине вуго Дица духъе метер. Дуца гьесда зайтуналъул нах бахе; гьес ГӀизраилалда Дир халкъалда тӀад пачалъи гьабизе буго. Гьес пилистимазул зулмуялдаса хвасар гьабизе буго Дир халкъ. Дида рагӀана Дир халкъалъул ахӀи ва гьезул гьари къабул гьабуна Дица».

17Шаулида бер чӀварабго, БЕТӀЕРГЬАНАС Шамуилида абуна: «Гьале дов Дица духъе витӀун вукӀарав чи. Гьес Дир халкъалда тӀад нухмалъи гьабизе буго».

18Шагьаралъул кавабахъ вугев Шамуилида аскӀове вилълъана Шаул ва гьесда цӀехана: «Бице, киб бугеб дов Аллагьасул балъголъи лъалев чиясул рукъ?» – ин.

19Шамуилица жаваб кьуна: «Гьале дун вуго гьев чи, дида цадахъ борхалъуде вилълъине къачӀай. Жакъа нуж дида цадахъ кваназе руго; метер радал нухда тӀовитӀила дица мун, дур ракӀалда бугебщинабги бицун. 20Лъабго къоялъ церехун риларал дур цӀухӀамузулги ургъел гьабуге; гьел ратун руго. Дудасаги дур инсул хъизан-къаялдасаги хириял цоги щал ругел ГӀизраилалда?»

21Шаулица абуна: «ГӀизраилазда гьоркьоб бищун гьитӀинаб къавмалъул – Буняминил къавмалъул – чи гуревищ дун? Дир инсул хъизан-агьлуги бищун гьитӀинаб гьечӀищ Буняминил къавмалда жаниб? Щай дуца дида гьеб хабар бицунеб?»

22Шаулги гьесул рагьтӀателги рокъоре жаниреги рачун, гьалбадерида гьоркьор бищунго хӀурматияб бакӀалда гӀодор чӀезаруна Шамуилица. ЛъебергогӀанасев чи гӀодов чӀун вукӀана гьенив. 23Шамуилица квен гьабулев чиясда абуна: «Доб дица нахъе лъеян абун букӀараб бутӀа кье».

24Гьес тӀубараб ратӀал босун лъуна Шаулида цебе. Шамуилица абуна:

«Гьале дуе нахъе лъун букӀараб. Гьалбадерида цадахъ гӀодов чӀун дуца гьаниб кваназе нахъе цӀунун букӀанин гьеб, кванай».

Гьеб къоялъ Шамуилгун цадахъ квен гӀахьал гьабуна Шаулица.

25Цинги гьел борхалъудаса гӀодоре шагьаралде рилълъана, ва Шамуилица жиндирго рукъалъул тӀохде[*] ахӀана Шаул кӀалъазе, хадуб гьенибго бусенги тӀамуна гьесие.

26Гьел радалго тӀаде рахъана, ва Шамуилица тӀохда вугев Шаулиде ахӀана: «КъачӀай, дица нухда регӀила мун гьанже», – ян.

Шаул тӀаде вахъун нухда ине къачӀана ва Шамуилида цадахъ къватӀиве вилълъана. 27Шагьаралъул рагӀалде щолеб мехалъ Шамуилица Шаулида абуна: «Дурго рагьтӀател цеве витӀе», – ян. Гьев цеве ана. «Мун лъалхъе гьанже, дица дуда бицина БетӀергьанасул амру», – ян абуна гьес.

10

Шамуилица Шаулида зайтуналъул нах бахин

10^1Зайтуналъул нахул цӀураб хъабаги босун, Шамуилица Шаулил ботӀроде тӀуна гьеб[*] ва гьесда убачги гьабун, абуна:

«БЕТӀЕРГЬАНАС Жиндирго халкъалда тӀад пачалъун толев вуго мун+. 2Гьаб бакӀги тун Буняминил ракьалде, Целцахалда бугеб Рахилил хабаде аскӀове мун щваравго, дуда дандчӀвазе вуго кӀиго чи ва гьез дуда абизе буго: „Дуца ралагьулел рукӀарал цӀухӀамул ратана. Гьанже гьелги кӀочон, щибдай дир васасе кканаян нужер ургъалида вуго дур эмен“, – ин+.

3Гьениса довехун ина мун Таворалда бугеб миккигъотӀохъе щвезегӀан, ва гьенир Бет-Элалде Аллагьасе тӀагӀат-гӀибадаталъе унев лъабго чи вачӀина дуда данде; гьезул цоясухъ лъабго бурутӀ, цогидасухъ лъабго чед ва лъабабилесухъ цо рахълъен чӀагӀдал букӀина. 4Гьез саламги кьун кӀиго чед кьела духъе; дуца гьезухъа гьеб босе.

5Хадув мун ина Гивеат-Элохималде[*]. Пилистимазул рагъухъабазул бо буго гьениб гӀагарда. Шагьаралде щвараб мехалда дуда дандчӀвала как-диналъул гохӀдаса гӀодоре Аллагьасул амруялги загьир гьарулаго рачӀунел кашпу-карамалъи бугезул къокъа; лира, жергъен, щвантӀих ва арфа бачунел чагӀиги рукӀина гьезда цере-цере рачӀунел. 6БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ РухӀ рещтӀина гьениб дуда тӀаде, ва мунги лъугьина Аллагьасул амраби къватӀире загьир гьаризе ва Иллагьияб РухӀалъ мун гьенив тӀуван хисизавила. 7Гьел киналго ишал тӀураралго, дуца дудаго бажарарабщинаб гьабе, щайгурелъул Аллагьас квербакъи гьабизе буго дуе сундулъго.

8Мун дидаса цеве Гилгалалде а. Дун вачӀине вуго гьениве тӀуран рухӀулел ва ракълил къурбанал хъвезе; дун вачӀинегӀан чӀа анкьго къоялъ, цинги дица бицина дуда дуца гьабизе кколеб жо».

9Гьениса инеян гьес мугъ рехарабго, Аллагьас Шаулил ракӀ хисизабуна – батӀияб бихьи кьуна, ва кинабгоги Шамуилица абухъе ккана. 10Гивеаялде щваралго, кашпу-карамалъи бугезул къокъа бачӀана гьезда данде, ва Шаулида тӀаде БетӀергьанасул РухӀ рещтӀана. Цинги гьезда цадахъ Аллагьасул амраби къватӀире загьир гьаризе лъугьана гьевги. 11Гьеб бихьидал, гьев лъалез цоцада абулеб букӀана:

«Гьав Кишил васасе ккараб жогӀаги щиб? Шаулгийищ аварагзабазда гьоркьове ккарав?» – ин.

12Цо гьеб бакӀалдаса чияс абуна: «Гьалцоял лъил васалдай кколел?» Гьелдаса хадуб гьаб аби тӀибитӀана: «Вай, Шаулгийищ аварагзабазда гьоркьов вугев?»+

13Аллагьасул амраби загьир гьарун лъугӀидал, гьев как-диналъул гохӀде вилълъана.

14Шаулил инсул вацас цӀехана гьесда ва гьесул рагьтӀателасда: «Нуж кир рукӀарал?» – абун.

Шаулица жаваб кьуна: «ЦӀухӀамул ралагьизе рахъун рукӀана, амма гьелги ратичӀого, Шамуилихъе щвана».

15Цинги Шаулил инсул вацас абуна: «Бицея дида, щиб абураб нужеда Шамуилица», – ян.

16Шаулица абуна: «Дос хӀамул ратанин бицана».

Амма пачалъиялъул хӀакъалъулъ Шамуилица абураб жоялъул цӀар бахъичӀо гьес.

Шаул пачалъун вахъин

17Шамуилица Мицпаялде БЕТӀЕРГЬАНАСДА цебе данде ахӀана халкъ, 18ва гьес гӀизраилазда абуна:

«Гьадин абулеб буго БЕТӀЕРГЬАНАС: „Дица Мисриялдаса къватӀире рачана нуж. Дица Мисриялъулги цоги батӀиял тӀолалго пачабазул зулмуялдасаги хвасар гьаруна нуж“. 19Нужецайин абуни, квешлъи-къварилъиялдасаги тӀолалго балагьаздасаги нуж цӀунулев Аллагьги нахъчӀван, гьанже нижее пача кьеян абуна. Гьединлъидал, БЕТӀЕРГЬАНАСДА цере эхете къавмккун ва хъизан-агьлуккун».

20Шамуилица къавмккун аскӀорегӀан рачӀинаруна гӀизраилал ва Буняминил къавм тӀаса бищана. 21Цинги Буняминил къавм бачӀинабуна аскӀобегӀан хъизан-агьлуккун, ва Матрил агьлу тӀаса бищана. Матрил хъизан-агьлуялда гьоркьов Кишил вас Шаул тӀаса вищана, амма гьев валагьизе лъугьиндал, араб бакӀ лъачӀого тӀагӀун ватана. 22Цинги БЕТӀЕРГЬАНАСДА гьарун дугӀа гьабуна:

«ТӀадвуссун вачӀинадай дов тӀокӀалъ?» – ин цӀехана. Гьаказул къайи-къоноялда гьоркьов вахчун вугилан БЕТӀЕРГЬАНАС гьев вугеб бакӀ загьир гьабуна. 23Рекерун ун, цояз вачун вачӀана гьев гьениса ва халкъалда гьоркьов чӀезавуна. Лага-черхалъул борхалъиялъ халкъ гьесул кӀигъажабазухъе гурони бахунароан.

24Шамуилица халкъалда абуна: «Вихьулев вугищ БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарав чи? Халкъалда гьоркьов гьасда ващадав щивго гьечӀо», – ян.

«БетӀерчӀахъаяв пача!» – ян ахӀдана гьебмехалъ тӀолабго халкъ+.

25Шамуилица халкъалда рагӀун киналго пачаясул ихтиярал цӀалана, ва гьел тӀехьалда хъвана; тӀехь БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ КъотӀиялъул гъансида аскӀоб лъуна. Хадуб тӀолабго халкъ рокъобе биччана Шамуилица.

26Шаулги вилълъана Гивеаялде жиндирго рокъове. Аллагьас ракӀ гьесизабурав чанги бахӀарчиги вилълъана гьесда цадахъ. 27ХӀалихьатал-къадарал чагӀацани абуна: «ГьесгӀаги гурищ нилъ хвасар гьаризе ругел?» – ин.

Гьез малъикъ гьавун щибго сайгъат-саламги кьечӀо гьесие. Амма Шаулица гьеб бихьулареб ххвел гьабуна.

11

Шаулица Иавеш шагьар хвасар гьаби

11^1КватӀичӀого Аммоналъул пача Нахаш вачӀана жиндирго аскаргун ва ГилгӀадалъул Иавеш шагьар сверун ккуна. Иавешалъул жамагӀаталъ гьесда абуна: «Нижергун къотӀи-къай гьабе, цинги ниж дуда цере хӀалтӀила», – ян+.

2Амма аммонияв Нахашица абуна: «Дица къотӀи-къай гьабила нужергун тӀолго ГӀизраил хӀакъир гьабиялъе гӀоло нужер жив-живасул кваранаб берги бахъун».

3Гьебмехалъ Иавешалъул чӀахӀиял чагӀаз абуна: «Цо анкьгӀанасеб заман кье нижее, нижеца киса-кирего ГӀизраилалде чапарзаби ритӀизе рукӀине. Гьебмехалъги нижее кумекалъе чи щвечӀони, ниж духъе кверде рачӀина», – ян.

4Чапарзаби Шаулил шагьар Гивеаялде рачӀана ва гьениб халкъалда кинабго бицана. Гьебмехалъ тӀолабго халкъалъ кӀудиял гьаркьал гьарун магӀу бахъана. 5Гьебго заманалда, цере тӀамун оцалгун Шаул вачӀунев вукӀана хуриса, ва гьес цӀехана: «Халкъалде бачӀараб гьаб балагь щиб? Гьел гӀодиялъе гӀилла щиб?» – ин.

Цинги Иавешалъул жамагӀаталъ битӀун бачӀараб хабар гьесда бицана.

6Гьеб хабар рагӀарабго, БетӀергьанасул РухӀ рещтӀана Шаулиде, ва гьесул кутакалда ццин бахъана+. 7КӀиябго оцги хъун, бутӀаби гьаруна гьес ва гьадин гьабизе бугин Шаулидаги Шамуилидаги хадур рилълъинчӀел чагӀазул оцазеянги абун, гьел бутӀаби чапарзабазда цадахъ ГӀизраилалъул ракьалде киса-кирего ритӀана.

Гьебмехалъ халкъалъул рекӀелъе БЕТӀЕРГЬАНАСДАСА кӀудияб хӀинкъи лъугьана ва, цо хутӀичӀого, гьел къватӀире рахъана. 8Шаулица гьел Везекалде ракӀарана. ГӀизраилалдаса лъабнусазарго, Ягьудиялдаса лъеберазарго бихьинчи вукӀана кинавниги+.

9Гьез чапарзабазда абуна: «Гьадин абе ГилгӀадалъул Иавеш шагьаралъул жамагӀаталда: „Метер къалъул гӀужалда нуж хвасарлъизе руго“».

Чапарзаби тӀадруссана ва Иавешалъул халкъалда гьеб хабар бицана; гьелги кутакалда рохана. 10Гьебмехалъ Иавешалъул жамагӀаталъ Нахашида абуна: «Метер ниж нужехъе кверде рачӀина, хадуб нужеего бокьараб гьабе», – ян.

11Гьеб сордоялъ Шаулица халкъ лъабиде бикьана, ва нахъисеб къоялъ радал хъахӀлъи балелде гьел тӀаде кӀанцӀана; къалъуде щвезегӀан гъурана аммониял; гьезул чӀаго хутӀарал щущахъ рана – щивав жиндирго рухӀ хвасар гьабизе гӀедегӀахъдана.

Шаулил пачалъи тасдикъ гьаби

12Цинги халкъалъ Шамуилида абуна: «Лъица абун букӀараб „гьав Шаулицайищ нилъеда тӀад пачалъи гьабизе бугеб“, – ин? Нижеда рихьизаре гьел чагӀи, нижеца чӀвазе рукӀине».

13Амма Шаулица абуна: «Жакъа гӀадаб къоялъ чи чӀвазе бегьуларо, щайгурелъул БЕТӀЕРГЬАНАС ГӀизраил хвасар гьабураб къолъидал гьаб».

14Цинги Шамуилица халкъалда абуна: «Рилълъа Гилгалалде Шаулил пачалъи тасдикъ гьабизе», – ян+.

15Кинабго халкъ Гилгалалде билълъана. Гьениб, БЕТӀЕРГЬАНАСДА цебе[*], Шаулил пачалъи тасдикъ гьабуна ва БЕТӀЕРГЬАНАСЕ ракълил къурбанал хъуна; Шаулги тӀолалго гӀизраилалги гьелдаса кутакалда разилъана.

12

Шамуилица гӀизраилаздехун ахирисеб вагӀза-насихӀат гьаби

12^1ТӀолабго ГӀизраилалъул халкъалда Шамуилица абуна:

«Нужеца абурабщиналъухъги гӀенеккун, гьале дица кинабго нужее бокьухъе гьабуна ва нужеда тӀад пачаги тана+. 2Гьанже нужер цевехъанлъун пача вукӀина; дун бетӀерги хъахӀлъун херлъун вуго, амма дир васал хутӀила нужгун. ГӀолохъанлъудаса жакъа къоялде щвезегӀан нуж нухда рачана дица. 3Гьале дун гьанив нужеда цеве эхетун вуго. БЕТӀЕРГЬАНАСДА ва Гьес нужеда тӀад лъурав пачаясда рагӀун бице гьанже: лъилниги оц, лъилниги хӀама чӀобого бачанищ дица, лъилниги ракӀ бакъвазабунищ, лъиданиги зулму гьабунищ, жиндир тӀекълъи бахчизе гӀоло лъихъаниги ришват босанищ? Гьедин гьабун батани, дица гьеб кинабго бецӀила».

4Цинги гьез жаваб кьуна: «Дуца нижер ракӀ бакъвазабичӀо, нижеда тӀад зулмуги гьабичӀо ва чӀобого лъихъаниги щибниги дуего босичӀо», – ян.

5Шамуилица абуна: «Жакъа дир кверда хӀарам батичӀолъиялъе нугӀлъун вуго БЕТӀЕРГЬАН ва Гьес нужеда тӀад тарав пача», – ян.

«Гьеб битӀараб буго», – ян жаваб кьуна гьез.

6Гьебмехалъ Шамуил гьадин кӀалъана халкъалда: «БЕТӀЕРГЬАНАС Мусаги Гьарунги тӀаса рищана, ва нужер умумул Мисриялдаса нахъе рачана. 7Гьанже дида цере эхета гьанир, нужее ва нужер умумузе БЕТӀЕРГЬАНАС гьабурабщинаб лъикӀлъиги хӀикматалги нужеда бадир чӀвазе руго дица.

8Якъуб Мисриялде вахъун заман индал, гьенир зулмуялъ тату хварал нужер умумул гӀода-чӀван БЕТӀЕРГЬАНАСДА гьардедал, БЕТӀЕРГЬАНАС Мусаги Гьарунги ритӀун гьел Мисриялдаса хвасар гьаруна ва гьаб ракьалде рачана+.

9Амма гьез жидерго БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасде мугъ рехана. Гьединлъидал, Гьесги гьезда тӀаде Хацоралъул аскаразул бетӀер Сисараги, пилистималги, МогӀавалъул пачаги тӀамуна, ва гьез нужер умумузулгун рагъ гьабуна. 10„БЕТӀЕРГЬАНГИ рехун тун, БагӀалазеги Ашторатазеги бетӀерги чӀван, нижеца мунагьал гьаруна. Хвасар гьаре ниж нижер тушбабаздаса, цинги нижеца цо Дуе гьабила тӀагӀат-гӀибадат“, – иланги абун, гьел гӀода-чӀвадун БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ гьардедал, 11БЕТӀЕРГЬАНАС ЕрубагӀал, Бедан, Иефай ва Шамуилги ритӀун, нуж нужер тушбабаздаса хвасар гьаруна, ва хӀинкъи гьечӀеб парахатаб гӀумру кьуна нужее+.

12Амма Аммоналъул пача Нахаш нужеда данде рагъде вахъиндал, нужер пачалъун Живго БЕТӀЕРГЬАН Аллагь вукӀаниги, нужеца дида абуна: „Хан вукӀа абе нижеда тӀадги“, – ян+. 13Гьединлъидал, гьале нужеего бокьун нужеца тӀалаб гьабурав пача. БЕТӀЕРГЬАНАС кьуна нужее гьев. 14БЕТӀЕРГЬАНАСУКЬА хӀинкъун, цохӀо Гьесие как-динги гьабуни, Гьесухъги гӀенеккани, БЕТӀЕРГЬАНАСЕ рихарабги гьабичӀони ва нужги нужеда тӀад вугев пачаги нужер БЕТӀЕРГЬАН Аллагьгун хьвадани – цӀакъ лъикӀ буго! 15Амма нуж БЕТӀЕРГЬАНАСЕГИ мутӀигӀлъичӀони ва Гьесие рихарабги гьабуни, цинги БЕТӀЕРГЬАНГИ нужеда данде чӀела ва нужер умумузул хабалцин инжит гьарила.

16Гьанже тӀаде рахъа ва ралагье БЕТӀЕРГЬАНАС нужер беразда цебе гьабизе бугеб кӀудияб гӀаламаталъухъ. 17Ролъ бакӀарулеб заман[*] гурищ гьанже бугеб? Амма дица БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ дугӀа гьабила ва Гьес, зобги гъугъазабун, пириги пирхизабун цӀад базабила; нижее пача вокьун вугинги абун, БЕТӀЕРГЬАНАСДА данде кигӀан кӀудияб мунагь нужеца гьабураблъи нужеда бихьун ва лъан букӀине».

18Цинги Шамуилица БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ дугӀа гьабуна ва БЕТӀЕРГЬАНАС, зобги гъугъазабун, пириги пирхизабун, цӀад базабуна гьеб къоялъ. БЕТӀЕРГЬАНАСУКЬА ва Шамуиликьа кутакаб хӀинкъи рещтӀана тӀолабго халкъалде. 19Цинги халкъалъ Шамуилида абуна: «Нижер рахъалъ дурго БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасда гьаре ниж хвечӀого хутӀизе рукӀине; нижее пача кьеянги абун, нижеца нижерго мунагьал жеги цӀикӀкӀинарун ругелъул».

20Шамуилица жаваб кьуна:

«ХӀинкъуге. Нужеца гьабуна гьеб мунагь, амма букӀаниги БЕТӀЕРГЬАН рехун тоге ва БЕТӀЕРГЬАНАСЕ ракӀ-ракӀалъ тӀагӀат-гӀибадатги гьабе. 21Гьесде мугъги рехун, пайда гьечӀел аллагьзабазде руссунге. Гьезда кӀоларо нужее, я щибниги лъикӀлъи гьабизе, я нуж цӀунизе, щайгурелъул гьел руго щибго гурел жал+. 22Жиндирго Иллагьияб цӀаралъе гӀоло рехун теларо БЕТӀЕРГЬАНАС Жиндирго халкъ; щайгурелъул БЕТӀЕРГЬАНАСЕ бокьана нуж Жиндирго халкълъун тӀокӀ гьаризе+. 23Нужедаса дугӀа гьабичӀого чӀеялъул мунагьалдаса дунго цӀунила дицаги БЕТӀЕРГЬАНАСДА цеве. Гьанжеялдаса нахъеги нужеда лъикӀаб ва битӀараб нух малъулев вукӀина дунгоги+. 24Нужги, вореги БЕТӀЕРГЬАНАСУКЬА хӀинкъа ва ракӀ-ракӀалъго бацӀцӀадаб как-диналда рукӀа Гьесда цере. Гьесдасан рачӀарал кӀуди-кӀудиял гӀаламаталги рихьун ругелъул нужеда. 25Амма квешлъи гьабун гурони нуж чӀечӀони, ракьалдасаго тӀагӀинарун хӀур лъугьинабила нужерги нужер пачаясулги».

13

Пилистималгун цӀидасан рагъ байбихьи

13^1Лъеберго сон барав чи вукӀана Шаул пачалъун вахъараб мехалда ва кӀикъоялда кӀиго соналъ пачалъи гьабуна гьес ГӀизраилалда. 2Шаулица гӀизраилазда гьоркьоса лъабазарго рагъухъан тӀаса вищана. Гьезда гьоркьоса кӀиазарго чи Михмашалда ва Бет-Элалъул тӀалъиялда Шаулида цадахъ, азарго Буняминил ракьалда бугеб Гивеаялда Ионатанида цадахъ тана. ХутӀарал чагӀи рокъо-рокъоре ритӀана.

3Ионатаница Геваялда рукӀарал пилистимазул гӀорхъи цӀунулел рагъухъабазул къокъа гъурана; гьеб хабар пилистимазухъе щвана.

«ГӀенекке, жугьутӀал!» – инги ахӀулаго, киса-кибего рагӀуледухъ суралъубе пуян лъазабуна гьебмехалда Шаулица.

4Гьедин кинабго ГӀизраилалда рагӀана Шаулица пилистимазул гӀорхъи цӀунулеб къокъа гъурун букӀин ва гьеб сабаблъун пилистимазда ГӀизраил хутӀарабги суризабун букӀин. Гьединлъидал, халкъ Гилгалалде Шаулида аскӀобе бакӀареян лъазабуна.

5Пилистимал данде ракӀарана ГӀизраилалгун рагъизе. Гьезул букӀана лъабазарго чолгьоко, анлъазарго чотӀахъан ва ралъдал рагӀалда салигӀан гӀемер, рикӀкӀун хӀал кӀолареб халкъ. Михмашалде рачӀун Бет-Авеналъул бакъбаккул рахъалда къайи чӀван чӀана гьел. 6ГӀизраилазда бихьана жал хӀинкъи-балагьалъукье ккун рукӀин, ва нохъал-хъитӀазда, хъархъазда гьоркьор, кьурабалъ, гвендал-гъуязулъ рахчана гьел. 7ЖугьутӀазул цо-цоял Иордан бахун дорехун Гадил ракьалде ва ГилгӀадалде щвезегӀанцин лъутана.

Шаул Гилгалалда вукӀана, ва гьесда сверухъ ракӀарарал рагъухъабиги хӀинкъиялъ сородулел рукӀана.

Шамуилил амру Шаулица тӀубазабичӀолъи

8Шаул анкьго къоялъ валагьун чӀана Шамуил вачӀиналъухъ – гьедин абун букӀиндал Шамуилица. Амма гьев вачӀунев вукӀинчӀо, Шаулил чагӀиги дагь-дагьккун рикьа-риххизе лъугьана+. 9Цинги Шаулица абуна:

«Раче дихъе тӀуран рухӀулел ва ракълил къурбаназе къачӀарал хӀайванал», – ин. Цинги гьес жинцаго тӀобитӀана тӀубан бухӀулеб къурбан.

10Гьеб рагӀалде бахъиндал, ваккун вачӀана Шамуил ва салам кьезе гьесда данде вилълъана Шаул.

11Амма Шамуилица абуна: «Дуца гьабураб жо щиб?» – ин. Шаулица жаваб кьуна:

«Халкъ бикьа-биххун унеб букӀана, бихьизабураб заманалъ мунги вачӀинчӀо, Михмашалде ракӀарун пилистималги руго. 12Гьединлъидал дица пикру гьабуна: „Гьанже Гилгалалдеги рачӀун, пилистимал дида тӀаде кӀанцӀила, дунин абуни, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ рахӀмат-цӀоб гьарун Гьесда цеве вахъинчӀо жеги“, – ян, ва дицаго таваккал тӀамуна тӀубан бухӀулеб къурбан тӀобитӀизе».

13«ГӀадалаб жо гьабун буго дуца, – ян абуна Шамуилица. Дур БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасул буюрухъазда мал бана дуца. БЕТӀЕРГЬАНАС абадиялъего щула гьабизе букӀана дур[*] пачалъи ГӀизраилалда тӀад+. 14Амма гьанже дур пачалъи тарана. БЕТӀЕРГЬАНАС жиндирго ракӀ рекъарав чи валагьила ва гьев тела Жиндирго халкъалда тӀад пачалъун, щайгурелъул дуца БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ амраби тӀуразаричӀелъул»+.

15Цинги Гилгалалдаса вахъун ана Шамуил Буняминил ракьалда бугеб Гивеаялде. Шаулица жиндаго цадахъ хутӀарал чагӀи рикӀкӀиндал, анлънусгогӀанасев чи ватана.

Михмашалда рагъ байбихьи

16Шаулги, гьесул вас Ионатанги, гьезда цадахъ хутӀарал рагъухъабиги Буняминил Гева абураб шагьаралда чӀун рукӀана; пилистимал Михмашалда рукӀана. 17Пилистимазул рахъалдасан лъабго къокъа рагъухъабазул бачӀана къватӀибе: цо къокъа Шуалалъул ракьалда бугеб Офраялде унеб нухде балагьун, 18кӀиабилеб – Бет-Хороналде унеб нухде, ва лъабабилеб – Цевоим расалъиялда тӀаде балагьун бугеб ГӀизраилалъул гӀорхъоде унеб нухде, бакъвараб авлахъалъул рахъалдехун балагьун.

19ГӀизраилалдаго цониги маххукъебед вукӀинчӀо гьебмехалда, щайгурелъул жидеего хучдулги хвалчабиги гьаризе жугьутӀал риччазе къасд букӀинчӀо пилистимазул. 20Гьединлъидал, жиндирго пуруц, газа-раххан, гӀащтӀи ва харицел рекӀинабизе пилистимазухъе хьвадизе кколаан гӀизраилал. 21Пуруц ва газа-раххан рекӀинабуралъухъ шекелалъул лъабго бутӀа гьабун кӀиго бутӀа босулаан; лъундул, гӀащтӀи, ва боцӀи ахӀулел тӀилал[*] къачӀаралъухъ шекелалъул лъабил бутӀа босулаан.

22Гьединлъидал, Шаулихъ ва гьесул вас Ионатанихъ хутӀизегӀан, гьезда цадахъ рукӀаразул цонигиясда кодоб гьеб рагъ ккараб къоялъ, я хвалчен, я хеч букӀинчӀо. 23Гьебго заманаялъ пилистимазул цо бо Михмашалъул кӀкӀалахъан унеб нухдаги чӀана.

14

Ионатанил бахӀарчилъи

14^1Цо къоялъ Шаулил вас Ионатаница абуна жиндирго ярагъ баччулев чукъаясда: «ВачӀа дида цадахъ, доб рахъалде пилистимазухъе рилълъинин». Амма инсуда цӀар бахъичӀо гьес гьелъул хӀакъалъулъ.

2Шаулин абуни, Гивеаялъул рагӀалда Мигроналда бугеб соногӀечул гъотӀода гъоркь вукӀана. АнлънусгогӀанасев рагъухъанги вукӀана гьесда цадахъ 3ва Шилоялда БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ эфод босулев кашишлъун вукӀарав АхӀияги вукӀана гьенив. Элил вас – Пинхас, Пинхасил вас – Ихавод, Ихаводил вац – АхӀитув, АхӀитувил вас вукӀана АхӀия. Ионатан ун вукӀин лъалеб букӀинчӀо халкъалда+.

4Пилистимал ругеб бакӀалде рахине рукӀине Ионатаница кӀиго кьурул гӀосода гьоркьосан харизе рес бугеб бакӀ балагьана. Гьезул цоялда цӀар букӀана Бозез, цогидалда – Сене. 5Цояб кьурул гӀус – шималияб рахъалде Михмашалде, цогидаб – къилбаялъул рахъалде Геваялде балагьун букӀана.

6Цинги Ионатаница жиндирго ярагъ баччулев чукъаясда абуна: «Рилълъа, дол суннат гьабичӀезул гӀорхъи цӀунулел рагъухъабазул къокъа бугеб бакӀалде рахинин. БЕТӀЕРГЬАНАС нилъее кумек гьабизе батила. БЕТӀЕРГЬАНАСЕ захӀматаб жо гурелъул нилъее бергьенлъи кьезе, нилъ дагьал рукӀа, гӀемерал рукӀа, батӀалъи гьечӀого».

7«Дуда лъикӀ бихьараб гьабе; дуца щиб гьабуниги, дун гьелда разияв вуго», – ян жаваб кьуна ярагъ баччулев чукъаяс.

8Ионатаница абуна: «Нилъ гьанже дозухъе рилълъина ва дозда рихьулеб бакӀалда чӀела. 9„Ниж аскӀоре рачӀинегӀан нуж гьеб бакӀалда чӀа“, – ян доз абуни, нилъ ругелъурго чӀела ва гьезухъе тӀаде рахинаро. 10Амма гьез рачӀа гьанире тӀадеян абуни, гьеб букӀина БЕТӀЕРГЬАНАС гьел нилъер кверде кьеялъул гӀаламатлъун, ва нилъ тӀаде рахина».

11Гьел кӀиялго къватӀиреги рахъун пилистимазда рихьулеб бакӀалда чӀана.

Пилистимаз абуна: «Балагье, жугьутӀал жалго рахчун рукӀарал бакӀаздаса къватӀире лъугьун рачӀунел руго», – ян+.

12Цинги гӀорхъи цӀунулезул къокъаялъ Ионатаниде ва гьесул ярагъ баччулев чукъаясде ахӀана: «Гьанире тӀаде рачӀа, нужеда бицине жо бугин нижер», – ин.

Гьебмехалда Ионатаница жиндирго чукъаясда абуна: «Дида хадув вилълъа. Дол БЕТӀЕРГЬАНАС гӀизраилазул кверде кьолел руго», – ян.

13Цеве-цеве Ионатанги хадув гьесул чукъаги, кӀиялго кьурулъа тӀаде харана. Ионатаница пилистимал гъурун гӀодор лъолел рукӀана, ва хадув вугев гьесул чукъаяс чӀаго хутӀаралщиналги чӀвалел рукӀана. 14Гьеб тӀоцебесеб рагъул свериялда, кӀиго оцалъ къойида жаниб бекьулеб хурул бащалъи тун бахъиналде, Ионатаница ва гьесул ярагъ баччулев чукъаяс къогогӀанасев чи чӀвана.

15Цинги киса-кибего пилистимазда гьоркьоб кӀудияб рихха-хочи багъарана, – къайи чӀвараб бакӀалда, авлахъалда, гӀорхъабазда ругезда гьоркьоб. Шагьаразда тӀаде кӀанцӀизе къачӀан рукӀарал киналго къокъабаздаги хӀинкъиялъул кутакалъ гъаргъар базабуна. Аллагьас ракь гьаргьадизабуна ва гӀасияб хӀинкъи рещтӀана гьезул ракӀазулъе.

16Буняминил Гивеаялда ругел Шаулил рорчӀухъабазда бихьана аскар щущахъ бан унеб букӀин ва рагъухъаби нахъе-цере лъутахъдулел рукӀин. 17Гьебмехалъ Шаулица абуна халкъалда: «Нилъеда гьоркьоса камурав чи вугищали хал-шал гьабе», – ян.

Хал-шал гьабидал, Ионатанги гьесул ярагъ баччулев чукъаги камун ратана.

18Цинги Шаулица АхӀияда абуна: «КъотӀиялъул гъамас босе гьанибе», – ян.

КъотӀиялъул гъамас гӀизраилазухъ букӀана гьеб заманаялъ.

19Шаул кашишасда кӀалъалев вукӀаго, пилистимазда гьоркьоб рихха-хочи тӀадеялдаса тӀаде цӀикӀкӀунеб букӀана. Гьебмехалъ Шаулица абуна: «Те гьанже», – ян.

20Шаулица ва тӀолабго гьесда цадахъ букӀараб халкъалъ ахӀи бана ва гьел рагъ бугеб бакӀалде рортана; гьенир кӀудияб бихха-хочиялда цоцада данде рагъулел ратана пилистимал. 21Пилистимазул рахъ ккун, гьезул рагъухъабазда цадахъ рукӀарал жугьутӀалги, Шаулихъе ва Ионатанихъе лъутана гьебмехалъ ва гьезда цадахъ рукӀарал гӀизраилалгун цолъана. 22ТӀолалго Ефраимил тӀалъиялда рахчарал ГӀизраилалги, пилистимал лъутун унел ругин рагӀидал, жидерго халкъалда цадахъ рагъизе рекерана. 23БЕТӀЕРГЬАНАС хвасар гьабуна гьеб къоялъ ГӀизраил, ва рагъул кор Бет-Авен тун добехунги боркьана.

Шаулил кьучӀ гьечӀеб нагӀана ва гьелъул хӀасил

24Гьеб къоялъ свакалъ тату хун рукӀана гӀизраилал. Шаулица халкъалда лъазабун букӀана: «Жакъа, дица тушбабаздаса рецӀел босун бахъиналде цебе, кӀалдиб квен лъурав чиясе нагӀана буго», – ян.

Гьединлъидал, кванда цо чи хъвачӀо. 25Аскар рохьобе щвана. Гьениб цо рохьил рацӀцӀалъуда найил гьоцӀо букӀана. 26Рохьоре жанире щведал, гьезда бихьана чвахун унеб гьоцӀо, амма, нагӀанадукьа хӀинкъун, лъицаниги гьелда кӀал хъвачӀо. 27Ионатанида рагӀун букӀинчӀо инсуца нагӀана батагиян абураблъи. Гьес кодоб букӀараб тӀилил рагӀал гьацӀул чадилъ ччуна ва цодагьаб гьоцӀо квана, цинги гьесул беразде канлъи бачӀана. 28Гьебмехалъ рагъухъабазул цояс абуна:

«Дур инсуца, „нагӀана батаги жакъа кӀалдиб тӀагӀам лъурав чиясе“, – янги абун, нагӀана кьун букӀана нижее. Гьелъин халкъ свакан тату хун бугеб».

29«ХӀажат гьечӀеб гьир баччизе тӀамун бугоха жакъа халкъ дир инсуца. Балагье дихъ, дагьабго гьоцӀо кӀалдиб лъедал, бадиб канлъи рехараб куц. 30Жакъа тушманасухъа бахъараб давлаялдаса щвараб жо халкъалъ кванан букӀарабани, кигӀан гӀемер тушмандай чӀвазе вукӀарав?» – ин абуна Ионатаница.

31Михмашалдаса Айалоналде щвезегӀан гъурана доб къоялъ гӀизраилаз пилистимал, кутакалда сваканги ракъунги рукӀана гьел. 32Ахирги гьел давлаялда тӀад речӀчӀана ва гӀиял, бусби, бачал ккун гьел хъуна ва бигун цадахъ гьезул гьан кваназе журана. 33Гьебмехалъ Шаулихъе хабар щвезабуна:

«Балагье, халкъалъ БЕТӀЕРГЬАНАСДА цебе мунагь гьабулеб бугеб. Гьез бигун цадахъ гьан кваналеб буго», – ян.

«Нужеца къадараб-сурараб жо гьабун буго. Хехго цо кӀудияб гамачӀ гиризабе гьанибе дида цебе», – ян абуна Шаулица+.

34Хадуб гьес гьезда абуна: «Халкъалда лъазабе жиндирго гӀи ва боцӀи бачун гьаниб хъвеян ва кванаян. Бигун цадахъ гьанги кванан гьеб мунагь бугеб жо гьабуге БЕТӀЕРГЬАНАСДА цебе», – ян.

Гьеб сордоялъ жив-жив чи вачӀана жиндирго боцӀиги бачун ва гьениб хъуна гьеб.

35Гьебмехалда Шаулица тӀоцебесеб нухалъ БЕТӀЕРГЬАНАСЕ къурбан хъолеб бакӀги бана. 36Цинги Шаулица абуна: «РачӀа къаси пилистимазда хадур рилълъине ва рогьинегӀан гьелги гъурун, гьезул буголъи хъамал гьабизе. Гьезул цо чи чӀаго теларо нилъеца», – ян.

«Дуда лъикӀ бихьараб гьабила», – ян абуна халкъалъ.

Амма кашишас абуна: «РачӀа цин Аллагьасул амру лъазабизе гьесда цере чӀезе», – ян.

37Цинги Шаулица Аллагьасде дугӀа гьабуна: «Вахъун лъикӀдай дун пилистимазда хадув? ГӀизраилалъул кверде кьеладай Дуца дол?» – инги абун. Амма Аллагьасул рахъалъ жаваб щвечӀо гьесие доб къоялъ+. 38Гьебмехалъ Шаулица абуна:

«Гьанире рачӀа киналго рагъул церехъаби! Жакъа кинаб мунагь ккун бугебали лъазабе. 39ГӀизраил хвасар гьабурав ХӀакъав БЕТӀЕРГЬАНАЛХӀА, гьеб мунагь дир вас Ионатанида тӀад батаниги, гьесиеги гӀумру букӀине гьечӀо», – ян.

Амма халкъалъ цо рагӀи абичӀо. 40Нахъеги абуна Шаулица тӀолалго гӀизраилазда: «Нуж цо рахъалда чӀа, дунги дир вас Ионатанги цогидаб рахъалда чӀела», – ян. «Дудаго лъикӀ бихьараб гьабе», – ян абуна халкъалъ.

41Цинги дугӀа гьабуна Шаулица: «ГӀизраилалъул БЕТӀЕРГЬАН Аллагь! Дуца хӀакъаб бихьизабеха нижеда».

Можоро Шаулидеги ва Ионатанидеги тӀаде ккана, халкъ гӀайибалдаса борчӀана. 42Цинги Шаулица абуна: «Дидаги дир вас Ионатанидаги гьоркьоб можоро рехе», – ян.

Можоро Ионатанида тӀаде ккана+. 43Цинги Шаулица Ионатанида цӀехана: «Бице дида, щиб дуца гьабураб жо?» – ян.

«Дица тӀилил рагӀалда хъвараб гьоцӀо кванан букӀана. Гьанже гьелъухъ хвел босизе къачӀарав вуго дун», – ин абуна Ионатаница.

44Цинги Шаулица абуна: «Ионатан, жакъа мун хвечӀони, Аллагьас балагьалъукье ккезавеги дун!»

45Амма халкъ кӀалъана Шаулида: «ГӀизраилалъе кӀудияб Бергьенлъи босарав Ионатанищ хвезе кколев? ХӀакъав БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀаралхӀа, гьесул ботӀродаса цо рас бортизе гьечӀо. Жакъа бахӀарчиго вагъизе Аллагьасин гьесие кумек гьабураб», – ин.

Гьедин хвасар гьавуна Ионатан халкъалъ ва гьев чӀаго тана+.

46Шаул тӀокӀав пилистимазда хадув лъугьинчӀо, гьелги жиндирго ракьалде тӀадруссун ана.

Шаул бахӀарчиго вагъи

47ГӀизраилалда тӀад пачалъун вахъун хадуб Шаулица тӀолалго сверухъ ругел тушбабазулгун рагъ гьабуна. Гьел рукӀана: МогӀав, аммониял, Эдом, Цовагьалъул пачаби ва пилистимал. Лъида тӀаде кӀанцӀаниги, гьес гьел къезеги гьарулаан+. 48Гьев бахӀарчиго вагъана, ва, амалекиялги гъурун, ГӀизраил хъачагъаздаса эркен гьабуна+.

Шаулил хъизан-лъимал

49Шаулил васазда цӀар Ионатан, Ишви ва Малхи-Шуа букӀана. Гьесул кӀудияй ясалда цӀар Мерав букӀана, гьитӀиналда – Михала+. 50Гьесул лъадуда цӀар АхӀиноам букӀана. Гьей АхӀимаацил яс кколаан. Шаулил инсул вац Нерил вас Авнер вукӀана гьесул аскаразул бетӀерлъун+. 51Шаулил эмен Киш ва Авнерил эмен Нер рукӀана Авиилил васал+.

52ЧӀаго вугебгӀан заманалда рахӀму тун пилистималгун вагъана Шаул. Лебалав ва къуватав чи кив вукӀарав ватаниги, гьес гьев жиндирго аскаралъул рагъухъабазда гьоркьове вачунаан+.

15

Шаулил аскаралъ амалекиял гъури

15^1Цо къоялъ Шамуилица Шаулида абуна: «Мун ГӀизраилалъул пачалъунги гьавун, БЕТӀЕРГЬАНАС витӀун, дуда зайтуналъул нах бахарав чи вуго дун. Гьанже БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ рагӀухъ гӀенекке+. 2Гьале Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ калима:

„Дида ракӀалда буго Амалекалъ ГӀизраилалъе гьабураб квешлъи, – Мисриялдаса рачӀунаго гьел гьезда данде чӀараб куц. 3Вахъа, амалекиязда тӀаде кӀанцӀе; тӀуран тӀагӀинаре гьел ва гьезул буголъи. ГурхӀел-рахӀму тун чӀвай киналго: бихьиналгун руччаби, гьезул рижиго – хахулел лъималгицин нахъе течӀого – боцӀигун гӀиял, варанабигун хӀамул“».

4Шаулица Телаималде аскар данде бакӀарана ва гьезул къадар батана кӀинусазарго лъелав рагъухъан; анцӀазарго рагъухъан Ягьудиялдаса вукӀана+. 5Амалекиязул шагьаралда гӀагарда бугеб гӀурумухъда вахчана Шаул жиндирго аскаргун. 6Цинги гьес кениязухъе хабар битӀана:

«Дица амалекиязда цадахъ гъуричӀого рукӀине, нуж гьениса нахъе а, Мисриялдаса гӀизраилал рачӀунелъул нужеца лъикӀлъи гьабун букӀиндал гьезие», – ян.

Цинги кениял гьениса нахъе ана. 7Гьебмехалъ Шаулил рагъухъабаз, Хавилаялдаса бахъараб Мисриялъул гӀорхъода бугеб Шуралде щвезегӀан, амалекиял гъурана+. 8Амалекиязул пача Агагги чӀаго асир гьавуна гьес, гьесул кинабго халкъги цо течӀого хвалчаца гъурана. 9БукӀаниги, Шаулица ва гьесул рагъухъабаз Агаг чӀаго тана. Гьединго, тӀаса бищараб гӀи-боцӀи, кьариял кьагӀрал ва къиматабщинаб къайи-къоно хвезабизе бокьичӀо гьезие, – загӀипаб-къадарабщинаб гурони хвезабичӀо.

БетӀергьанас Шаул нахъчӀвай

10Цинги гьадинаб БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ калима бачӀана Шамуилихъе:+
11«Дун рекӀекълъун вуго Шаул пачалъун теялдаса, гьес Диде мугъ рехулеб буго ва Дир рагӀиги гӀадахъ босулеб гьечӀо».

ЦӀакъ ццин бахъана Шамуилил гьебмехалда, ва тӀубараб сордоялъ магӀу тӀун, БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ дугӀа гьабуна гьес. 12Радал Шаулгун дандчӀвазеян цудунго тӀаде вахъана Шамуил.

«Шаул Кармил шагьаралде ун вукӀана. Гьениб жиндиего памятникги бан, гьанже Гилгалалде щун вуго», – ян бицана гьесда.

13Шамуил гьесда тӀаде щведал, Шаулица абуна: «БЕТӀЕРГЬАНАС баракат лъеги дуда! Гьале дица БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ амру тӀубазабуна», – ян.

14Шамуилица абуна: «Гьаб кинха цинги дир гӀундузда рагӀулеб бугеб гӀиязул багӀади ва боцӀул гӀергӀеди?» – ян.

15Шаулица жаваб кьуна: «Амалекиязухъа бахъун бачӀана гьеб боцӀи рагъухъабаз; дур БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасе къурбаналъе хъвезе букӀине, лъикӀаб гӀи-боцӀи тӀаса бищана, хутӀарабщинаб нижеца тӀагӀинабуна».

16Цинги Шамуилица абуна: «ГӀинтӀаме, дица бицинин дуда нолъ къаси БЕТӀЕРГЬАНАС дие рагьараб жо».

«Бице», – ян абуна Шаулица.

17«ГӀизраилазул къавмазда гьоркьов дуцаго мунго бищун гьитӀинавлъун рикӀкӀаниги, гьезул бетӀерлъун вахъинавичӀищ мун? БЕТӀЕРГЬАНАС ГӀизраилалда тӀад пачалъунги тарав мун! 18Цинги БЕТӀЕРГЬАНАС амру гьабун калима битӀана духъе: „Вахъа, гъурун тӀагӀинабе доб мунапикъзабазул агьлу – амалекиял. ТӀубан гьел гъурун лъугӀизегӀан гьезулгун рагъ гьабе“, – янги абун. 19Щайха дуца БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ амру тӀубазабичӀеб ва хъантӀун давлаялда хадувги вортун, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ ццин бахъараб жо гьабураб?» – ин абун гьесда кӀал гьикъана Шамуилица.

20«БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ буюрухъ тӀубазабунагури дица! БЕТӀЕРГЬАНАС абураб гьабун къватӀиве вахъана, тӀуран амалекиялги гъурана ва гьезул пачаги асир гьавуна. 21Халкъалъин абуни лъикӀа-лъикӀал тӀаса рищун гӀиялги, боцӀиги нахъе тана дур БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасе Гилгалалда къурбаналъе кьезе», – ян жаваб кьуна Шаулица.

22Цинги Шамуилица абуна: «Къурбаналги сайгъаталги БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ РагӀуе мутӀигӀлъиялдасаги хириял ругинцин гурищ дуда ккараб? МутӀигӀлъи къурбаналдасаги тӀадегӀанаб, рагӀухъ гӀенекки – куязул тӀатӀи бухӀун кьеккен гьабиялдасаги къиматаблъидал бугеб+.

23МутӀигӀлъунгутӀи буго сихӀручилъиялда бащадаб мунагь, гӀамалкӀодолъиги гьересиаллагьзабазе тӀагӀат-гӀибадат гьабиялда релълъуна. Дуца БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ буюрухъ нахъ чӀваралъухъ, Гьес мунги нахъе рехила пачалъиялдаса»+.

24Цинги Шаулица абуна Шамуилида:

«Дица дунго мунагьалъукье ккезавун вуго, – БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ буюрухъги тӀубазабичӀого, дур рагӀиги гӀадахъ босичӀого. ГӀадамазукьа хӀинкъун, гьезухъ гӀенеккана дун. 25Бегьулеблъун батани, тӀаса лъугьа гьанже дидаса, ва дица БЕТӀЕРГЬАНАСЕ гӀибадат гьабизе букӀине, дида цадахъ халкъалъухъе тӀадвусса», – ян.

26«Вилълъинаро дун дуда цадахъ. Дуца БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ рагӀи нахъчӀвана, гьединлъидал БЕТӀЕРГЬАНАС мун ГӀизраилалъул пачалъиялдасаги рехана», – ян абуна Шамуилица.

27Вахъун Шамуил нахъе ине лъугьаравго, Шаулица вортун гьесул гӀабаялъул квенчӀел къан ккуна ва гьеб бихъун ана+. 28Гьебмехалъ Шамуилица абуна:

«ГӀизраилалъул пачалъи духъа нахъе бахъулеб буго жакъа БЕТӀЕРГЬАНАС ва цогидасухъе, дудаса лъикӀасухъе, кьезе буго+. 29ГӀизраилалъул ТӀадегӀанас я гьереси бицунаро, я Жиндирго рагӀи хисуларо, Гьев инсан гурелъул бицаралда ракӀ бухӀизе», – ян+.

30«Дица мунагь гьабуна, амма гьарула дуда, гьанже дида цадахъ вилълъун халкъалъул чӀахӀиял чагӀазда цеве тӀадегӀан гьаве дун, дица дур БЕТӀЕРГЬАНАСЕ гӀибадат гьабизе букӀине», – ян гьарана Шаулица.

31Цинги Шамуил гьевгун цадахъ тӀадвуссана, ва Шаулица БЕТӀЕРГЬАНАСЕ сужда гьабуна. 32Цинги Шамуилица абуна: «Амалекиязул пача Агаг ваче гьаниве», – ян.

Агаг парахатго гьесда аскӀове вачӀана, хвалил кьогӀлъи тӀаса анин ракӀги чӀун. 33Гьебмехалъ Шамуилица абуна: «Дур хвалчаца руччаби лъималаздаса махӀрум гьарурал гӀадин, дур эбелалъулги вукӀунге абе тӀокӀалъ вас», – ин.

Гьединги абун, чӀвана Агаг Шамуилица БЕТӀЕРГЬАНАСДА цеве Гилгалалда. 34Хадув Шамуил Рамаялде ана, Шаул Гивеаялде рокъове ана. 35Гьелдаса нахъе Шамуилги Шаулги тӀокӀалъ цоцада дандчӀвачӀо. Амма Шамуил цӀакъ ракӀбакъван вукӀана Шаул сабаблъун. БЕТӀЕРГЬАНГИ рекӀекълъана Шаул ГӀизраилалда тӀад пачалъун теялдаса+.

16

Шамуилица Давудида зайтуналъул нах бахин

16^1БЕТӀЕРГЬАН кӀалъана Шамуилида:

«Мун кидаллъизегӀан Шаулида хадув гӀодизе вугев? Дица нахъчӀвана гьев; ГӀизраилалда тӀад пачалъун толаро Дица гьев. Зайтуналъул нахул лълъарги цӀезабун нухде вахъа. Дица Бет-Лехемалдаса Йишайихъе витӀулев вуго мун; гьесул васазда гьоркьоса пача тӀаса вищун вуго Дица Диего»+.

2Шамуилица абуна: «Кин дун гьениве инев? Шаулида рагӀани, гьес дун чӀвалагури?»

БЕТӀЕРГЬАНАС гьесда гьадин малъана: «Дуца дурго рехъалъа гӀачӀарги цадахъ баче, ва дун БЕТӀЕРГЬАНАСЕ къурбан хъвезе вачӀун вугилан абе. 3Йишайги ахӀе къурбан хъолеб мехалъ, цинги Дица малъила дуда гьабизе кколеб жо, ва дуца зайтуналъул нах тӀаде тӀезе кколев чи вихьизавила».

4БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ буюрухъалда рекъон гьабуна Шамуилица кинабго. Бет-Лехемалде гьев щваравго, шагьаралъул церехъаби рачӀана гьесда данде ургъаликье ккун.

«Мун лъикӀалъе вачӀарав чийищ?» – ин цӀехана гьез.

5«У, лъикӀалъе вачӀарав вуго. Дун БЕТӀЕРГЬАНАСЕ къурбан хъвезе вачӀун вуго. Нужго рацӀцӀад гьаре ва, ниятги гьабун, дида хадур къурбан хъолеб бакӀалде рилълъа», – ян жаваб кьуна гьес.

Цинги гьес Йишайги гьесул васалги ратӀа гьаруна, ва, гьел рацӀцӀад гьариялъе дугӀаги гьабун, къурбаналъулъ гӀахьаллъизе ахӀана. 6Гьел гьенире щведал, Элиавида бер чӀвана Шамуилил ва гьесда ккана:

«Гьале ракӀчӀун БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарав пача вуго цеве эхетун!» – ин+. 7Амма БЕТӀЕРГЬАНАС Шамуилида абуна:

«Мун гьесул гьурмахъ яги лага-саналъухъ валагьуге, Дица гьев гуро тӀаса вищарав. Инсанасул гӀадаб балагьи гуро Дир букӀунеб. Инсан гьурмахъ валагьула, БЕТӀЕРГЬАНИН абуни рекӀехъ валагьула»+.

8Цинги Йишайица Авинадав ахӀана ва Шамуилида цеве вачана. Амма Шамуилица абуна: «Гьевги тӀаса вищичӀо БЕТӀЕРГЬАНАС», – ин.

9Цинги Йишайица Шамма вачун вачӀана Шамуилида цеве. Амма Шамуилица абуна: «Гьевги тӀаса вищичӀо БЕТӀЕРГЬАНАС», – ин+.

10Цо-цоккун анкьавго вас Шамуилида цеве вачана Йишайица, амма Шамуилица абуна: «БЕТӀЕРГЬАНАС гьезул цонигияв тӀаса вищичӀо», – ян.

11Шамуилица Йишайида цӀехана: «Дур киналго васал ругищ гьанир?» – ин.

«Цо бищун гьитӀинавги вуго дир, амма гьев гӀияда вуго», – ян абуна Йишайица.

Шамуилица абуна: «Гьесда хадув чи витӀе. Гьев вачӀинчӀого нилъ кваназе гӀодор чӀезе гьечӀо», – ян.

12Хадув чиги витӀун, гьев вачун вачӀана. ТӀадвитӀарав, берцинал бералги ругев, гьайбатаб куц-мухъалъул вас вукӀана гьев.

«Вахъа, гьесда зайтуналъул нах бахе – гьев вуго дов», – ин вихьизавуна БЕТӀЕРГЬАНАС.

13Шамуилица гьесул вацазда цебе нахул цӀураб лълъар босун Давудил ботӀроде чӀехьана. Гьебмехалъ БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ РухӀ рещтӀана Давудида тӀаде ва гьеб къоялдаса нахъе гьесдаса батӀалъичӀо. Цинги Шамуил Рамаялде тӀадвуссун ана+.

Шаулие хъулухъалъе пачаясул кӀалгӀаялде Давуд вачин

14Шаулин абуни, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ РухӀалъ тана, гьелъул бакӀалда гьесие гӀазабалъе квешаб рухӀ лъуна БЕТӀЕРГЬАНАС. 15Цинги Шаулил чукъбуз гьесда абуна:

«БетӀергьанас лъураб квешаб рухӀалъ гӀазаб кьолеб буго дуе. 16Нижер бетӀерчӀахъадица жиндирго чукъбузе буюрухъ кье абе арфаялда бакънал рачине гьунар бугев чи валагьеян. БетӀергьанас дуде квешаб рухӀ рещтӀинабулеб мехалъ, гьес бакънал рачина ва дуе мадар лъугьина», – ян.

17«Валагье щив вукӀаниги бакънал рачине гьунар бугев чи ва дихъе щвезаве гьев», – ин абуна Шаулица+.

18Гьесул цо чукъаяс абуна: «Дида лъала Бет-Лехемалдаса Йишайил вуго бакънал рачине гьунар бугев вас. Лебалав, рагъуе махщелги бугев, цӀодораб каламги бугев, сипатги берцинав, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ баракатги щварав чи вуго гьев».

19Цинги Шаулица жиндирго чагӀигун хабар битӀун ана Йишайихъе: «ГӀияда вугев дур вас Давуд витӀе дихъе», – ян.

20Йишайица хӀамаги кьолон, сайгъаталъе чедгун, чӀагӀдал рахълъенгун цадахъ цо бурутӀгун жиндирго вас витӀана Шаулихъе. 21Давуд Шаулихъе вачӀана ва гьесда цеве эхетана. Шаулие гьев кутакалда рекӀее гӀуна ва жиндирго ярагъ баччулев чилъун тана. 22Цинги Шаулица Йишайихъе хабар битӀана:

«Давудида дир ракӀ рекъана, гьединлъидал гьев дие хъулухъалъе вукӀине те», – ян.

23Щибаб нухалъ Шаулида тӀаде БетӀергьанас гьеб рухӀ рещтӀинабурабго, Давудица жиндирго арфаялда бакънал рачунаан. Гьелъ Шаулие бигьалъи лъугьунаан ва квешаб рухӀ нахъе къалаан.

17

Голиафил хӀинкъалаби

17^1Пилистимал рагъде къачӀана ва Ягьудиялда бугеб Сохоялде бакӀарана гьезул аскар; Сохоялдаги Азекаялдаги гьоркьоб бакӀалда Эфес-Дамималда къайи чӀван чӀана гьел.

2Шаулгун гӀизраилазул аскар бакӀарана Эла абураб расалъиялде ва пилистимазда данде рагъизе къачӀана. 3Пилистимал цо гохӀда чӀана, гӀизраилалги – гьезда дандбитӀун бугеб гохӀда. Гьезда гьоркьоб расалъи букӀана.

4Пилистимазул рахъалдасан анлъго натӀгун бащалъи[*] черхалда бугев Голиафин цӀарги бугев цо речӀчӀухъан вачӀана цевегӀан. Гьев кколаан Гаталдаса чи. 5Гьесул ботӀрода мазгарул такъия лъун букӀана ва черхалдаги мазгарул къолден ретӀун букӀана. Гьеб къолденалъул цӀайи щуазарго шекел[*] букӀана. 6Бохдуздаги мазгарул гьарурал накабазул щурмал ретӀун рукӀана ва мугъзада нахъа бан мазгарул хъалхъанги букӀана. 7Гьесул хочол гӀоркь букӀана рессарухъабазул гӀурул чарх гӀадаб кӀудияб; хочол мацӀалъул цӀайи анлънусго шекел[*] букӀана. Гьесда цеве-цеве вачӀунев гьесул хъалхъан баччулев чиги вукӀана+.

8Голиаф вахъун чӀана ва мухъилъ эхетарал гӀизраилазул рагъухъабазде ахӀана:

«Щай нуж рагъизе къачӀарал? Гьав дун гурищ пилистимав, нуж гурищ Шаулил лагъзал? Нужер бокьарав тӀаса вищун дида данде вагъизе вачӀаян абе гьаниве+. 9Дунгун вагъизеги вагъун, дун чӀван гьесда бажарани, ниж нужер лагъзаллъун лъугьина ва нужеда цере хӀалтӀулел рукӀина. Амма дун бергьани ва дица гьевги чӀвани, нуж лъугьина нижер лагъзаллъун ва нуж нижеда цере хӀалтӀулел рукӀина».

10«Жакъа дица инжит гьабила ГӀизраилалъул аскар! ВитӀе дида данде вагъизе чи!» – ян ахӀун тӀадеги жубана гьес.

11Пилистимасул гьеб хабар рагӀидал, Шаулги тӀолалго гӀизраилалги кӀудияб ургъаликье ккана ва кутакалда хӀинкъана.

Давуд гӀизраилазул аскаралъул къайи чӀвараб бакӀалде вачӀин

12Давуд вукӀана Ягьудиялда бугеб Бет-Лехемалдаса ефратилазул чи – Йишайил вас. Микьго вас вукӀана гьесул. Ригь арав, бихьиназда гьоркьов бищун кӀудияв чи вукӀана гьев. 13Йишайил лъабго кӀудияв вас Шаулил рагъухъабазда цадахъ рагъде ун рукӀана: тӀоцевесев васасда цӀар – Элиав, кӀиабилесда – Авинадав, лъабабилесда – Шамма букӀана+.

14Давуд бищун гьитӀинав вукӀана. Бищун кӀудиязул лъабгояв Шаулида цадахъ ана. 15Давуд, цин Шаулихъе ун, цинги жиндирго инсул гӀи хьихьизе рокъове тӀадвуссун вукӀунаан.

16Пилистимав кӀикъого къоялъ щибаб рогьалида ва бакъанида вачӀун гӀизраилазда дандвитӀун эхетана.

17Цо къоялъ Йишайица жиндирго вас Давудида абуна:

«Вацазе чӀералъул таргьаги, анцӀго чедги босун, хехго дозухъе а. 18Гьаб анцӀго хӀанги босе азарилбетӀерасе сайгъаталъе. Вацазул ахӀвал-хӀал цӀехе ва къваригӀараб-тараб бугищалиги лъазабе», – ян+. 19Гьел Шаулида ва гьесул рагъухъабазда цадахъ пилистималгун рагъизе ун Эла расалъиялда рукӀана.

20Давуд радалго тӀаде вахъун, гӀиялги цоги вехьасда тӀад къан тун, босун таргьа-къайигун, нухде къокъана Йишайица абураб гьабизе. БитӀун гьев гьезул къайи чӀвараб бакӀалде щвараб мехалъ, къватӀире рахъиналъул ахӀи бан рагъде хӀадурлъулел ратана аскариял. 21ГӀизраилалги пилистималги кьер-кьер гьабун цоцада дандритӀун чӀана.

22Кодоб букӀараб къайиги цо ворчӀухъанасда аскӀоб тун, Давуд вацазул ахӀвал-хӀал цӀехезе рагъухъаби чӀараб бакӀалде вортана. 23Вацазда кӀалъалев вукӀаго, пилистимазул рахъалдасан Голиафин цӀар бугев Гаталдаса речӀчӀухъан вачӀана цевегӀан ва долго рагӀабиги абун ахӀдана. Гьеб Давудида рагӀана. 24Голиаф вихьанщинахъе киналго гӀизраилал кутакалда гьесухъа хӀинкъун тӀурулаан.

25ГӀизраилаз цоцада абулеб букӀана:

«Балагье цо дов чиясухъ! ГӀизраил инжит гьабизе къваригӀарав чийин дов. Гьев чӀварав чиясе кӀудияб бечелъи кьезе рагӀула нилъер пачаяс. Гьединго гьесие жиндирго ясги кьезе йигейила, гьесул инсул хъизан-къаялдаса тӀокӀаб магъалоги тӀалаб гьабизе гьечӀебила», – ян+.

26Цинги аскӀор рукӀарал чагӀазда цӀехана Давудица:

«Дов пилистимавги чӀван, гьаб инжитлъи ГӀизраилалда тӀаса босарав чиясе щибилая доб букӀине бугеб? Гьавго щив, суннат гьабичӀев[*] пилистимав, чӀагояв Аллагьасул аскаразде гьадин рогьал разе ккани?»

27Гьадинги додинги гьабизе бугин дов чӀварав чиясеян гьез добго хабар такрар гьабуна.

28Гьедин Давуд рагъухъабазда гаргадилев вихьидал, гьесул кӀудияв вац Элиавил цӀакъ ццин бахъана ва гьес абуна:

«Мун гьанив щиб гьабулев вугев? Лъида тӀаде рехун тараб авлахъалда гьадинги гьитӀинаб доб гӀиял рехъен? Дида лъала дур хӀалихьалъи ва дур рекӀел квешлъи. Рагъухъ балагьизе бокьун вачӀарав чи вуго мун гьаниве», – ян.

29Давудица абуна: «Щиб дица гьабураб квешлъи? Дица кӀал рагьизегойищ бегьулареб?» – ин.

30Гьесда аскӀоса нахъе вилълъун, цоги чиясда кӀалъана Давуд добго жоги бицун, халкъалъги цебехунго бицараб такрар гьабуна. 31Давудил кӀалъай рагӀидал, гьез гьеб Шаулихъе щвезабуна, ва Шаулица гьесда хадур чагӀи ритӀана.

32Давудица Шаулида абуна: «Щивниги хӀинкъуге абе дов пилистимасукьа. Гьале дун, дур лагъ, ина гьесда данде ва чӀван рехила гьев».

33«Бажаруларо духъа дов пилистимасда данде вагъизе. Мун гьитӀинав гӀолохъанчи вуго, довин абуни гьитӀинаб къоялдасаго хӀалбихьи щварав рагъухъан вуго», – ян абуна Шаулица.

34Цинги Давудица абуна:

«Инсул гӀияда вехьлъи гьабурав чи вуго дун, дур лагъ. БачӀун гъалбацӀалъ, ялъуни циялъ рехъалъа чахъу хъамун араб мехалъ, 35гьелда хадув вортулаан дун, ва гьелда тӀадги речӀчӀун, кӀалдиса бахъулаан гьеб. Гьеб дида тӀад речӀчӀани, дица, щекъерги ккун гӀодоб кьабун чӀван рехулаан гьеб. 36ГъалбацӀ букӀа, ци букӀа батӀалъи гьечӀого, гьедин чӀвалаан. Дов суннат гьабичӀев пилистимасеги гьебго жо букӀине буго, щайгурелъул чӀагояв Аллагьасул аскаразде рогьо балеб бугелъул дос. 37ГъалбацӀалъул ва циялъул квачӀикьа дун чанги хвасар гьавурав БЕТӀЕРГЬАНАС дов пилистимасул квердасаги хвасар гьавила».

Цинги Шаулица абуна: «Вахъа, гьедин батани. БЕТӀЕРГЬАНАС кумек гьабеги дуе!» – ян.

38Шаулица жиндирго рагъде ретӀунеб ретӀел ретӀана Давудида. Мазгарул такъияги лъуна гьес Давудил ботӀрода ва черхалда къолденги ретӀана. 39Къолденалда тӀасан хвалченги борчана Давудица ва, цебе киданиги ретӀараб жо букӀинчӀелъул гьеб, дове-гьаниве хьвадизе хӀалбихьана.

«Дие санагӀат гьечӀо гьадин. Дун ругьунав гьечӀо гьал къолдабазде», – ян абуна гьес Шаулида ва тӀаса рахъун рехана гьел. 40Кодобе вехьасул тӀилги босана, лъарахъа тӀаса бищун щуго цӀвакараб гамачӀги лъуна вехьасул къвачӀиниб ва ганчӀал речӀчӀулеб алатги босун, пилистимасда данде вилълъана.

Давудица Голиаф чӀвай

41Хъалхъан баччулев чигун цадахъ пилистимавги лъугьана Давудида данде вачӀине. 42ТӀадвитӀарав, берцинаб куц-мухъалъул Давудида бер чӀвайдал, пилистимас гьев малъие гьавичӀо, щайгурелъул гьев гьитӀинав чи вукӀиндал.

43Пилистимас Давудида абуна: «Дун дуе гьойищ вугев, тӀилги кодоб ккун, мун дида данде вачӀине ккани?» – ян. Ва, жиндирго аллагьзабазул цӀарги бахъун, нагӀана кьуна гьес Давудие.

44Пилистимас Давудида абуна: «АскӀовегӀан вачӀа, дица зобалазул хӀанчӀазе ва гӀалхул жанаваразе, гьез тӀутӀун базе рехизе букӀине дурго къаркъала!» – ян.

45Давудица пилистимасе жаваб кьун абуна:

«Мун хвалченгун, хечгун ва хъалхъангун вачӀунев вуго дида данде, дунин абуни вачӀунев вуго дуца рогьо бан жинда тӀад кӀал кӀалъарав ГӀизраилалъул аскаразул Аллагьасул – Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ кумекгун. 46Жакъа БЕТӀЕРГЬАНАС дир кверде кьезе вуго мун, ва, мунги чӀван, дур бетӀер нахъе къотӀизе буго. Гьале гьаб жакъа къоялъго пилистимазул жаназаби зобалазул хӀанчӀазе ва гӀалхул жанаваразе гьез тӀутӀун разе рехизе руго, ва тӀолабго дунялалда лъазе буго ГӀизраилгун Аллагь вукӀин+. 47Гьанире ракӀарун ругелщиназда лъазе буго гьебмехалъ БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ хвасарлъи я хвалчабазда, я хучдузда бараб букӀунареблъи. Гьаб рагъги БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ бугелъул, Гьес нуж киналго нижехъе кверде кьезе руго».

48Давудида тӀад речӀчӀизе пилистимав гӀагарлъулаго, Давуд гьесда данде векерана. 49КъвачӀинибе кверги бегьун, гамачӀ босана Давудица, ва, гамачӀ речӀчӀулеб алаталдаги бан, хьвагӀун биччан тана битӀун пилистимасул нодо бакьулъе. Гьеб гамачӀ пилистимасул нодоялда къана, ва гьев кӀалагъоркье речӀчӀана. 50Гьедин пилистимасда тӀад бергьенлъи босана Давудица. Хвалчаца вагъун гуреб, гамачӀги речӀчӀун чӀвана пилистимав+. 51Давуд гьесда аскӀове векерана, ва тӀадеги къулун, пилистимасул хвалчен лъалинисан бахъана. ЧӀван пилистимавгун, Давудица гьеб хвалчаца гьесул бетӀер тӀаса къотӀана.

Жидер бахӀарчи хун вукӀин бихьидал, кьурун нахъги руссун, тӀуризе лъугьана пилистимал. 52Гьебмехалъ ГӀизраилалъул ва Ягьудиялъул рагъухъабазда гьоркьоб ахӀи-хӀур бахъана, ва Гайалдеги Экроналъул кавабахъеги щвезегӀан тӀуризаруна пилистимал. Гаталде ва Экроналде щвезегӀан чӀван гӀодор лъурал пилистимазул къаркъалабазул цӀун букӀана Шаарималде унеб нух. 53Гьениса тӀадруссиндал, пилистимазул къайи чӀвараб бакӀ хъамал гьабуна гӀизраилаз. 54Давудица пилистимав Голиафил бетӀер Иерусалималде босана ва гьесул ярагъги жиндирго чадриниб жаниб лъуна+.

Шаулица Давуд рагъухъабазул цевехъанлъун тей

55Пилистимасда данде унев Давуд вихьидал, Шаулица абуна жиндирго аскаразул бетӀер Авнерида: «Авнер, дов гӀолохъанчи лъил вас кколев?» – ин.

Авнерица абуна: «Дур гӀумруялхӀа, бетӀерчӀахъад, дида лъаларо», – ян+.

56«Лъил вас дов кколевали лъазабе», – ян абуна пачаяс.

57Пилистимавги чӀван Давуд тӀадвуссиндал, Авнерица гьев Шаулихъе вачана. Давудихъ кодоб пилистимасул бетӀерги букӀана.

58«Мун лъил вас кколев, гӀолохъанчи?» – ян цӀехана гьесда Шаулица.

«Бет-Лехемалдаса Йишайил – дур лагъасул – вас вуго дун», – ин жаваб кьуна Давудица.

18

Давудидаги Ионатанидаги гьоркьоб гьудуллъи ккей

18^1Шаулилги Давудилги ккараб гьеб кӀалъа-басаялдаса хадуб, Давуд цӀакъ рекӀелъ восана Ионатанил, ва жиндирго рухӀгӀанги хиралъана гьесие гьев+. 2Гьелдаса нахъе Шаулица Давуд жиндаго аскӀов чӀезавуна, – тӀокӀав инсул рокъове тӀадвуссине виччачӀо гьес гьев. 3Ионатаница Давудилгун гьудуллъиялъул къотӀи-къай гьабуна, щайгурелъул гьесие гьев жиндирго гӀумругӀанги хиралъидал. 4Ионатаница тӀаса бахъун жиндирго гӀаба, къолденгун, хвалченгун, хечгун ва рачелгун цадахъ, Давудие кьуна.

5Шаулица щиб иш тӀад къаниги, киве витӀаниги, Давудица кинабго мухӀканго ва цӀодорго гьабулаан. Гьединлъидал, Шаулица гьев рагъухъабазул цевехъанлъун гьавуна; халкъалъулги Шаулил рагъухъабазул церехъабазулги ракӀ рекъана гьеб ишалда.

Шаулил Давудидехун жахӀда ккей

6Давудица пилистимавги чӀван гьел тӀадруссун рачӀунаго, ГӀизраилалъул тӀолалго шагьараздаса руччаби рачӀунел рукӀана Шаул пачаясда данде сухӀмат-кечӀгун, кодор жергъабигун ва гьитӀинал арфабигун.
7Цадахъ кьурдиги гьабулаго, руччабаз ахӀулеб букӀана:

«Азаргоясда тӀад бергьенлъи босарав – Шаул,
анцӀазаргоясда тӀад бергьенлъи босарав – Давуд!» – ин+.

8Гьебмехалъ кутакалда ццин бахъана Шаулил. Гьел рагӀаби цӀакъ рекӀелъ хӀунсана гьесда.

«Давудица анцӀазарго чӀваравила, дица азарго гурони чӀвачӀевила! Пачалъи хутӀун батӀияб тӀокӀаб гӀолареб жо хутӀичӀо гьанже гьасие?!» – ян ццидалаб пикру гьабуна Шаулица. 9Гьеб къоялдаса нахъе Давудидехун ракӀхъублъун, гьесда щакдаризе лъугьана Шаул.

10Нахъисеб къоялъ жиндирго рокъов вукӀаго, БетӀергьанас квешаб рухӀ рещтӀинабуна Шаулиде, ва тӀури бачӀун, хӀалалдаса ун лъугьана гьев. Цинги Давудица арфаялда бакънал рачана, – гьедин гьабулаан гьес къоялдаса къоялде. Шаулихъ хеч букӀана кодоб ккун+. 11«Дица къеда рекӀинавила гьав», – ин пикруги гьабун, гьес хеч Давудида речӀчӀана. Амма Давуд нахъе кӀанцӀун ворчӀана; кӀиго нухалъ ккана гьедин.

12Шаул Давудихъа хӀинкъулаан, щайгурелъул Давудие БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ рахъалдаса квербакъи букӀана, Шаулин абуни Гьес тун вукӀана. 13Цинги Шаулица гьев жиндасаго рикӀкӀад гьавун, азарилбетӀерлъун тана, ва гьес рагъда аскариязе цевехъанлъи гьабуна. 14Давудица гьабулебщиналъулъ кӀудияб цебетӀей букӀана, щайгурелъул БЕТӀЕРГЬАНАС квербакъи гьабулеб букӀиндал гьесие+. 15Давудица гьабулебщинаб цебетӀолеб бихьун, Шаул гьесдаса хӀинкъулев вукӀана. 16Амма тӀолалго гӀизраилазеги ягьудиязеги Давуд хиралъана, щайгурелъул гьев бажари бугев цевехъан вукӀиндал.

Давуд Шаулил дурцлъун вахъин

17Цо къоялъ Шаулица Давудида абуна: «Гьале дир кӀудияй яс Мерав. Дица дуе лъадилъун кьела гьей; ритӀухъго хъулухъ гьабе дие, ва БЕТӀЕРГЬАНАСЕ гӀоло рагъулъ цебехъанлъи гьабе», – ян.

«Дица квер хъваларо гьасда. Пилистимаз гьабе абе гьеб иш», – ин жанисанго пикруги гьабуна Шаулица+.

18Амма Давудица Шаулида абуна: «Дунги дир инсул хъизан-къайги, гьесул гӀагарлъиги щал кколел ГӀизраилалда, дун пачаясул дурцлъун вахъине ккани?» – ян+.

19БукӀаниги, Шаулил яс Мерав Давудие рукъалде кьезе заман щвараб мехалъ, гьей Мехолаялдаса Адриэлие кьун ятана+.

20Амма Шаулил цогидай яс Михалал рокьи ккана Давудихъ. Гьелъул хӀакъалъулъ Шаулида бициндал, гьесул гьелда ракӀ рекъана. 21«Дица гьесие кьела гьей – гьей гьесие къорлъун йикӀа абе. Биччанте пилистимазул квердасан босизе гьес гӀажал», – ин пикру гьабуна Шаулица. Давудида гьес абуна: «Дица цогидай яс кьела дуе», – ян.

22Хадуб Шаулица жиндирго чукъбузда абуна: «Давудида балъго кӀалъай, ва гьесда абе: „Нижехъ гӀенекке, пачаясул ракӀ рекъон буго дуда, ва гьесул тӀолабго чукъа-рахьаналъеги хирияв вуго мун. Гьесул дурцлъун вахъине разилъе“, – ян».

23Гьез гьел рагӀаби Давудида цере такрар гьаруна. Амма Давудица абуна: «Пачаясул дурцлъун вахъин бигьаяб жойиланищ нужеда ккараб? Дун вуго гӀадатияв мискинчи», – ян.

24Гьез Давудица гьадин абунин Шаулида бициндал, 25гьес абуна: «Давудида абе: „Гьей бахӀаралъухъ, гьесул тушбабаздаса рецӀелалъе къотӀараб, нусго пилистимасул бихьинлъиялъул рагӀал тун тӀокӀаб щибго хӀажат гьечӀо пачаясе дудасан“, – ин».

Шаулил пикру букӀана пилистимазул квердасан Давудида тӀаде хвалил кваркьи бачине+.

26Гьеб хабар Давудида бициндал, гьев разилъана пачаясул дурцлъун вахъине. Гьелъие цӀараб заман щвелалдего, 27рачун жиндирго чагӀигун, кӀинусго пилистимав чӀвана Давудица ва гьезул киназулго бихьинлъиялъул рагӀалал къотӀун пачаясда цере лъуна, гьесул дурцлъун вахъине вукӀине. Гьебмехалъ Шаулица жиндирго яс Михала Давудие рукъалде кьуна.

28Амма БЕТӀЕРГЬАНАС Давудие кумек гьабулеб букӀин ва гьесул яс Михалае гьев вокьулев вукӀин бихьидал, 29Шаул жеги цӀикӀкӀун хӀинкъана гьесукьа, ва даимго тушманлъи ккуна гьесдехун.

30Пилистимазул рагъул церехъабаз рагъ къотӀизе толароан, ва щибаб нухалда Шаулил рагъухъабазда гьоркьоб Давудил тӀокӀлъи бихьулаан. Гьединлъидал, киса-кибего гьесул цӀар рагӀана.

19

Давуд чӀвазе Шаул къеркьей

19^1Шаулица жиндирго вас Ионатанида ва киналго чукъбузда лъазабуна Давуд чӀвазе кколин. Амма Ионатание цӀакъ хирияв вукӀана Давуд. 2Ионатаница Давудида бицана гьелъул хӀакъалъулъ, ва гьес абуна:

«Дир эмен Шаулица мун чӀвазе сабаб балагьулеб буго. Мун метер радал, цӀодорлъи гьабун, цо бакӀалда вахчун чӀа. 3Мун вахчараб бакӀалда гӀагарлъухъе дун эменгун цадахъ вачӀина, ва гьениб дур хӀакъалъулъ инсуда кӀалъай гьабила. Хадуб кинабго дудаги бицина».

4Давудил хӀакъалъулъ лъикӀабщинаб бицана гьениб Ионатаница жиндирго эмен Шаулида, ва гьес инсуда абуна:

«Дир эмен, дур лагъ Давудие щибго квешлъи гьабуге, щайгурелъул гьес дуеги щибго зарал гьабичӀелъул. Гьелъул гӀаксалда, гьес дуе гӀемераб лъикӀлъи гьабуна. 5Жиндирго гӀумруялда хӀинкъи букӀаниги, пилистимавги чӀвана; доб мехалда БЕТӀЕРГЬАНАС тӀолабго ГӀизраилалъе кӀудияб бергьенлъиги кьуна, ва гьелдаса вохун вукӀана мунги. Щибго гӀилла гьечӀого Давудги чӀван, гӀайибго гьечӀев чиясда данде мунагь гьабун щай дуе?»+

6Шаул Ионатанихъ гӀенеккана ва гьев гьесие гьедана: «БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀаралхӀаги Давуд чӀвазе гьечӀо», – ян.

7Цинги Ионатаница Давудиде ахӀана ва гьесда кинабго ккара-тараб бицана. Гьес Давуд Шаулихъе вачана, ва цевего гӀадин, Шаулил рокъов гьесие хъулухъалъе чӀана гьев.

Давуд Шаулихъа лъути

8Нахъеги рагъ ккана, ва Давуд пилистимазда данде вагъизе вахъана. Гьеб рагъулъги гьес тушбабазул хӀур гьабуна, ва хутӀарал пилистимал лъутун ана.

9Цо къоялъ кодоб ккун хечгун рокъов жанив гӀодов чӀун вукӀаго, БЕТӀЕРГЬАНАС квешаб рухӀ рещтӀинабуна Шаулиде. Давудица бакънал рачана+. 10Цинги Шаул хантӀан Давудида хеч къазабизе вортана, гьев къелъ рекӀинавизе хиялгун, амма Давуд нахъе кӀанцӀун гьеб хеч къадалъ къана. Гьеб сордоялъ Давуд лъутун хвалдаса ворчӀана. 11Гьебмехалъ Шаулица Давудил рокъоре чагӀи ритӀана сордо борчӀун гьенир хал ккун чӀаян ва радакье гьев чӀваян буюрухъгун. Амма Давудил лъади Михалаца гьеб кинабго гьесда бицана.

«Гьаб сардилъ дурго гӀумру хвасар гьабун лъутичӀони, метер мун чӀвазе вуго», – ян абуна гьелъ гьесда+.

12Цинги Михалаца гордухъа гӀодове лъугьине кумек гьабуна Давудие, ва гьев лъутун ворчӀана+. 13Хадуб Михалаца босун терафим лъуна гьесул бакӀалда бусада; гьелъул ботӀрода цӀцӀел квасул гӀертелги бана, ва Давудил ретӀелги тӀаде рехун тӀупана гьеб.

14Шаулица Давудида хадур чагӀи ритӀун рачӀиндал, Михалаца гьев унтун вугин абуна.

15Гьебмехалъ Шаулица гьесде раккизеян чагӀи ритӀана ва гьезда лъазабуна: «Бусенгун цадахъ восе дов гьаниве дида цеве, дица чӀвазе вукӀине!» – ян.

16Амма гьел гьенире щведал, ботӀрода цӀцӀел квасул гӀертелги бараб терафим гурони батичӀо бусада.

17Шаулица Михалада гьикъана: «Щай дунги махсароде ккун, дир тушман лъутизе виччарав дуца?» – ян.

«Дун виччан течӀони, дица мун чӀвала», – ян абуна дос жиндаян жаваб кьуна Михалаца.

Давуд Рамаялде Шамуилихъе лъути

18Давуд лъутун Рамаялде Шамуилихъе ана, ва Шаулица гьабурабщинаб гьесда бицана. Цинги гьел Найоталде рилълъана ва гьенир чӀана+.

19«Давуд Рамаялда бугеб Найоталда вуго», – ян абураб хабар Шаулихъе щвана. 20Шаулица гьенире гьев кквезе чагӀи ритӀана. Амма Шамуилил нухмалъиялда гъоркь Аллагьасе рецц гьабулел аварагзабазул къокъа бихьидал, Шаулил чагӀазда тӀадеги Аллагьасул РухӀ рещтӀана, ва гьелги Аллагьасе рецц гьабизе лъугьана. 21Шаулида гьеб рагӀидал, гьес тӀадеги чагӀи ритӀана, амма гьелги лъугьана Аллагьасе рецц гьабизе. Лъабабилеб нухалъги ритӀана Шаулица чагӀи, амма гьелги лъугьана Аллагьасе рецц гьабизе. 22Ахирги гьев живго нухде вахъана, Рамаялде ине къасдгун, ва Секуялда бугеб кӀудияб лъадал гъуялда аскӀове щвана. Шамуилги Давудги кир ругелан цӀех-рех гьабуна гьес; гьел Рамаялъул Найоталда ругилан бицана гьесда.

23Шаулица Найоталде нух босана. Амма гьесда тӀадеги рещтӀана БетӀергьанасул РухӀ ва, Аллагьасе реццги гьабулаго, унев вукӀана гьев Найоталде щвезегӀан. 24Аварагзабазда релълъун, тӀаса бахъун гӀабагун, Шамуилида цевеги Аллагьасе рецц гьабизе лъугьана Шаул; гьеб хӀалалъ, тӀубараб къоялъ ва сордоялъ, чӀарбида кӀалагъоркье ккун вукӀана гьев. Гьединлъидалин гӀадамазда гьоркьоб аби ккараб: «Вай, Шаулгийищха авараглъун вахъарав?!» – абун+.

20

Давудги Ионатанги

20^1Гьебмехалъ Найоталдаса лъутун Ионатанихъе щвана Давуд. Гьес Ионатанида абуна:

«ЩибгӀаги дица гьабун бугеб? Дида бугеб гӀайиб щиб? Дица дур инсуе гьабураб квешлъи щиб бугеб, дун чӀвазеян гьев дида хадув лъугьине ккани?» – ян+.

2«ЦӀунаги гьелдаса! – ян жаваб гьабуна Ионатаница. – Мун хвезе гьечӀо! Дир инсуца я кӀудияб, я гьитӀинаб щибго иш гьабуларо дида дандбачӀого. Гьеб дидаса бахчилаандай гьес? Гьеб гьедин батизе кколаро!»

3Амма Давудица гьедун абуна:

«Дур инсуда лъалелъулха дур дидехун божилъи букӀин. Гьединлъидал, гьес пикру гьабун батила: „Ионатанида лъан лъикӀ гуро гьаб иш, гьесул ракӀ бакъвачӀого букӀине“, – ян. Амма БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀаралхӀа ва дур гӀумруялхӀа, – дидаги хвалдаги гьоркьоб цо гали гурони гьечӀо».

4Ионатаница Давудида абуна: «Дуе бокьараб щиб батаниги, гьеб гьабизе хӀадурав вуго дун», – ин.

5Давудица абуна: «Метер цӀияб моцӀ баккиялъул байрам[*] байбихьула; гьеб байрамалъул хӀурматалда гьабулеб гӀодорчӀеялда дур инсуда аскӀов вукӀине ккола дун. Амма сезе маркӀачӀумех щвезегӀан мегӀер-гӀалахалда вахчун чӀезе рес кье дие. 6Дур инсуда дун гьечӀевлъи бихьани, дуца гьесда абе: „Давудица цӀакъ гьарана дида жив Бет-Лехемалде рокъове щвезе виччаян, щайгурелъул гьесул тӀолабго гӀагарлъиялъ лъагӀалил къурбанал хъолеб къо бугелъул“, – ин. 7Гьес лъикӀ бугоян абуни, дие хӀинкъи гьечӀо. Амма гьев кутакалда ццидахани, квешлъиялъе ургъун вукӀин лъай дуда. 8Дуца БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀарги бахъун, диргун – дур лагъасулгун, къотӀи-къай гьабун бугелъул, гьаб дир гьари нахъ чӀваге. Дица гьабураб квешлъи батани, дуцаго чӀван рехе дун. Инсухъе дун вачун щай дуе?»+

9«ЦӀунаги гьелдаса! Дир инсуца дуе квешлъи ургъун бугеблъи дида лъан букӀарабани, дица гьеб дуда бицинчӀого телаандай?» – ян абуна Ионатаница.

10Давудица Ионатанида цӀехана: «Дур инсуца хъачӀаб жаваб кьуни, гьеб дида кин лъазе бугеб?» – ин.

11Ионатаница абуна: «Рилълъа гӀалахалде», – ян.

Гьел кӀиялго гьенире рилълъана. 12Цинги Ионатаница абуна:

«ГӀизраилалъул БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасул цӀаралхӀа, сезе гьаб гӀуж щвелалде дица инсуда киналъулго цӀех-рех гьабила! Гьесул дудехун ракӀ битӀун батани, дица духъе хабар босун чи витӀила. 13Амма БЕТӀЕРГЬАНАС балагьалъукье ккезавеги дун, дир эменги дуе квешлъиялъе ургъун ватун, дица гьеб дуда лъазабичӀони ва мун сах-саламат нахъе ине виччачӀони. Цинги, дир инсуе гьабулеб букӀараб гӀадин, БЕТӀЕРГЬАНАС дуеги кумек гьабеги! 14Амма дуцаги, БЕТӀЕРГЬАНАСЕ гӀоло, дун чӀаго вугебгӀан мехалъ дидехун ритӀухълъи цӀуне. 15Нагагь дун хвани, дуца дир хъизан-къаялдаги даимго кверчӀвай – БЕТӀЕРГЬАНАС цо течӀого Давудил тушбаби ракьалдаса тӀагӀинарураб къо бачӀиндалгицин»+.

16Гьедин Ионатаница Давудилгун къотӀи-къай щула гьабуна: «БЕТӀЕРГЬАНАС жавабалде ахӀаги тӀолалго Давудил тушбаби!» – янги абун.

17Ионатаница Давудги цӀидасан гьедизе тӀамуна гьезул гьудуллъи щулияб букӀиналъе, щайгурелъул Ионатание гьев жиндирго рухӀгӀанги хирияв вукӀиндал+. 18Хадуб Ионатаница Давудида абуна:

«Метер цӀияб моцӀ баккиялъул байрам буго. Мун гӀодов чӀолеб бакӀ чӀобого букӀин бихьидал, мун камун вукӀин тӀатина. 19Сезе къаси мун доб цеве вахчун вукӀараб бакӀалде гӀодове вачӀа ва ганчӀил гъонода аскӀов чӀа. 20Дица лъабго чӀор речӀчӀила доб рахъалде, ишан босулев чияс гӀадин. 21Хадуб, векере, чӀорал ралагьеянги абун, цо вас витӀила. „ЧӀорал дуда нахъехун руго, гьанире росе гьел“, – ян дица абуни, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀаралхӀаги, дуе хӀинкъи-къай гьечӀин абураб жо ккола гьеб. Мун къватӀиве вачӀа. 22Амма дица гьев васасда, дуда цере руго чӀоралин абуни, мун лъутизе ккола, щайгурелъул „БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ амру буго мун гьаниса нахъе аян“ абураб магӀна букӀина гьелъул. 23Нилъеца гьабураб къотӀи-къаялъул хӀакъалъулъ абуни, гьелъие абадияв нугӀлъун БЕТӀЕРГЬАН вукӀина нилъеда гьоркьов».

24Давуд мегӀер-гӀалахалда вахчана. ЦӀияб моцӀ баккиялъул байрам байбихьидал, пача квана-гьекъезе гӀодов чӀана. 25Пача жиндирго гӀадатияб бакӀалда, Ионатан гьесда дандвитӀун, Авнер гьесда хьолбохъ гӀодор чӀана, амма Давудил бакӀ чӀобого хутӀана+. 26Гьеб къоялъ Шаулица щибго абичӀо, щайгурелъул гьес пикру гьабуна:

«Тохлъукьего щиб-щибниги ккун хъублъун[*] ватила Давуд. Гьайгьай, цо хъублъи ккун батила гьесие», – ян. 27Амма нахъисеб къоялъги, моцӀрол кӀиабилеб къоялъги, Давуд вачӀинчӀеб мехалъ, Шаулица Ионатанида цӀехана:

«Йишайил вас щай вачӀинчӀев кваназе сонги жакъаги?» – ян. 28Ионатаница абуна:

«Давудица цӀакъ гьарана дида жив Бет-Лехемалде ине виччаян. 29Дос абуна: „Виччай дун, дир инсул гӀагарлъиялъ къурбанал хъолел ругелъул шагьаралда; дир вацас лъазабуна дун дова вукӀине кколин. Дидехун дур божилъи батани, виччай дун вацазухъе щвезе“, – ян. Гьединлъидалин гьев пачаясда цадахъ квана-гьекъезеги вачӀинчӀев».

30Гьебмехалъ тӀури бачӀана Шаулиде:

«ГӀай, нажасалъул тӀинчӀ! Дида лъаларогойищ бугеб дуца Йишайил васасулгун хурхен гьабулеб букӀин, – дудего ва мун гьавурай эбелалда тӀаде рогьоги цӀан?! 31Йишайил вас чӀаго вугебгӀан мехалъ я хӀалхьи, я пачалъи букӀине гьечӀо дуе. Инеги ун, дов гьаниве вачун вачӀа! Дов хвезе кколев чи вуго!»

32Ионатаница абуна: «Щай дов хвезе кколев? Щиб дос гьабун бугеб?» – ин.

33Амма Шаулица бахъун хеч хьвагӀун балагьизабуна гьесул рахъалдехун, гьев чӀвазе хӀал бергьун. Гьебмехалъ бичӀчӀана Ионатанида инсуца Давуд чӀвазе хӀукму къотӀун букӀин. 34Ццидаца гъанкъулаго вахъана Ионатан кваналеб бакӀалдаса тӀаде. ЦӀияб моцӀрол кӀиабилеб къоялъ гьес кванда кӀалцин хъвачӀо, щайгурелъул инсуца Давудида хурхун гьабулеб букӀараб къабихӀлъи кутакалда рекӀелъ къан букӀана гьесда.

Давудица Ионатанилгун къо-лъикӀ гьаби

35Давудгун дандчӀвазе гьабураб къотӀи-къаялда рекъон, Ионатан радал вахъун гӀалахалде вилълъана. Цо гӀолохъанав васги вукӀана гьесда цадахъ. 36Гьес гьев васасда абуна:

«Векере, дица речӀчӀарал чӀорал ралагьизе а», – ян.

Гьев векерун индал, Ионатаница гьев унеб рахъалдехун дагьаб добегӀан балагьизабун чӀор речӀчӀана. 37Гьеб чӀор речӀчӀараб бакӀалде вас векерараб мехалъ, Ионатаница гьесда хадуб ахӀана:

«БитӀун дуда цебе цодагьаб добегӀан буго чӀор!» – ин.

38Гьес хадубги ахӀана: «Хехлъи гьабе! Векере! Воре, кивниги лъалхъуге!» – ян.

Васас чӀор босун жиндирго хважаин Ионатанихъе щвезабуна. 39Гьев васасда бичӀчӀулеб жо щибго букӀинчӀо; цохӀо Ионатанидаги Давудидаги гурони гьеб киналъулго магӀна лъалеб букӀинчӀо. 40Цинги Ионатаница гьев васасухъе жиндирги ярагъги кьун, абуна: «Шагьаралде щвезабе гьаб», – ин.

41Гьев вас нахъе аравго, Давуд, ганчӀил гъуниялъул къилбаялъул рахъалдасан вахъун вачӀана ва, гьев лъабго нухалъ кӀалагъоркье ккун, ракьда гьумерги цузабун, Ионатание къулана. Хадуб, цоцазда къвалалги ран, гьел кӀиялго цадахъ гӀодана, Давуд цӀакъго-цӀакъ гӀодулев вукӀана.

42Цинги Ионатаница Давудида абуна: «Мун парахатго нухда а. „БЕТӀЕРГЬАН вукӀа абе нилъеда ва нилъер наслабазда гьоркьов нугӀлъун“, – инги абун, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀарги бахъун, гьудуллъиялъул къотӀи-къай гьабун бугелъул нилъеца».

43Давуд нухде вахъана, Ионатан шагьаралде тӀадвуссана.

21

Давуд Нов шагьаралде кашишасухъе вачӀин

21^1Давуд щвана Нов абураб шагьаралде кашиш Ахимелехихъе. Давуд вихьидал гьев квешго хӀинкъана, ва гьес цӀехана: «Щай мун мунго цохӀо вугев? Цадахъ цогӀаги чи гьечӀого кин мун хутӀарав?» – ин.

2Давудица кашиш Ахимелехида абуна: «Пачаяс дида тӀад къараб жо буго ва гьес лъазабун буго: „Гьаб дица дуда тӀад къараб иш лъидаго лъазе бегьуларо“, – ян. Дирго чагӀазда дица цо пуланаб бакӀалда чӀайилан абуна. 3ЩибгӀаги бугищ дур гьаниб? Щуго чед кье дие, ялъуни цоги щиб батаниги дур гьаниб батараб жо кье».

4Кашишас абуна Давудида: «ГӀадатияб чед гьечӀоха дир гьаниб, мукъадасаб чед[*] буго; дица гьеб кьела дуе, руччабазда дур чагӀи хъван ратичӀони», – ян.

5Давудица жаваб кьуна: «Гьайгьай, ниж руччабазда хъвачӀо! Дир чагӀаз гӀадатияб сапаралде унагоцин черх бацӀцӀад цӀунула. Гьадинаб къоялъ кигӀанги цӀикӀкӀун цӀунизе ккеларищ гьез рацӀцӀалъи!» – ян.

6Цинги кашишас мукъадасал чадал кьуна гьесие, гьеб къоялъ тӀокӀаб батӀияб чед букӀинчӀелъул гьесда кодоб. Гьес БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ мукъадасаб бакӀалда жаниса, чед лъолеб бакӀалдаса, нахъе росун рукӀана гьел гьеб къоялъ, гьезул бакӀалда хинал чадалги лъун+.

7Гьебго къоялъ БЕТӀЕРГЬАНАСДА цеве, диниял хӀажалъаби тӀуразаризе вачӀарав, жеги нахъе инчӀого хутӀарав цо Шаулил чиги вукӀана гьенив. Гьев вукӀана Шаулил гӀухьбузул бетӀер, эдомияв Доэк+.

8Давудица Ахимелехида цӀехана: «Цо хеч, ялъуни хвалчен гьечӀищ дур гьаниб? Пачаясул къваригӀел хехаб букӀун я дирго хеч, я хвалчен босичӀого вахъана дун къватӀиве», – ян.

9Кашишас абуна: «Дуца Эла расалъиялда чӀварав пилистимав Голиафил хвалчен буго гьаниб, ратӀлилъги жемун эфодалда нахъа лъун, бокьани гьеб босе. Гьеб тун батӀияб хвалчен гьаниб гьечӀо», – ян.

Давудица абуна: «Гьелда бащадаб щибниги батуларо, босе гьанибе», – ян+.

Давуд Гаталде пилистимазул пача Ахишихъе лъути

10Гьеб къоялъ Шауликьа хӀинкъун, Давуд гьениса лъутана ва Гаталъул пача Ахишихъе щвана+. 11Амма Ахишил чагӀаз гьесда абуна:

«ГӀизраилалъул пача Давудцин гурищ гьав? „Азаразда тӀад бергьенлъи босарав – Шаул, анцӀазаразда тӀад бергьенлъи босарав – Давуд!“ – инги абун, гьасие гурелдай доз кьурди-кӀанцӀиялда кучӀдул ахӀулел рукӀарал?»+

12Гьел рагӀаби рагӀидал, Давуд Гаталъул пача Ахишикьа кутакалда хӀинкъана. 13Цинги гьев бетӀер сверарав чилъун хӀазе лъугьана ва, гьезул гьенив вугебгӀан мехалъ, Давуд гӀабдаллъун хӀана. Магжиде чвахизе хӀацӀуги биччан, нуцӀбузда викӀардизе, накъишал рахъизе лъугьана гьев.

14Ахишица жиндирго чукъбузда абуна:

«Балагьун рихье гьав чиясухъ! БетӀер сверарав гӀабдал вугогури гьав! Ав дихъе щай вачарав чи? 15Дир гьанир гӀабдалзаби дагьал рукӀунищ, тохалщинал жал рихьизаризе гьавги вачун вачӀун вугев? Дир къавулъ къваригӀарав чи гуро гьав!» – ин.

22

Давудица жиндиего рагъухъабазул къокъа гӀуцӀи

22^1Гаталдаса нахъеги вилълъун Давуд Адулламалъул нохъода вахчана. Гьесул вацазда ва тӀолабго инсул гӀагарлъиялда гьеб рагӀидал, гьел гьесухъе рачӀана+. 2Киналниги балагьалъукье ккарал, налъулал, пашманлъи-къварилъиялда ругелщинал гӀадамал ракӀарана гьесухъе ва гьезул цевехъанлъун вахъана Давуд. Кинавниги ункънусго чи вукӀана гьесда цадахъ.

3Гьениса МогӀавалъул Мицпаялде вилълъана Давуд ва МогӀавалъул пачаясда кӀалъана:

«Бегьулеблъун батани, БетӀергьанасул хӀукму лъазегӀан дир эбел-инсуе нужер гьанир чӀезе изну кье», – ян.

4Гьеб бакӀалда вахчун вугебгӀан заманалда МогӀавалъул пачаясда аскӀор тана Давудица гьел. 5Амма цо нухалъ Гад авараг вачӀана Давудихъе ва гьес абуна:

«Мун тӀокӀалъ гьанив чӀоге. Ягьудал ракьалде а», – ян.

Давуд гьениса нахъе ун Хереталъул рохьазда вахчана+.

Шаулица Новалда рукӀарал кашишзаби чӀвай

6Давуд ва гьесул чагӀи рихьанилан хабар бачӀана Шаулихъе. Кодоб ккун хечгун, Гивеаялда цо гохӀда, тамарискалъул гъотӀода гъоркь гӀодов чӀун вукӀана гьев. Гьесул цересел чагӀиги рукӀана гьесда сверухъ эхетун.

7Шаулица жиндаго сверун чӀарал чукъбузда абуна:

«Буняминиял, нуж гӀенекке дихъ! Йишайил васасищ нужее киназего цӀолбол ахалги хурзалги кьезе ругел? Гьесищ нуж азарилбутӀруллъун ва нусилбутӀруллъун тезе ругел? 8Гьединищха нуж киналго дида данде рахъарал ва Йишайил васгун дир вас гьудуллъиялда вукӀинги дидаса бахчараб? Лъицаниги бицинчӀо дида дирго васас, дидаго данде вахъун, дир лагъ макраби ургъизе тӀамулев вукӀин. Жакъа къоялде щвезегӀанги гьел макраби ургъулел ругеб мехалъ лъилниги ракӀ бухӀичӀо дида!»+

9Гьебмехалда Шаулил чукъбигун цадахъ гьенив вукӀарав эдомияв Доэкица абуна:

«Дида вихьана Йишайил вас Новалда АхӀитувил вас Ахимелехихъе вачӀун+. 10Ахимелехица БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ амру цӀехон дугӀа гьабуна гьесул цӀаралдасан. Гьес Давудие квен-тӀехги кьуна, Голиафил хвалченги кьуна», – ян+.

11Цинги Шаул пачаяс кашиш Ахимелехги Новалда кашишзабилъун ругел гьесул инсул гӀагарлъиялъул тӀолалго бихьиналги ахӀизе чагӀи ритӀана, ва гьел киналго рачӀун пачаясда цере эхетана. 12Шаулица абуна: «ГӀенеккея дихъ, АхӀитувил вас».

«ГӀенеккун вуго, бетӀерчӀахъад», – ин жаваб кьуна гьес.

13Шаулица абуна: «Щай мунги Йишайил васги дида данде рахъине ургъарал?! Дида дандеги вахъун жакъа къоялъ дие гьаб гъоркьчӀел дос гьабизе букӀинелъун, дуца досие квенги хвалченги кьун ва БетӀергьанасда цеве вахъун досие гӀоло дугӀаги гьабун рагӀулагури!» – ян.

14Ахимелехица жаваб кьуна:

«Давуд гӀадав ритӀухъав цоги лагъ щив вугев дур? Гьев дур дурцлъунги вуго, дур рорчӀухъабазул бетӀерги ва кинацаго къадру-къимат гьабулев чиги ккола гьев. 15ТӀоцебесеб нухалдайищ дица Давудил рахъалъ БетӀергьанасул амру цӀехон дугӀа гьабураб? Гьайгьай гуро! Я дида, я дир инсул агьлуялъул цонигиясда гӀайиб чӀваге абе пачаяс. Дида, дур лагъасда, лъалеб жо щибниги гьечӀо дуца бицунеб жоялъул», – ин.

16Амма пачаяс абуна: «Гьайгьай, Ахимелех, мунги дур инсул агьлуги цо течӀого чӀвазе ккола», – ян.

17Шаулица жиндаго аскӀор рахъун чӀарал рорчӀухъабазе буюрухъ кьуна: «Давудил рахъ ккуралъухъ БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ кашишзаби чӀвай! Гьезда лъалеб букӀана Давуд лъутаравлъи, амма дида щибго бицинчӀо», – ян.

Амма Шаулил чагӀазе бокьичӀо БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ кашишзабазде квер борхизе ва гьел чӀвазе. 18Гьебмехалъ Доэкие буюрухъ кьуна пачаяс: «Вилълъа, дуца чӀвай кашишзаби», – ян.

Вахъун эдомияв Доэкица чӀвана гьел. Ункъоялда щуго эфод босулев кашиш чӀвана гьес гьеб къоялъ+. 19Цинги гьез кашишзабазул шагьар Новги щущахъ биххизабуна. Шагьаралда букӀарабщинабги – бихьиналгун руччаби, гӀисинал-чӀахӀиял киналго лъимал, гӀи-боцӀигун хӀамул – киналго хвалчаца чӀвана гьес.

20Амма АхӀитувил вас Ахимелехил Авиатарин цӀар бугев цо вас хвасарлъана ва гьев Давудихъе лъутана+. 21Гьес Давудида бицана Шаулица БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ кашишзаби чӀванилан. 22Цинги Давудица Авиатарида абуна:

«Дида доб къоялъго, дова эдомияв Доэк вукӀин бихьидал, лъалеб букӀана дос ракӀчӀун Шаулида бицунеблъи. Дур инсул агьлуялда цеве, гьезул щибаб рухӀалда цеве дун вуго гӀайибияв. 23Дида цадахъ вукӀа ва сункьаго хӀинкъуге мун. Дуда хадув чӀарав дида хадув чӀаравлъун вукӀина. Дида цадахъ вугони, мун цӀунаравлъунги вукӀина»+.

23

Давудица Кеила шагьар хвасар гьаби

23^1«Кеила абураб шагьаралде тӀаде кӀанцӀун руго пилистимал ва гьезул гьоцӀиб бугебщинаб хӀалухъенги хъамал гьабулеб буго», – ян хабар бачӀана Давудихъе. 2«Дун пилистимазда тӀаде кӀанцӀизе ун лъикӀ гурищ, дир БЕТӀЕРГЬАН?» – инги абун, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ амру цӀехон дугӀа гьабуна цинги гьес.

БетӀергьанас Давудие жаваб гьабуна: «Вахъа, пилистимазда тӀадеги кӀанцӀун, Кеила шагьар хвасар гьабе», – ян.

3Амма Давудил чагӀаз абуна: «Гьаниб Ягьудиялдацин хӀинкъи бугеб нилъее, Кеилаялде пилистимазул аскаразда данде рахъани щибдай ккела?» – ян.

4Давудица БЕТӀЕРГЬАНАСДА нахъеги цӀехана щибдай гьабун лъикӀ букӀинаян ва БЕТӀЕРГЬАНАС гьесие жаваб кьуна: «Кеилаялде а, щайгурелъул Дица духъе кверде кьолел ругелъул пилистимал», – ин.

5Гьебмехалъ Давудги гьесул рагъухъабиги Кеилаялде ана ва пилистимазда данде рагъана. Гьенир гьез пилистимал гъурун рана, гьезул гӀи-боцӀиги хъамал гьабуна, Кеилаялъул жамагӀатги хвасар гьабуна. 6Давудихъе лъутарав Ахимелехил вас Авиатарица эфодги цадахъ босун букӀана Кеилаялде+.

Шаул Давудида хадув лъугьин

7Давуд Кеилаялда вугилан Шаулида бициндал, гьес абуна: «Гьанже Аллагьас дихъе кверде кьун ватула гьев. Сверун къараб, кавуги тӀаде рахалеб шагьаралдеги лъугьун, гьес жинцаго живго жанив тӀамун вуго», – ян.

8Шаулица рагъде рахъине рагъухъаби данде ахӀана ва Кеилаялда вугев Давудги гьесул чагӀиги сверун кквезе хӀадурлъана.

9Жинда данде Шаулица квешлъи ургъулеб букӀин лъайдал, Давудица Авиатарида абуна: «Эфод босе гьанибе», – ян+.

10Давудица дугӀа гьабуна цинги:

«Вай дир БЕТӀЕРГЬАН! ГӀизраилалъул Аллагь! Дида, дур лагъасда, рагӀана дун сабаблъун Кеила шагьар щущахъ биххизабизе Шаул вачӀинехъин вугилан. 11Кеилаялъул жамагӀаталъ кверде кьеладай дун? Дида, дур лагъасда, рагӀараб харбида рекъон, унго-унголъунги вачӀинадай гьаниве Шаул? Вай дир БЕТӀЕРГЬАН! ГӀизраилалъул Аллагь! Гьарула Дуда, Дур лагъасе гьеб загьир гьабеян!»

БЕТӀЕРГЬАНАС Давудие жаваб кьуна: «Дов вачӀине вуго», – ян.

12«Дунги дир чагӀиги гьесухъе кверде кьеладай Кеилаялъул жамагӀаталъ?» – ин цӀехана Давудица нахъеги.

БЕТӀЕРГЬАНАС жаваб кьуна: «Кверде кьезе руго», – ян.

13Гьебмехалъ, цадахъ жиндирго анлънусгогӀанасев рагъухъангун, Давудица Кеила тана; цинги цо чӀараб бакӀ кквечӀо гьез. Давуд Кеилаялдаса нахъе ун вугилан рагӀидал, Шаулги чабхъад вахъинчӀо+.

14ГӀалах-авлахъазда, гӀадан тӀаде щоларел хъитӀазда чӀун, мугӀрузда, Зифалъул бакъвараб гӀалахалда чӀун вукӀунаан Давуд. Щибаб къоялъ валагьулаан Шаулица гьев, амма Аллагьас гьесул кверде ккезе толароан.

15Цо нухалъ Зифалъул ракьалда бугеб Хорешалда вукӀаго, Давудида бихьана Шаулица жив валагьулев вукӀин. 16Шаулил вас Ионатан вачӀана Хорешалде Давудихъе ва Аллагьасде мугъчӀвай гьабун вукӀаян ракӀбатизабуна гьесул.

17«ХӀинкъуге, дир эмен Шаулихъе мун кодове щвезе гьечӀо. ГӀизраилалда тӀад пачалъун вахъина мун ва дудаса хадув кӀудиявлъун дунги вукӀина. Гьедин букӀунеблъи дир эмен Шаулидаги лъала», – ян абуна Ионатаница+.

18Цинги БЕТӀЕРГЬАНАСДА цебе кӀиязго жидерго къотӀи такрар гьабуна. Ионатан рокъове тӀадвуссана, ва Давуд Хорешалда чӀана+.

19Зифиял рачӀана Гивеаялде Шаулихъе ва гьез абуна:

«Нижер гьанив Хорешалъул кӀкӀал-хъитӀазда вахчун гуревищ Давуд вугев – Ешимоналъул бакъбаккул рахъалда бугеб Хахилаялъул гохӀда+? 20Пача, мун дуего бокьараб мехалъ вачӀа. Гьев духъе кверде кьеялъул иш нижеца нижедаго тӀаде босула», – ян.

21Шаулица жаваб гьабуна:

«БЕТӀЕРГЬАНАС баракат лъеги нужеда дие гьабураб лъикӀлъиялъухъ. 22Цоги нухалъ инеги ун хал-шал гьабе Давуд вукӀуневщинаб бакӀалъул ва лъида гьев гьенив вихьанищали ракӀчӀун лъазабе, щайгурелъул дов кутакалда сихӀирав чи вугилан рагӀун буго дида. 23Дов вахчулебщинаб нохъо-къед цӀехон, кьучӀаб хабарги босун, дихъе тӀадрусса. Цинги дунги вилълъина нужгун цадахъ. Дов гьаб ракьалдаса гӀебеде ватани, тӀолабго Ягьудия хъирщун валагьизе кканиги, дица валагьичӀого толаро дов».

24Гьел нухде рахъана ва Шаулидаса цере Зифалде рачӀана. Давуд, жиндирго чагӀигун цадахъ, Иорданалъул расалъиялда бугеб Маон авлахъалда вукӀана. Гьеб кколаан Ешимоналъул къилбаялъул рахъ. 25Шаулги жиндирго чагӀигун цадахъ Давуд валагьизе лъугьана. Гьеб хабар лъайдал, Маон авлахъалда бугеб кьурулъ вахчана Давуд. Шаулида гьеб лъана, ва гьев Давудида хадув Маон авлахъалде гӀедегӀана.

26Шаул жиндирго рагъухъабигун мегӀералъул цояб рахъалда ва Давуд жиндирго къокъагун цогидаб рахъалда рукӀана. Давуд жиндиралгун цадахъ Шаулихъе кверде щолареб бакӀалде ворчӀизе къеркьолев вукӀана. Шаулги гьесул рагъухъабиги, мегӀер сверун рахъ-рахъалдасан ун, гьел сверун кквезе ва кверде росизе къасдалда тӀаде къалел рукӀана. 27Гьебмехалъ цо чапар вачӀана Шаулихъе хабарги босун:

«Хехлъи гьабун тӀадрусса! Пилистимал тӀаде кӀанцӀун руго нилъер ракьалде!» – ян.

28Цинги, вугелъув Давудги тун, пилистимазда данде вагъизе тӀадвуссине гӀедегӀана Шаул. Гьединлъидал, гьеб бакӀалда цӀарги Села Гьамахлекот[*] абун лъураб.

24

Давудица Шаулил гӀумру цӀуни

24^1•Гьениса ун Эн-Гедиялъул кьурабалъ чӀей гьабуна Давудица.

2Пилистималгунги вагъун тӀадвуссун вачӀунелъул, Шаулида бицана Давуд Эн-Гедиялъул кьурабалъ чӀун вугилан.

3Лъабазарго тӀаса вищарав рагъухъанги вачун, ГӀалхул Жайраназул кьурабалъ вугев Давудги гьесул чагӀиги ралагьизе къватӀиве вахъана Шаул. 4Нухда унаго, гьев гӀиязул ручнал ругеб бакӀалде щвана. Гьениб цо нохъо букӀана; Шаул къваригӀел тӀубазе гьениве жаниве вилълъана. Давудин абуни, жиндирго чагӀигун цадахъ гьеб нохъодул гъварилъуда вахчун вукӀана.

5Давудил чагӀаз абуна: «Гьале доб БЕТӀЕРГЬАНАС дуе цебеккунго загьир гьабун букӀараб къо: „Дица духъе кверде кьела дур тушман, дуца гьесие дуего бокьараб гьабизе букӀине“, – янги абун».

Гьавугьин аскӀовегӀан ун, Давудица Шаулил гӀабаялъул квенчӀел къотӀана. 6Амма, хадуб Давудил цӀакъ ракӀ бухӀана Шаулил гӀабаялъул квенчӀел къотӀиялдаса+.

7Цинги гьес жиндирго чагӀазда абуна: «БЕТӀЕРГЬАНАС цӀунаги дун БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарав дир пачаясде кверги борхун, гьединаб иш гьабиялдаса, – БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарав пачалъидал гьев!»+

8Гьедин бадибчӀвай гьабуна Давудица жиндирго чагӀазе ва Шаулие зарал гьабизе биччачӀо. Нохъодаса къватӀивеги лъугьун, Шаул жиндирго нухда ана. 9Цинги нохъодаса къватӀивеги вилълъун, гьес Шаулида хадуб ахӀана: «Я дир пача!» – ин.

Шаул нахъехун валагьидал, Давуд гьесие нодо чӀван къулана. 10Цинги Давудица Шаулида абуна:

«Щай мун гӀенеккулев Давуд дуе квешлъиялъе хӀалтӀулев вугилан абун гӀадамаз рицунел харбазухъ? 11Жакъа дудаго бихьанагури нохъода жанив БЕТӀЕРГЬАНАС мун дихъе кьураб куц. Мун чӀван рехейилан цогидаз абуниги, дун дуда гурхӀана. „Дир пачаясде дица квер борхиларо, гьев БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарав вугелъул“, – ин абуна дица. 12Я дир эмен, гьаниве валагье дир хъатикь ккун бугеб дур гӀабаялъул квенчӀелалъухъ! Дица дур гӀабаялъул квенчӀел къотӀана, амма дуде квер борхичӀо. ГьанжегӀаги бичӀчӀа дуда дида тӀад щибго такъсир гьечӀеблъи ва дуе дица щибго квешлъи гьабичӀеблъи. Мунилан абуни, дун чӀвазе къваригӀун дида хадув лъугьун вуго. 13БЕТӀЕРГЬАНАС къотӀаги нилъее хӀукму! Дир рахъалъ БЕТӀЕРГЬАНАС босила дудаса рецӀел, амма дица дуда квер хъваларебха+. 14„Квешал чагӀаздаса квешлъи гурони букӀунареб“, – ин аби буго некӀсиял умумузул. Гьединлъидал, дица дуда квер хъвазе гьечӀо.

15Лъида данде вахъарав чи ГӀизраилалъул пача; лъиде чан гьабулев чи мун кколев? Хвараб гьойда, ялъуни цо чӀетӀалда дандейищ? 16Нилъеда гьоркьов диваналъе БЕТӀЕРГЬАН вукӀа абе, ва Гьес къотӀе абе хӀукмуги. Гьев валагьизе те гьаб ишалъухъ; Гьес дун ритӀухъавлъун тасдикъ гьавеги ва дур квердаса хвасар гьавеги».

17Давуд гьедин кӀалъаравго, «Давуд, дир вас, дур гьаракьищ гьаб дида рагӀулеб бугеб?» – инги абун, биччан гьаракьгун, гӀодана Шаул.

18«Мун дидасаги цӀикӀкӀун иман бугевлъун вихьула. Дица дуе квешлъи гьабуниги, дуца дие лъикӀлъи гьабуна. 19Дуца бицунеб буго дуца дие гьабураб лъикӀлъиялъул, – БЕТӀЕРГЬАНАС духъе кверде кьурав дун дуца чӀвачӀого теялъул. 20Кодов щварав тушман парахат нухда ине виччан толев чи кив ватулев? Жакъа дуца дие гьабураб лъикӀлъи БЕТӀЕРГЬАНАС дуе азариде бахинабеги+. 21Дида ракӀчӀун лъала мун ГӀизраилалъул пачалъун вукӀине вугеблъи ва гьеб пачалъи БетӀергьанас дур хъатикь щула гьабизе бугеблъи+. 22Дир наслуялъул чагӀи тӀагӀинариларин ва дир инсул агьлуялда гьоркьоса дир хъизан-къайги нахъе хъвагӀаларин гьеде гьанже мун дие БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀарги бахъун».

23Давуд Шаулие гьедана. Хадув Шаул рокъове тӀадвуссана, Давудги гьесул чагӀиги жидерго кьурабазде рахана.

25

25^1Цодагьаб заманалдасан Шамуил хвана. ТӀолалго гӀизраилал ракӀарун, гьез магӀу бахъана гьесда хадуб, ва гьесул шагьар Рамаялда хабалъ лъуна гьев.

Гьебго заманалда Давуд Паран авлахъалде гочана+.

Давудги Навалги Авигайлги

2Маон шагьаралдаса кутакалда бечедав, Кармил магӀарда жиндирго гӀемераб боцӀи-рикъзиги бугев цо чи вукӀана; гьесул букӀана лъабазарго гӀи ва азарго цӀцӀе. Кармил магӀарда гьесул гӀи къунцӀулеб заман букӀана. 3Гьесда цӀар – Навал, гьесул лъадуда цӀар Авигайл букӀана. Гьей йикӀана гӀакълуги камилай куцги берцинай гӀадан, амма гьелъул рос вукӀана гӀамал мекъав чи.

4Авлахъалда вугев Давудида рагӀана Навалил гӀи къунцӀулеб бугилан. 5Гьес анцӀго чи витӀана гьесухъе хадусеб тӀадкъайгун:

«Кармил магӀарде Навалихъе а, ва гьесда дир салам бице. 6Гьесда абе: „Мунги дур хъизан-къайги сах-саламат хутӀаги! Дур кинабго буголъиялда баракат лъеги! 7Дида рагӀана дур гӀи къунцӀулеб бугин. Нижеда аскӀоса гӀебеде дур гӀухьби ругебгӀан мехалъ, нижеца гьезие зарал ккезе биччачӀо ва Кармилалда гьел ругебгӀан заманалъ гьезие щибго камиги ккечӀо. 8Дурго хӀалтӀухъабазда цӀехе, гьезги бицина дуда. Гьединлъидал, гьал гӀолохъаби берцинго къабул гьаре, байрамалъул къоялълъидал ниж дур къавулъе рачӀун ругел. Дур вас Давудиеги гьесул чагӀазеги букӀине, щиб букӀаниги цебе батараб тӀагӀамги битӀе гьелгун“, – ян».

9Давудица ритӀарал чагӀи Навалихъе рачӀана ва Давудица малъухъе салам-калам бицана гьесда. Цинги гьесул жавабалъухъ балагьун чӀана. 10Амма Навал гьадин кӀалъана гьезда:

«ДавудгӀаги щив чи? Йишайил вас кутакав чи лъугьунищ? Жиндирго бетӀергьабазухъа лъутарал лагъзал гӀемерлъун руго гьанже. 11Дир гӀи къунцӀулел чагӀазе хӀадурараб чедги, лъимги, гьанги дица киса щалали лъаларел чагӀазедай кьолеб?»

12Давудил чагӀи тӀадруссун нахъе ана, ва гьез рачӀун Давудида бицана кинабго Навалица абураб. 13Цинги Давудица жиндирго рагъухъабазе буюрухъ кьуна: «Хвалчаби рорче!» – ян.

Давудицаги ярагъ борчана, ва рорчун хвалчабигун, гьесул ункънусго чиги къачӀана цадахъ. КӀинусго чи къайи-къоногун тана. 14Ккараб жо цояс Навалил лъади Авигайлида бицана:

«Давудица жиндирго чагӀи ритӀун рачӀун рукӀана авлахъалдаса нилъер хважаинасухъе салам-каламгун, амма гьев, гьелги къабихӀ гьарун, кӀалъана гьезда. 15Дол чагӀийин абуни, нижедехун кутакалда лъикӀ рукӀана. Ниж авлахъалда дозда аскӀоса гӀебеде ругебгӀан мехалъ, доз я инжит-хӀакъир гьаричӀо, я нижее ками ккезе биччачӀо. 16Дора гӀиязул рехъада ругебгӀан заманалъ, къасиги къадги нижее хъаравулзабилъун эхетана дол. 17Гьанже дуцаго хӀисаб гьабе гьелъул ва гьабизе кӀолеб жо бугищали ургъе, щайгурелъул нилъер хважаинасде ва гьесул хъизан-къаялдего тӀаде кӀудияб балагь бачӀунеб бугелъул. Навалги хӀалихьатав-къадарав чи вуго – гьесда кӀалъан щибго пайда гьечӀо».

18Гьебмехалъ Авигайлица хехлъиялда кӀинусго чед хӀадур гьабуна, гьединго – кӀиго рахълъен чӀагӀдал, щуго бежа-белъараб гӀиялъажо, цо гьитӀинаб къандалъо чӀералъул, кишмишалъул къараб нусго чед, кӀинусго инжиралъул гъал, ва гьеб кинабго хӀамида къана. 19Гьелъ жиндирго рагьдателазда абуна:

«Дида цере-цере а нуж, дун нужеда хадуй ячӀина», – ян.

Амма жиндирго росасда гьелъ щибго бицинчӀо. 20ХӀамидаги рекӀун уней гьелда, цо мугӀрул кӀкӀалахъе жание лъугьарайго, жиндирго чагӀигун вачӀунев Давуд данде ккана. 21Гьеб параялъ Давудица абулеб букӀана:

«Гьале, гӀадада цӀунана дица дов чиясул рехъада букӀараб гӀи-боцӀи, щибго тӀаса камизе биччачӀого. Гьанже лъикӀлъиялъухъ квешлъи гьабуна дос дие. 22Аллагьас балагьалъукье ккезавеги дун, гьаб сордо рогьинегӀан досул хъизан-агьлуялъул цониги бихьинчи дица нахъе тани!» – ян+.

23Давудида бер чӀвайдал, Авигайл хехлъи гьабун хӀамидаса гъоркье рещтӀана ва, накабазде ккун, нодо ракьалда цузегӀан гьесие къулана+. 24Гьесул хӀатӀазда цебе нодоги гӀодоб чӀван, гьелъ абуна:

«Вай, дир бетӀерчӀахъад, дида ккана кинабго гӀайиб. Бегьулеблъун батани, дие, дур лагъалъе, изну кье дуда кӀалъазе; дур лагъалъул рагӀабазухъ гӀенекке+. 25Дов Навал абулев квешав чи сан гьавичӀого те абе дир бетӀерчӀахъадица. Жиндирго цӀаралда релълъараб буго досул гӀамалги, – досда цӀар буго ГӀабдал[*] ва гӀантлъиялъул цӀурав вугизеги вуго дов. Дида, дур лагъалдайин абуни, рихьичӀо дир бетӀерчӀахъадица ритӀарал чагӀи.

26Гьанже, дир бетӀерчӀахъад, чияр би гӀодобе тӀеялъукьа ва дурго квераз гӀайибго гьечӀел чагӀиги чӀван рецӀел босиялъукьа мун цӀунарав БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀаралхӀа ва дур гӀумруялхӀа, Навалида релълъина тӀолалго дур тушбаби ва дуе квешлъи ургъулелщинал+. 27Гьанже босе гьаб дур лагъалъ дуе, дир бетӀерчӀахъадие, босун бачӀараб сайгъат ва дурго чагӀазе кье. 28Гьарула дуда, дур лагъалда тӀаса лъугьаян; БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ амруялда рекъон рагъал гьарулев дур агьлу БЕТӀЕРГЬАНАС ракӀчӀун щула гьабизе бугелъул. Гьаб дунялалда вугебгӀан мехалъ кинабгӀаги мекълъи дулъ батугеги+. 29Мун чӀвазеян абун дуда хадув чи лъугьаниги, дир бетӀерчӀахъад, дур БЕТӀЕРГЬАН Аллагьас Жиндирго тахида лъурав пача гӀадин цӀунила мун. Амма дур тушбаби, кварида ран ганчӀал речӀчӀулев чияс гӀадин, ганчӀаллъун хьвагӀун нахъе рала Гьес. 30Цинги, цебеккунго БЕТӀЕРГЬАНАС дур рахъалъ загьир гьабураб лъикӀабщинабги тӀубазабун, мун ГӀизраилалъулго цевехъанлъун гьавураб къо бачӀиндал, 31кигӀан лъикӀаб хӀалтӀи ккана дица гӀадада би гӀодобе тӀечӀого тей ва диего гӀоло рецӀелги босун, гӀайибго гьечӀел чагӀи чӀвачӀел абун вохун вукӀина мун, – ракӀ бухӀизе ва рекӀекълъизе ккараб жо щибниги батиларо цинги. БЕТӀЕРГЬАНАС дир бетӀерчӀахъадие бергьенлъи кьураб къо тӀаде щведал, дун, дур лагъги, кӀочон тоге дуда».

32Гьебмехалъ Давудица абуна:

«Жакъа мун дида данде йитӀарав ГӀизраилалъул БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасе рецц! 33Гьедин би гӀодобе тӀеялдаса ва рецӀел босиялдаса дун цӀунарай дуда ва дур гӀакълуялда баракат лъеги! 34Амма дуе квешлъи гьабиялдаса дун цӀунарав хӀакъав ГӀизраилалъул БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасул цӀаралхӀа, мун дида данде гӀедегӀичӀейани, Навалил къавулъ къаси сордо рогьинегӀан цо бихьинчи чӀаго хутӀизе вукӀинчӀебха.

35Парахат рокъое тӀадюсса. Дица дур гьари-мурад тӀубала», – янги абун, гьес гьелъ босун бачӀараб сайгъат къабул гьабуна.

36Авигайл Навалихъе тӀадюссиндал, пачаясул гӀадаб гӀодорчӀейги гӀуцӀун, квана-гьекъеялда ватана гьев. Кутакалда мехтун кепалда вукӀана Навал, гьединлъидал Авигайлица рогьинегӀан цо рагӀи абичӀо гьесда. 37Радал, Навал вигьа-вичараб мехалъ, лъадуца гьесда кинабго бицана. Гьеб лахӀзаталъго гьесул ургьимес цӀоро-гъорона ва ганчӀиде сверарав чи гӀадин лъугьана. 38АнцӀго къо ун хадуб БЕТӀЕРГЬАНАС гӀажал хъвана Навалие ва гьев хвана.

39Навал хванилан рагӀидал, Давудица абуна:

«Дун хӀакъир гьавун кӀалъарав Навалидаса рецӀел босарав БЕТӀЕРГЬАНАСЕ рецц! БЕТӀЕРГЬАНАС дун, Жиндирго лагъ, мекъаб иш гьабиялдаса цӀунана ва Навалил квешлъи гьесде жиндего тӀаде ккезабуна», – ян.

Хадуб Давудица Авигайлида хадур чагӀи ритӀана жиндие лъадилъун ячӀайин гьаригун. 40Давудил чагӀи рачӀана Кармилалде ва гьез Авигайлида абуна:

«Давудица ритӀун рачӀана ниж мун гьесие лъадилъун ячине», – ян. 41Гьей, гӀодоб нодо цун къулана ва данде жаваб гьабун абуна: «Гьале дун, дур лагъ. Дур лагъзадерил хӀатӀал чуризе хӀадурай йиго дун», – ин.

42Авигайл хехлъи гьабун хӀамида рекӀана ва жиндирго щуго гъараващги цадахъ ячун, Давудил вакилзабазда хадуй гьесухъе ине нухде яхъана ва Давудил лъадилъун лъугьана. 43Изреелалдаса АхӀиноамги ячана гьес, ва гьел кӀиялго рукӀана гьесул лъудбилъун+.

44Давудил лъадилъун йикӀарай Михала гьелъул эмен Шаулица нахъе ячун Галималдаса Лаишил вас Палтие рукъалде кьуна+.

26

Давудица нахъеги Шаулил гӀумру цӀуни

26^1•Зифиял рачӀана Гивеаялде Шаулихъе, ва гьез абуна: «Давуд Ешимоналде балагьараб Хахилаялъул гохӀда вахчун гуревищ вугев?» – ин+.

2Цадахъ лъабазарго тӀаса рищарал рагъухъабиги рачун, Давуд валагьизе Зиф авлахъалде къокъана Шаул. 3Шаул Ешимоналде балагьун бугеб Хахила гохӀда, нухда гӀагарлъухъ къайи чӀван чӀана. Давудги гьенив мегӀер-гӀалахалдаса гӀебеде вукӀана. Жив валагьизе авлахъалде Шаул вачӀун вугин рагӀидал, 4гъоркьанго хал-шал гьабизе чагӀи ритӀана Давудица ва хӀакъикъаталдаги Шаул вачӀун вукӀин баянлъана.

5Давуд нухде вахъана ва Шаулил рагъухъабазул къайи чӀвараб бакӀалде щвана. Шаул ва Нерил вас, аскаразул бетӀер, Авнер кьижараб бакӀ лъазабуна гьес. Къайи чӀвараб бакӀалъул бакьулъ вегун вукӀана Шаул ва хутӀараб халкъ гьесда сверун бегун букӀана+.

6Хитияв Ахимелехида ва Церуягьил васлъун кколев Иоавил вац Авишайида цӀехана Давудица: «Шаулил къавулъе дида цадахъ щив вилълъинев?» – абун.

«Дун вилълъина дуда цадахъ», – ин абуна Авишайица+.

7Давудги Авишайги рилълъана къаси сардилъ аскар бугеб бакӀалде, ва, жиндирго хечги къаданиб къазабун, кьижун вугев Шаул вихьана гьезда. Авнерги рагъухъабиги гьесда сверухъ кьижун рукӀана.

8Авишайица абуна Давудида: «Жакъа Аллагьас дур кверщаликье кьолев вуго дур тушман. Изну кье дие цо хьвагӀараб хечалъ гьев ракьулъ къазавизе. КӀицӀул кьабизе ккезе гьечӀо дица», – ян.

9Амма Давудица Авишайида абуна: «Гьев чӀваге! БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарасде квер борхарав чи тамихӀалдаса ворчӀулевищ+? 10ХӀакъав БЕТӀЕРГЬАНАЛХӀА, БЕТӀЕРГЬАНАС Жинцаго хъвала гьесие гӀажал, – яги къоял лъугӀун живго хвела, яги рагъде ун гьенив чӀвала,+
11амма БЕТӀЕРГЬАНАС цӀунаги дун БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарасде квер борхиялдаса. Гьанже гьесул къаданиса хечги лъадал парччиги босилин ва гьаниса нахъе рилълъинин».

12Давудица Шаулил къаданиса хечги лъадал парччиги босана, ва гьел гьениса нахъе рилълъана; лъидаго щибго бихьичӀо ва рагӀичӀо, цониги чи макьидасаги вигьинчӀо. БЕТӀЕРГЬАНАС гьезда тӀаде гъваридаб макьу бачӀинабун букӀиндал, гьел киналго кьижун ккун рукӀана+.

13Давуд доб рахъалде вилълъана ва гохӀалъул тӀогьиве вахана. Гьезда гьоркьоб гӀезегӀан манзил букӀана. 14Цинги Давудица Шаулил рагъухъабазде ва Нерил вас Авнериде ахӀана: «Авнер! Дие жаваб кьун кӀалъаларищ цо?» – ян.

«Пачаясул рахӀат хвезабун ахӀдезе ккани мун щив кколев?» – ин жаваб кьуна Авнерица.

15Давудица абуна: «Мун бихьинчи гурищ? Дуда ващадав чи щив вугев ГӀизраилалда? Щайха цинги дурго пачаясул тӀалаб гьабулареб дуца? ГьабсагӀат цо чи вачӀун вукӀанагури гьениве пача чӀвазе! 16ЛъикӀаб иш гьабулеб гьечӀо дуца! ХӀакъав БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀаралхӀа, БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарав нужерго пача цӀунуларел нуж хвалие мустахӀикъал руго! Гьанже берал ричӀе нужерго! Кибе араб пачаясул къаданиб букӀараб хеч ва лъадал парччи?»

17Шаулида лъана гьеб Давудил гьаракь букӀин. «Давуд, дир вас, дур гьаракьищ гьаб?» – ин цӀехана гьес.

«У, дир гьаракь буго, дир бетӀерчӀахъаяв пача», – ян жаваб кьуна Давудица. 18Гьес нахъго тӀадеги жубана:

«Щай дир пача жиндирго лагъасда хадув лъугьарав? Щиб дица гьабун бугеб, кинаб такъсиралъе дун гӀайибияв вугев? 19БетӀерчӀахъаяв пача, гӀенекке дир, дур лагъасул, рагӀабазухъ. Мун дида тӀаде БЕТӀЕРГЬАНАС тӀамурав чи ватани, махӀ гьуинаб кьеккенлъун букӀа абе гьеб дие. Амма гӀадамаз тӀамурав ватани, БЕТӀЕРГЬАНАСДА цебе нагӀана батаги гьезие; „чияр аллагьзабазе как-дин гьабизе а“[*], – янги абун БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ ирсалдасаги тӀезавун, дун нахъе къотӀун вугелъул гьез. 20Амма гьаб чияр ракьалда, БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ Рукъалдаса рикӀкӀада, дир би гӀодобе унгеги. Дида хадув лъугьун вугев ГӀизраилалъул пача чӀетӀалда хадув лъугьарав чиясда релълъуна; мугӀрул-щобазда мокъокъалда хадув чанахъан гӀадин векерахъдилев вуго гьев дида хадув».

21Цинги Шаулица абуна:

«Дида гӀайиб ккана. Давуд, дир вас, тӀадвусса рокъове. Жакъа дир гӀумру дуе хирияб батана, гьединлъидал дица тӀокӀалъ киданиги дуе зарал гьабиларо. Дун бетӀер сверарав чи гӀадин вукӀана ва кутакалда мекъи ккана»+.

22Давудица абуна:

«Гьале пачаясул хеч. Дурго гӀолохъабазул цояв витӀе гьаниве гьаб босизе. 23БЕТӀЕРГЬАНАС Жив-жив чиясе гьесул иман-яхӀалда ва ритӀухълъиялда рекъараб гьабула ажру-жаза. Жакъа БЕТӀЕРГЬАНАС мун дихъе кверде кьуна, амма БЕТӀЕРГЬАНАС тӀаса вищарасде квер борхизе дида кӀвечӀо+. 24Жакъа дур гӀумру дие хиралъараб гӀадин, БЕТӀЕРГЬАНАСЕ дир гӀумруги хиралъаги, ва Гьес щибаб балагьалдаса цӀунаги дун».

25Шаулица абуна:

«Давуд, дир вас, баракат лъеги дуда, гьабулебщинаб битӀа-бишун ккаги ва кӀудияб даражаялдеги вахаги мун», – ин.

Цинги Давуд жиндирго нухда ана Шаулги рокъове тӀадвуссана.

27

Давудги гьесул чагӀиги пилистимазул ракьалда рахчи

27^1Давудица пикру гьабуна:

«Ахир-къадги дун дунялалдаса тӀагӀинавичӀого теларо Шаулица. Пилистимазул ракьалде лъутиялдаса лъикӀаб жо щибго букӀинаро дие. Гьебмехалъ ГӀизраилалъул ракь-мухъалда дун ватиялдаса хьулги къотӀун, Шаулица живго тела дун, цинги гьесул квердасаги хвасарлъила», – ян.

2Анлънусавго рагъухъангун цадахъ гьениса вилълъана Давуд Гаталъул пача Маохил вас Ахишихъе+. 3Цинги гьевги гьесул рагъухъабиги Ахишил ракьалда Гаталда чӀана. Жив-живасда цадахъ гьесул хъизан-лъималги рукӀана. Давудил кӀиго лъади йикӀана: Изреелалдаса АхӀиноам ва Кармилалдаса Навалил йикӀарай Авигайл+. 4Давуд Гаталде лъутанилан хабар щвана Шаулихъе ва гьев тӀокӀав гьесда хадув лъугьинчӀо.

5Давудица Ахишида абуна:

«Бегьулеблъун батани, дур дидехун божилъиги батани, дун жаниве вахъине дие цо гьитӀинаб шагьар кье. Дуда аскӀор пачаясул тахшагьаралда рукӀун щайха нижее?» – ян.

6Гьебмехалъ Ахишица Циклаг абураб шагьар кьуна гьесие. Гьелдаса хадуб Ягьудиялъул пачабазул ихтияралда хутӀана гьеб шагьар. 7Кинабниги лъагӀелгун ункъо моцӀ бана Давудица пилистимазул ракьалда.

8Давудги гьесул чагӀиги, гьениса ун, гешуриязде, герзиязде ва амалекиязде тӀаде чабхъад хьвадана. Гьел рукӀана Шуралъул ва Мисриялъул гӀорхъабазде щвезегӀан ругел ракьазда некӀо заманалдасаго чӀей гьабурал халкъал+. 9ТӀаде кӀанцӀарабщинаб бакӀалда я бихьинал, я руччаби, цо чи чӀаго толароан Давудица; гьезул гӀи-боцӀи, хӀамул, варанаби ва ретӀел-кун, щибго нахъе течӀого, бахъулаан ва гьеб кӀудияб давлагун Ахишихъе тӀадвуссунаан.

10Кире чабхъад ун рукӀарал жакъаян Ахишица цӀехедал, Давудица абулаан «ягьудиязул Негевалде», ялъуни «ерахмеэлиязул Негевалде», ялъуни «кениязул Негевалде», – ян+. 11«Гьабги добги гьабуна Давудицаянги абун, доз гӀарз бахъизе бегьула», – ян пикруги гьабун, я бихьинав, я цӀуяв, цониги чи чӀаго толароан гьес ва Гаталде асирлъуде вачунароан. Пилистимазул ракьалда вугебгӀан мехалъ гьедин гьабуна Давудица.

12Ахиш божулаан Давудида ва гьесда кколаан: «Гьанже ракӀчӀун рихана гьав ГӀизраилалъул халкъалда, гьединлъидал гьав абадиялъего дир лагълъун вукӀина», – ян.

28

28^1Гьеб заманалда ГӀизраилалда данде рагъизе пилистимазул аскарал ракӀарана. Ахишица Давудида абуна: «Гьайгьай, дуда лъала мунги дур чагӀиги дир аскаргун цадахъ рагъизе кколеблъи», – ян.

2«ЛъикӀ буго! Гьанже лъала дуда дур лагъасул гьунар», – ин жаваб кьуна Давудица.

«Гьедин батани, даимго дирго нукарлъун тела дица мун», – ин абуна Ахишица.

Шаулие ахирияб хӀукму къотӀи

3Шамуил хун вукӀана ва гӀизраилаз хадуб магӀуги бахъун, гьев гьесул гӀагараб шагьар Рамаялда вукъун вукӀана.

Хваразул рухӀазда кӀалъалел ва пал тӀамулел чагӀи гӀизраилазул ракь-мухъалдаса нахъе гъун рукӀана Шаулица+.

4Пилистимал ракӀарун Шунемалде рачӀана ва гьениб къайи чӀван чӀана. Шаулицаги тӀолалго гӀизраилал данде ахӀана ва Гилбоа мегӀералъул борхалъиялда къайи чӀвана+. 5Пилистимазул аскар бихьидал, гӀемер хӀинкъиялъ Шаулил чара къосана. 6БЕТӀЕРГЬАНАСДЕ ахӀи бан дугӀа гьабизе жувана Шаул, амма БЕТӀЕРГЬАНАС гьесие жаваб гьабичӀо – я макьилъ бицун, я Урималдалъун, я цо авараг гьоркьов ккун+.

7Цинги Шаулица абуна: «Хваразул рухӀазда кӀалъалей гӀадан ялагье дие, гьелъ щибдай абулаян бихьизе дун гьелъухъе ине вукӀине», – ян.

«Эн-Доралда йиго цо гьединай гӀадан», – ин абуна гьесул чукъбуз.

8Живго лъачӀого вукӀине тӀад батӀияб ретӀелги ретӀун, кӀиго чиги цадахъ вачун нухде вахъана Шаул ва къаси сардилъ гьей гӀаданалъухъе щвана.

«РухӀазда кӀалъай дир цӀаралдасан, ва дица абурав чиясул рухӀ бачӀинабе гьанибе», – ян абуна Шаулица гьелда.

9Амма гьей гӀаданалъ абуна: «Вай, дуда лъалагури Шаулица гьабураб жо! Дос гьаб ракь тун нахъе тӀагӀинаруна хваразул рухӀазда кӀалъалелги палихъабиги. Щайха цинги дунги хваликье ккезайизе дие къор гъолеб дуца?» – ян.

10Цинги Шаул БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀарги бахъун гьедана гьелъие: «ХӀакъав БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ цӀаралхӀа, гьаб сабаблъун щибго тамихӀ букӀине гьечӀо дуе», – ян.

11Гьебмехалъ гьей гӀаданалъ цӀехана: «Щив духъе ахӀилев?» – ин.

«Шамуил ахӀе дихъе», – ян абуна гьес.

12Шамуил вихьидал, кӀудияб гьаракь бахъун ккана гьей гӀаданалъул, ва гьелъ абуна: «Щай дуца дун махсароде ккурай? Мун Шаул вуго!» – ян.

13Пачаяс гьелда абуна: «ХӀинкъуге. Щиб дуда бихьулеб бугеб?»

Гьей гӀадамалъ абуна: «Ракьулъа тӀаде цо рухӀ бахъун бачӀунеб бихьулеб буго».

14«Куц-мухъ кинаб бугеб гьелъул?» – ин цӀехана гьес.

«ГӀабаги ретӀарав херав вахъун вачӀунев вуго», – ян абуна гьелъ.

Гьебмехалъ Шаулида бичӀчӀана гьев Шамуил вукӀин ва, гьев икрам гьабун гӀодоб гьумерги цун, гьесие къулана+.

15Шамуил Шаулида кӀалъана: «Щай дуца дир рахӀат хвезабураб? Щиб гьабизе дуца дун ахӀарав?» – ин.

«Дун кӀудияб балагьалъукье ккун вуго. Дида данде рагъизе рахъун руго пилистимал, амма Аллагьас диде мугъ рехун буго. ТӀокӀаб дие щибго жаваб гьабулеб гьечӀо Гьес – я авараг гьоркьов ккун, я макьилъ бицун. Гьединлъидалин дица мун ахӀарав – щибдай гьабун лъикӀан дуца дида бицине букӀине», – ян абуна Шаулица+.

16Шамуилица жаваб гьабуна:

«БЕТӀЕРГЬАНАС дуде мугъги рехун дургун тушманлъи ккун батани, дие щай дуца суалал кьолел? 17БЕТӀЕРГЬАНАС, дунги гьоркьов ккун, цебеккунго бицун букӀараб рагӀи тӀубазабулеб буго. БЕТӀЕРГЬАНАС дур хъатикьа нахъе бахъана пачалъи ва дур халкъалъул цоясе, ай Давудихъе кьуна+. 18Аллагьасул гьелегьараб ццин дуца амалекиязда тӀаде гьулчичӀолъиялъ ва гьедин БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ амру дуца тӀубазабичӀолъиялъ гьабураб буго БЕТӀЕРГЬАНАС дуе жакъа гьаб кинабго+. 19ЦохӀо мун гуревги, ГӀизраилго цадахъ пилистимазухъе кьезе буго БЕТӀЕРГЬАНАС, ва мунги дур васалги метерго дида аскӀоре, хваразул дунялалде ккезе руго. Гьединго гӀизраилазул аскарги пилистимазухъе кверде кьезе буго БЕТӀЕРГЬАНАС»+.

20Гьеб параялъ, Шамуилил рагӀабаз кутакалда хӀинкъизавурав Шаулил къаркъала чвархъан гӀодоб речӀчӀана. ТӀубараб сордо-къоялъ кӀалдиб жоги лъун букӀинчӀелъул, черхалда рухӀ хутӀичӀо гьесул. 21Гьей гӀадан Шаулида аскӀоегӀан къана ва, гьесда чӀун бугеб къо бихьидал, гьелъ абуна:

«Дун, дур лагъ, духъ гӀенеккана. Дирго гӀумру бичун дуца абураб гьабуна. 22Гьанже, бегьулеб батани, мун дихъги гӀенекке, ва изну кье дуда цебе чадил мочӀу лъезе. Нухде вахъиналда цебе гьаб чед кванай дудего рухӀ бачӀине букӀине», – ян.

23Щибго кваназе гьечӀилан жаваб гьабуна гьес. Амма гьесул чагӀазги гьей гӀаданалъги гӀемер гьаридал, гьев, чӀарбидаса тӀаде вахъун, бусада гӀодов чӀана.

24Гьей гӀадамалъул букӀана цо кьарияб, рокъоб тун хьихьараб бече ва, хехлъи гьабун гьебги хъун, хьагинибе ккезабуна гьелъ. Гьединго ролъ босана ва гьебги буцун реччеб гъорлъ гьечӀел чадал режана. 25Хадуб гьеб кинабго Шаулида ва гьесул чагӀазда цебе лъуна, ва гьел квана-гьекъана. Гьебго сордоялъ гьел гьеб бакӀалдаса нахъе ана.

29

Давуд жидерго рагъулъ гӀахьаллъи пилистимазе къабуллъичӀолъи

29^1Апекалде данделъана тӀолалго пилистимазул аскарал; гӀизраилал Изреелалда бугеб иццухъе данделъана. 2Пилистимазул церехъаби, нус-нус ва аза-азар чиясдасан гӀуцӀарал рагъухъабазул къокъабигун, цере-цере унел рукӀана; Давудги гьесул чагӀиги Ахишгун цадахъ гьезда хадув унев вукӀана.

3Пилистимазул аскаразул бутӀруз цӀехана: «Гьал жугьутӀал щиб гьабулел гьанир?» – ин.

Ахишица жаваб кьуна: «ГӀизраилалъул пача Шаулил хъулухъчилъун вукӀарав Давуд вуго гьев! ЛъагӀалидасанги цӀикӀкӀун мех бана гьес дида аскӀоб ва Шаулги тун вачӀаралдаса нахъе дида гьесулъ щибго къабихӀлъи бихьичӀо».

4Амма пилистимазул аскаразул бутӀрузул ццин бахъана гьесде ва гьез гьесда абуна:

«Нахъе витӀе гьев чи. Гьесие дуца бихьизабураб бакӀалде тӀадвуссине виччанте гьев. Гьев нилъеда цадахъ рагъде вахъине бегьуларо, гурони, рагъул завалалда гьев нилъеда данде вахъине вуго. Жиндирго пачагун рекъезе вукӀине нилъер чагӀазул бутӀрулги росун вачӀиналдаса лъикӀаб жо щибдай гьесие букӀина? 5Гьев Давудие гурищ доз кьурди-кӀанцӀиялда кучӀдул ахӀулел рукӀарал:

„Азаразда тӀад бергьенлъи босарав – Шаул,
анцӀазаразда тӀад бергьенлъи босарав – Давуд!“ – абун?»+

6Ахишица Давуд аскӀове ахӀана ва гьесда абуна: «ХӀакъав БЕТӀЕРГЬАНАЛХӀА, мун ритӀухъав чи вукӀиналда божула дун ва дир аскаразда цадахъ мун вукӀиналдаса разиявги вуго дун. Мун дихъе вачӀараб къоялдаса нахъе жакъа къоялде щвезегӀан дида дулъ щибго къадараб жо бихьичӀо, амма гьал церехъабазул божилъи гьечӀо дуда. 7Гьанже, гьал пилистимазул церехъабазул ццин бахъинабичӀого, мун парахат тӀадвусса».

8Цинги Давудица абуна: «Щиб дица гьабун бугеб? Дун духъе вачӀараб къоялдаса нахъе гьанжелъизегӀанги щибго тӀекълъи дилъ батанищ? Щай дир бетӀерчӀахъадил тушбабигун вагъизе дун ине бегьуларев?» – ин.

9Ахишица жаваб кьуна: «Дида лъала мун Бичасул малаикгӀанги вацӀцӀадав чи вукӀин, амма пилистимазул аскаразул бутӀруз абулеб буго мун нижеда цадахъ рагъде виччазе бегьуларин+. 10Гьединлъидал, мунги дуда цадахъ рачӀарал чагӀиги радалго тӀаде рахъа. ХъахӀлъи барабго тӀадеги рахъун, нахъе а», – ян.

11Давудги гьесул чагӀиги радалго тӀаде рахъана пилистимазул ракьалде тӀадруссине; пилистимал Изреелалдехун ралагьун ана.

30

Давудица амалекияздаса рецӀел боси

30^1Давудги гьесул рагъухъабиги лъабабилеб къоялъ щвана Циклагалде.

Амалекиял тӀаде кӀанцӀун ратана Негевалде ва Циклагалде. Амалекияз Циклагалда хвалил цӀа бакана+
2ва, гьитӀинал-кӀудиял батӀалъи гьечӀого, киналго руччабиги лъималги асирлъуде рачана. Гьез цо чи чӀвачӀо гьезул, амма жидедаго цадахъ асир гьарун рачун ана киналго.

3Давудги гьесул чагӀиги Циклагалде щваралго, гьезда бихьана Циклаг цӀадуца бухӀун букӀин ва гьезул лъудбиги лъималги ккун рачун ун рукӀин. 4Гьебмехалъ кӀудияб магӀил гьаракь бахъана гьениб, ва сваказегӀан гӀодана Давудги гьесул халкъги. 5Давудил кӀияйго лъадиги асир гьаюн йикӀана – Изреелалдаса АхӀиноам ва Кармилалдаса Навалида йикӀарай Авигайл+. 6Къварилъиялъ рачел къана гьанже Давудида, щайгурелъул жидерго лъималазул рухӀелалъ чара бухӀараб халкъалъ цадахъ рахъун гьев ганчӀица чӀвазехъин вукӀана. Амма жиндирго БЕТӀЕРГЬАН Аллагьасде лъураб хьулалъ къвакӀизавуна гьев.

7Гьебмехалъ Давудица Ахимелехил вас кашиш Авиатарида абуна: «Эфод босе дихъе», – ян.

Авиатарица гьеб босун бачӀана+. 8Цинги Давудица БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ амру цӀехон дугӀа гьабуна: «Вахъун лъикӀдай дун доб боялда хадув? Дозда хадув гӀунтӀизе бажариладай дида?» – янги абун.

«Дозда хадув а. Мун ракӀчӀун дозда хадув гӀунтӀизе вуго ва дозухъа кинабго нахъе бахъизе буго», – ян жаваб кьуна БетӀергьанас.

9Цинги, анлънусавго рагъухъанги цадахъ вачун, Бесор лъарахъе къокъана Давуд; цо-цоял гьенир чӀана+. 10Амма Давудги ункънусго чиги амалекиязда хадур ана; гӀемер свакаялъ кӀинусго чиясда лъар бахине кӀвечӀо.

11Авлахъалда цо мисрияв ватана гьезда, ва гьез гьев Давудихъе щвезавуна. Гьесие кваназе квенги гьекъезе лъимги, 12инжиралъул къараб чадил рекелги, кӀиго хъат кишмишалъулги кьуна. Квана-гьекъон хадув гьев вигьа-вичун вачӀана; гьес лъабго сордо-къоялъ кӀалдиб квен лъун букӀинчӀо.

13Цинги Давудица гьесда цӀехана: «Мун лъил ва киве унев чи кколев?» – абун.

Гьес жаваб кьуна: «Дун мисрияв вуго, цо амалекиясул лагъ ккола дун. Дун унтун лъабгониги къо байдал, гьес рехун тана. 14Ниж керетиязул Негевалде, ягьудиязул цо-цо ракьазде ва Халевил Негевалде чабхъаде ун рукӀана. Циклагги тӀубан бухӀана нижеца»+.

15Давудица гьесда абуна: «Дозул бо бугеб бакӀалде ниж щвезаризе рази вугищ мун?» – ин.

Гьелъие жавабалъе мисрияс абуна: «Дун чӀвачӀого телилан ва дир хважаинасухъе тӀадвуссинавиларилан Аллагьасул цӀарги бахъун мун дие гьедани, дица мун дозул бо бугеб бакӀалде вачина», – ян.

16Гьедин гьесда цадахъ амалекиял ругеб бакӀалде щведал, гьел ратана авлахъ цӀун гӀодор чӀун сухӀмат-кепалда квана-гьекъолел, щайгурелъул гьезие пилистимазул ва ягьудиязул ракьаздасан гӀемер кӀудияб давла щун букӀиндал. 17МаркӀачӀул гӀужалда тохлъукьего гьезде тӀаде кӀанцӀана Давуд ва нахъисеб къоялъул бакъанигӀужалде щвезегӀан вагъана цадахъ жиндирго рагъухъабигун. Варанабазда тӀаде кӀанцӀун лъутун арав ункънусго гӀолохъанчи гурони, тӀокӀалъ цониги инсан ворчӀичӀо амалекиязул.

18Амалекияз хъамун ун букӀарабщинаб жо нахъе бахъана Давудица ва кӀияйго лъадиги хвасар гьаюна. 19Амалекияз хъамун ун букӀарабщинаб боцӀи-рикъзи, я кӀудияб, я гьитӀинаб, щибго тӀаса камичӀого, кинабго тӀадбуссинабуна Давудица: лъимал рукӀа, къайи-къоно букӀа ва цогидаб букӀа. 20Гьединго Давудица гьезул кинабго гӀи-боцӀиги бачана ва цогидаб боцӀуда цебе къотӀана гьеб; гьесул чагӀаз абулеб букӀана гьаб Давудил давла бугилан.

Давла киназдаго гьоркьоб бикьа-къотӀи

21Свакараб свакаялъ Давудида цадахъ вилълъине бажаричӀев ва Бесор лъарахъ тарав кӀинусго чиясухъе тӀадруссана Давудги гьесул гӀадамалги. Гьал рачӀунел рихьидал, гьел данде рахъун рачӀана ва Давудица гьезие салам кьуна. 22Амма Давудида цадахъ ун рукӀаразда гьоркьоса цо-цо ракӀхъубал ва нахъегӀанал чагӀаз абуна:

«Нилъеда цадахъ рилълъинчӀел гьезие гьаб давлаялда гьоркьоса щибго кьезе гьечӀо. Жив-живас жинди-жиндир лъадиги лъималги рачун нахъе а абе», – ян.

23Давудица абуна:

«Бегьуларо дир вацал, БЕТӀЕРГЬАНАС нилъер кверде кьураб жоялда тӀад кверщел гьабуге. БетӀергьанас цӀунана нилъ, ва нилъеда тӀаде кӀанцӀун букӀараб аскарги нилъер кверде кьуна. 24Гьадинаб къоялъ нужеца бицунеб хабар щиб? Къайи-къоногун таразулги рагъде аразулги бутӀа цо букӀине буго; киназего бащад бикьизе ккола», – ян.

25Гьелдаса нахъе гьеб къанунлъун чӀезабуна Давудица; жакъа къоялъги гьеб гьедин буго.

26Циклагалде щведал, Давудица жиндирго гьудул-гьалмагъзабазе ва Ягьудиялъул церехъабазе давлаялъул цо-цо бутӀа битӀана: «Гьале БЕТӀЕРГЬАНАСУЛ тушбабазухъа бахъараб давлаялдаса нужееги сайгъат», – инги абун.

27Гьес церехъабазе сайгъатал ритӀарал бакӀал кколаан: Бет-Эл, Рамот-Негев, Ятир, 28АрогӀер, Сифмот, Эштемоа, 29Рахал, ерахмеэлиязул ва кениязул шагьарал,+
30Хормагь, Бор-Ашан, Атах, 31Хеврон ва жиндирго чагӀигун Давуд сверанщинал бакӀал.

31

Шаул ва гьесул васал хвей

31^1Гьеб заманалда пилистимаз ГӀизраилалда тӀаде гьужум гьабуна; гӀизраилал гьезукьа лъутун унелъул Гилбоа гохӀда гӀемерал рагъухъаби хвана+. 2Шаулидаги гьесул васаздаги тӀаде лъугьана пилистимал, ва гьез гьесул васал Ионатанги Авинадавги Малхи-Шуаги чӀвана+. 3Шаулида сверухъги гӀасияб рагъул кор боркьана. ЧӀорбутӀчагӀаз гӀужие восана Шаул, ва гьез речӀчӀарал чӀораз кутакалда захӀматго лъукъана гьев.

4Цинги Шаулица жиндирго ярагъ баччулев чиясда абуна: «Дурго хвалченги бахъун, дун чӀвай, рачӀун гьал суннат гьабичӀезул хвалчабаз дун инжит гьавиларедухъ».

Амма гьесул ярагъ баччулев чи кутакалда хӀинкъана ва гьедин гьабизе кӀвечӀо гьесда. Гьебмехалъ Шаул, бахъун жиндирго хвалченгун, гьелда тӀаде щапана+. 5Шаул хваравлъи бихьидал, гьесул ярагъ баччулев чиги щапана жиндирго хвалчада тӀаде ва гьесда цадахъ хвана. 6Гьедин хвана Шаул, гьесул лъабго вас ва ярагъ баччулев чи. Киналго гьесул рагъухъабиги хвана гьебго къоялъ.

7ГӀизраилазул аскарал щущахъ ран рукӀин ва Шаулги гьесул васалги чӀван рукӀин бихьидал, Иорданалъул доб цояб рахъалда рукӀарал гӀизраилал, рехун тун жидерго шагьаралгун, лъутун ана. РачӀун пилистимаз ккуна цинги гьел шагьарал.

8Нахъисеб къоялъ хваразул хутӀа-тараб жо бакӀаризе рачӀарал пилистимазда Гилбоа гохӀда щапарал Шаулги гьесул лъабавго васги ратана. 9Гьебмехалъ гьез Шаулил бетӀер къотӀана ва гьесда тӀаса ярагъ бахъана. Цинги киса-кирего пилистимазул ракьазде, гьезул аллагьзабазул рокъоб ва тӀолабго халкъалда гьоркьоб гьелъул хӀакъалъулъ гӀакӀа ахӀизе, гьеб хабарги босун чагӀи ритӀана+. 10Гьесул ярагъ гьез Ашторатил рокъоб лъуна, гьесул къаркъалаги Бет-Шеаналъул къадада чӀвана.

11Пилистимаз Шаулие гьабураб жо рагӀараб мехалъ, ГилгӀадалда бугеб Иавеш шагьаралъул+
12тӀолалго бахӀарзал нухде рахъана. ТӀубараб сордоялъ лъалхъичӀого рилълъун ана гьел, ва гьез Бет-Шеаналъул къададаса Шаулилги гьесул васазулги жаназаби гӀодоре рахъана. Цинги гьез гьел, Иавешалдеги росун, рухӀана+. 13Гьезул рукьбиги гьез Иавешалда тамарискалъул гъотӀода гъоркь рукъана ва анкьго къоялъ кӀал ккуна[*].

* 1:1 Цуфимазул Раматаим – къокъ гьабун гьелда Рама абула (бал. 1 Пач. 1:19).

* 1:3 Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАН – жугьутӀазул мацӀалда ЙГЬВГЬ Цеваот.

* 1:3 БЕТӀЕРГЬАН – жугьутӀазул мацӀалда ЙГЬВГЬ. Гьеб ккола Аллагьасул цӀаразда гьоркьоб бищун хирияб.

* 1:7 Сулейманица жеги БетӀергьанасул Рукъ бан букӀинчӀелъул, мухӀанго абизе кӀоларо щиб гьеб букӀараб – заманаялъе бараб мукъадасаб БакӀищ, ялъуни БетӀергьанасул гъамас жаниб лъураб мукъадасаб Чадирищ.

* 1:11 Ханнаца гьев вас БетӀергьанасе хъулухъалъе вукӀине кьелилан назру гьабулеб буго ва гьев гӀумруялъго назорейлъун тезе рагӀи кьолеб буго БетӀергьанасе. Назорей абураб рагӀул магӀна ккола БетӀергьанасе «тӀокӀ гьави (гьайи)», ялъуни «вацӀцӀад (яцӀцӀад) гьави (гьайи)» (бал. РикӀкӀ. 6:1-21 ).

* 1:19 Рамаялде – ялъуни Раматаималде.

* 1:23 Цо-цо цересел таржамабазда ва кагътазда хъван буго дур абун.

* 1:24 Цо ефа – гӀага-шагарго 22 л.

* 2:36 Гера – гӀизраилазул некӀсияб цӀайидул къадар, гӀага-шагарго 1 гр.

* 4:4 Хъерувим – куркьбал ругеб малаик ва малаикзабазда гьоркьоб бищун тӀадегӀаназул цо тайпа.

* 4:12 БотӀроде хӀатӀ бай ва ретӀел бихъи – кӀудияб балагь, яги къварилъи бачӀун бугин абураб магӀна кколаан гьелъул.

* 4:18 Ялъуни къадилъи – пачабазул заман щвелалде цебе къадизабаз гьабулаан ГӀизраилалда тӀад нухмалъи.

* 5:2 Дагон – пилистимазул аслияв аллагь. Гъугъадиялъул ва хур-хералъул аллагь вукӀун ватизеги бегьула гьев.

* 6:19 Цо-цо цересел тӀахьазда хъван буго лъабкъоялда анцӀго… кӀикъоялда анцӀазарго.

* 7:3 Ашторат (Астарта) – ханааниязул аллагь, рокьул ва гьарзаяб бачӀиналъул аллагь ва аллагь-рагъухъан.

* 7:4 БагӀал – ханааниязул бетӀерав аллагь.

* 7:6 Лъадал кидаго кӀудияб къимат букӀана ГӀизраилалда, ва гӀумруялъул чӀаголъиго гьелда бараб букӀана. РекӀекълъи ва БетӀергьанасе мутӀигӀлъи загьир гьабураб ва жибго гӀумруялдасаги Мун хӀажат вугин абураб магӀна буго гьелъул.

* 9:8 Шекелалъул ункъил бутӀа – гӀага-шагарго 3 гр.

* 9:25 ГӀагардасеб Бакъбаккул рахъалда некӀо рукъзазул чӀепарал тӀохал рукӀунаан ва рагъи хӀисабалда хӀалтӀизарулаан гьел.

* 10:1 Пуланав чиясул пачалъи, ялъуни авараглъи тасдикъ гьабизе букӀине, гьесда зайтуналъул нах бахунаан, хӀакъикъаталда, гьесул ботӀроде зайтуналъул нахул цӀураб хъаба чӀехьолаан.

* 10:5 Гивеат-Элохим – Аллагьасул гохӀ абураб магӀна ккола гьелъул.

* 11:15 БетӀергьанасда цебе – гьеб ккола БетӀергьанасул КъотӀиялъул гъамас лъураб бакӀалда цебе.

* 12:17 Ролъ бакӀарулеб заман – маялъул ахир, июналъул байбихьи. ГӀизраилалда гьеб ккола цӀад балареб гӀуж.

* 13:13 Дур абураб рагӀул магӀна гӀатӀидаб буго гьаб бакӀалда. Цо Шаул гурев, гьесул тӀолабго наслу-зуриятги жанибе бачуна гьаб рагӀиялъ.

* 13:21 БоцӀи ахӀулеб тӀил – халатаб, рагӀалда маххул кесекги бараб тӀил.

* 17:4 6,5 натӀ – гӀага-шагарго 3 метр.

* 17:5 5000 шекел – гӀага-шагарго 57 кило.

* 17:7 600 шекел – гӀага-шагарго 7 кило.

* 17:26 Бал. Байб. 17:10-11. Суннат гьаби – Аллагьас жиндиргун КъотӀи гьабураб халкъалъул чи жив вукӀиналъул гӀаламатлъун кколаан гьеб.

* 20:5 ЦӀияб моцӀ баккиялъул байрам – моцӀрол байбихьиги, цӀияб моцӀ баккиги данде ккани, гьеб къоялъ байрам тӀобитӀулаан жугьутӀаз.

* 20:26 Мусал къануналда рекъон, цо хъублъи ккарав чи диниял байрамазде вачӀине бегьулароан ва къурбаналъул гьанги кваназе бегьулароан. Хъублъиялъе батӀи-батӀиял гӀиллаби рукӀана. Масала, хварав чиясул жаназаялда квер хъварав чи анкьго къоялъ хъублъаравлъун рикӀкӀунаан.

* 21:4 Мукъадасаб чед – щибаб шамат къоялъ БетӀергьанасул Рокъоб лъолеб анцӀила кӀиго чед букӀунаан. Гьел хисун нахъе росарал чадал кашишзабаз кваналаан.

* 23:28 Села Гьамахлекот – РатӀа гьариялъул Кьуру абураб магӀна ккола гьелъул.

* 25:25 ЖугьутӀазул мацӀалда навал абураб рагӀул магӀна гӀабдал буго.

* 26:19 ГӀизраилаз жидерго Аллагьасе как-дин Гьесул КъотӀиялъул гъамас лъураб Гьесул мукъадасаб Рокъоб гурони гьабизе бегьулароан.

* 31:13 ГӀизраилазул гӀадаталда рекъон, чи хвараб мехалда, рухӀел-пашманлъи загьир гьабун, кӀал кколаан. Анкьго къоялъ кӀал ккунин абураб жоялъул магӀна ккола гьеб анкьабго къоялъ гьез, я къад, я къаси квен кваначӀин абураб.

+ 1:8 Рут 4:15
+ 1:9 1 Пач. 12:7, 1 Пач. 15:20
+ 1:11 Байб. 28:20
+ 1:18 Рут 2:13
+ 2:1 Лук. 1:46-55,
+ 2:8 ГӀакъилал рагӀаби 8:29,

+ 2:9 ГӀакъилал рагӀаби 2:8, ГӀакъилал рагӀаби 4:19,

+ 2:10 1 Пач. 7:10,
+ 2:26 Лук. 2:52
+ 2:27 3 Пач. 13:1,
+ 2:30 ГӀакъилал рагӀаби 4:8,
+ 2:31 3 Пач. 2:27
+ 2:34 1 Пач. 4:11
+ 2:35 3 Пач. 2:35
+ 3:1 ГӀакъилал рагӀаби 29:18,
+ 3:11 4 Пач. 21:12,
+ 3:17 Рут 1:17
+ 3:18 2 Пач. 10:12, 2 Пач. 15:26
+ 3:19 1 Пач. 9:6
+ 4:11 1 Пач. 2:34
+ 4:15 3 Пач. 14:4
+ 4:20 Байб. 35:17
+ 7:1 2 Пач. 6:3,
+ 7:3 3 Пач. 8:48,
+ 7:6 2 Пач. 14:14, 2 Пач. 23:16,
+ 7:10 1 Пач. 2:10,
+ 7:12 Байб. 28:18, Байб. 35:14,
+ 8:11 1 Пач. 14:52
+ 8:14 3 Пач. 21:1-16
+ 8:18 ГӀакъилал рагӀаби 1:28,
+ 9:1 1 Пач. 14:51,
+ 9:4 4 Пач. 4:42
+ 9:6 1 Пач. 3:19
+ 9:12 3 Пач. 3:2

+ 10:1 1 Пач. 9:16, 1 Пач. 16:13, 2 Пач. 2:4, 3 Пач. 1:34, 4 Пач. 9:3

+ 10:2 Байб. 35:19

+ 10:12 1 Пач. 19:24

+ 10:24 2 Пач. 16:16, 3 Пач. 1:25, 3 Пач. 1:31, 3 Пач. 1:39, 4 Пач. 11:12,

+ 11:1 1 Пач. 31:11-13
+ 11:6 1 Пач. 10:10
+ 11:8 1 Пач. 15:4, 2 Пач. 24:9
+ 11:14 1 Пач. 10:8
+ 12:1 1 Пач. 8:5, 1 Пач. 10:24
+ 12:8 Байб. 46:6-7,
+ 12:11 1 Пач. 7:10
+ 12:12 1 Пач. 11:1, 1 Пач. 8:19
+ 12:21 1 Кор. 8:4
+ 12:22 Рум. 11:2
+ 12:23 3 Пач. 8:36,
+ 13:8 1 Пач. 10:8
+ 13:13 2 Пач. 24:10,
+ 13:14 Чап. 13:22
+ 14:3 1 Пач. 2:18, 1 Пач. 22:1, 1 Пач. 1:3
+ 14:11 1 Пач. 13:6
+ 14:33 Байб. 9:4,
+ 14:37 1 Пач. 28:6
+ 14:42 Юнус 1:7

+ 14:45 2 Пач. 14:11, 3 Пач. 1:52, Лук. 21:18, Чап. 27:34

+ 14:47 2 Пач. 8:3, 2 Пач. 10:6

+ 14:48 1 Пач. 15:3, 1 Пач. 15:7

+ 14:49 1 Пач. 31:2, 1 Пач. 18:17-28, 1 Пач. 19:11-17, 2 Пач. 3:13-16, 2 Пач. 6:16-23

+ 14:50 2 Пач. 2:8
+ 14:51 1 Пач. 9:1,
+ 14:52 1 Пач. 8:11
+ 15:1 1 Пач. 9:16, 1 Пач. 10:1
+ 15:4 1 Пач. 11:8
+ 15:7 Байб. 2:11, Байб. 25:18
+ 15:10 Байб. 6:6
+ 15:22 ГӀакъилал рагӀаби 21:3, Жугь. 10:6
+ 15:23 1 Пач. 13:14
+ 15:27 3 Пач. 11:30-31
+ 15:28 1 Пач. 13:14, 1 Пач. 28:17
+ 15:29 Тит. 1:2
+ 15:35 1 Пач. 19:24
+ 16:1 1 Пач. 9:16, 1 Пач. 10:1
+ 16:6 1 Пач. 17:13,
+ 16:7 3 Пач. 8:39, ГӀакъилал рагӀаби 21:2,
+ 16:9 2 Пач. 13:3, 2 Пач. 21:21,
+ 16:13 1 Пач. 10:1,
+ 16:17 4 Пач. 3:15
+ 17:7 2 Пач. 21:19,
+ 17:8 1 Пач. 8:17
+ 17:13 1 Пач. 16:6-10,
+ 17:18 Байб. 37:14
+ 17:25 1 Пач. 18:17-19
+ 17:46 3 Пач. 18:36
+ 17:50 2 Пач. 23:21
+ 17:54 2 Пач. 5:6
+ 17:55 1 Пач. 14:51, 2 Пач. 2:8
+ 18:1 1 Пач. 20:17, 2 Пач. 1:26
+ 18:7 1 Пач. 21:11, 1 Пач. 29:5
+ 18:10 1 Пач. 16:14
+ 18:14 2 Пач. 7:9

+ 18:17 1 Пач. 14:49, 1 Пач. 17:25, 1 Пач. 25:28

+ 18:18 1 Пач. 9:21, 2 Пач. 7:18
+ 18:19 2 Пач. 21:8
+ 18:25 Байб. 34:12, 2 Пач. 3:14
+ 19:5 1 Пач. 17:48-49
+ 19:9 1 Пач. 16:14, 1 Пач. 18:10

+ 19:11 1 Пач. 14:49, 1 Пач. 18:20-28, 2 Пач. 6:16-23

+ 19:12 Чап. 9:25
+ 19:18 1 Пач. 7:17
+ 19:24 1 Пач. 10:11-12
+ 20:1 1 Пач. 7:17
+ 20:8 2 Пач. 14:32
+ 20:15 2 Пач. 9:1, 2 Пач. 21:7
+ 20:17 1 Пач. 18:1, 2 Пач. 1:26
+ 20:25 1 Пач. 14:50-51
+ 21:6 Мат. 12:3, Мар. 2:25, Лук. 6:3
+ 21:7 1 Пач. 22:9,
+ 21:9 1 Пач. 2:18, 1 Пач. 17:51
+ 21:10 1 Пач. 27:2, 3 Пач. 2:39
+ 21:11 1 Пач. 18:7, 1 Пач. 29:5
+ 22:1 2 Пач. 23:13,
+ 22:5 2 Пач. 24:11,
+ 22:8 1 Пач. 18:3
+ 22:9 1 Пач. 21:7,
+ 22:10 1 Пач. 21:6, 1 Пач. 21:9
+ 22:18 1 Пач. 2:18
+ 22:20 1 Пач. 23:6
+ 22:23 3 Пач. 2:26
+ 23:6 1 Пач. 22:20, 1 Пач. 2:18
+ 23:9 1 Пач. 30:7

+ 23:13 1 Пач. 22:2, 1 Пач. 25:13, 1 Пач. 27:2

+ 23:17 1 Пач. 24:21
+ 23:18 1 Пач. 18:3, 1 Пач. 20:8
+ 23:19 1 Пач. 26:1,
• 24:1 1 Пач. 26
+ 24:6 2 Пач. 24:10
+ 24:7 1 Пач. 26:9, 2 Пач. 1:14
+ 24:13 Байб. 16:5
+ 24:20 Рут 2:12
+ 24:21 1 Пач. 23:17
+ 25:1 1 Пач. 7:17, Байб. 21:21,
+ 25:22 1 Пач. 3:17
+ 25:23 Рут 2:10
+ 25:24 2 Пач. 14:9
+ 25:26 2 Пач. 18:32, Дан. 4:16
+ 25:28 1 Пач. 18:17

+ 25:43 1 Пач. 27:3, 1 Пач. 30:5, 2 Пач. 2:2, 2 Пач. 3:2,

+ 25:44 2 Пач. 3:14-15
• 26:1 1 Пач. 24:1-22
+ 26:1 1 Пач. 23:19,
+ 26:5 1 Пач. 14:50, 1 Пач. 17:55
+ 26:6 2 Пач. 2:18
+ 26:9 1 Пач. 24:7,
+ 26:10 1 Пач. 31:6
+ 26:12 Байб. 2:21, Байб. 15:12
+ 26:21 1 Пач. 15:24
+ 26:23 2 Пач. 22:21,

+ 27:2 1 Пач. 23:13, 1 Пач. 21:10, 3 Пач. 2:39

+ 27:3 1 Пач. 25:43
+ 27:8 1 Пач. 15:7
+ 27:10 1 Пач. 30:29
+ 28:3 1 Пач. 25:1,
+ 28:4 1 Пач. 31:1
+ 28:6 1 Пач. 14:37, 2 Пач. 22:42,
+ 28:14 1 Пач. 2:19, 1 Пач. 15:27
+ 28:15 1 Пач. 18:12
+ 28:17 1 Пач. 15:28
+ 28:18 1 Пач. 15:29
+ 28:19 1 Пач. 31:2, 1 Пач. 31:4
+ 29:5 1 Пач. 18:7, 1 Пач. 21:11

+ 29:9 2 Пач. 14:17, 2 Пач. 14:20, 2 Пач. 19:27, Гал. 4:14

+ 30:1 1 Пач. 27:6-7

+ 30:5 1 Пач. 25:43

+ 30:7 1 Пач. 22:20, 1 Пач. 23:6, 1 Пач. 2:18, 1 Пач. 23:9

+ 30:9 1 Пач. 23:13

+ 30:14 2 Пач. 8:18, 2 Пач. 15:18, 2 Пач. 20:7, 2 Пач. 20:23, 3 Пач. 1:38, 1 Пач. 27:10,

+ 30:29 1 Пач. 27:10
+ 31:1 1 Пач. 28:4
+ 31:2 1 Пач. 14:49,
+ 31:4 2 Пач. 1:10
+ 31:9 2 Пач. 1:20
+ 31:11 1 Пач. 11:1-11, 2 Пач. 21:10
+ 31:12 2 Пач. 21:12,

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=AVR

РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Пачазабазул тӀехь)

РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Пачазабазул тӀехь)

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Ж

7. З

8. И

9. К

10. КЪ

11. Л

12. М

13. Н

14. П

15. Р

16. С

17. Т

18. ТӀ

19. У

20. ХЪ

21. ЦӀ

22. Ш

23. Щ

24. Э

РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян

Арфа

Ассирия – Месопотамиялъул шималияб рахъалда, жакъасеб ГӀиракъалъул ракьалда букӀараб некӀсияб пачалихъ – ГӀизраилалъул вахӀшияб тушман. Ниневия гьелъул тахшагьарлъун кколаан. Цебесеб эраялъул микьабилеб гӀасруялъул ахиралда, 722 соналда, Ассириялъ Шималияб ГӀизраил кверде босана ва ГӀизраилалъул гӀемерисеб халкъги асирлъуде ккана. Ассириялъ ГӀизраилалъул ракьалде жидерго пачалихъалдаса батӀи-батӀиял халкъал гочинаруна ва гьенир хутӀун рукӀарал гӀизраилал гьел халкъалгун журана. Ягьудияги (Къилбаялъулаб ГӀизраил) кверде босизе къеркьана ассириял, амма гьеб гьезухъа бажаричӀо. Хадубккун БетӀергьанас жаза гьабуна Ниневиялъе ва гьеб вавилонияз тӀубан щущахъ биххизабуна.

Ашера – вавилониязулги ханааниязулги аллагь. Цебе заманалда Ашерае гӀибадаталъе рарал бакӀазда, гьелъул сипат-суратги тӀад бекӀкӀарал, цӀулал хӀубал эхетулаан. Гьелъул дин тӀибитӀун букӀана тӀолабго НекӀсияб ГӀагардасеб Бакъбаккул рахъалда. Цо-цо биценазда гьей аллагьзабазулги гӀадамазулги эбеллъун, ралъадазул ва тӀолабго дунялалъул кверщелайлъун ва Илу аллагьасул, яги БагӀалил (бетӀерав аллагь) лъадилъун йихьизаюн йиго. Гьединго гьей рикӀкӀунаан финикиязул шагьаразул – Тиралъул ва Сидоналъул – бетӀерай аллагьлъун. НекӀсияб КъотӀиялде балагьараб мехалъ, Ашерал дин гӀизраилазда гьоркьобгицин тӀибитӀун букӀин бихьула (бал. 3 Пач. 15:13; 18:19; 4 Пач. 21:7; 23:4, 6-7). Гьеб сабаблъун Аллагьас жаза гьабула гьезие.

Ашторат – рокьул ва гьарзаяб бачӀиналъул аллагь ва аллагь-рагъухъан. (бал. 3 Пач. 11:5, 33; 4 Пач. 23:13).

БагӀал – гъугъадиялъул аллагь – ханааниязул бетӀерав аллагь. БагӀал абураб рагӀул магӀна ккола «бетӀергьан, хважаин» абураб. БагӀалие гӀибадат гьабизелъун бараб рокъоб, БагӀалил хъулухъчагӀаз «динияб хъахӀбалъи» гьабулаан – гьел божулаан гьединал ишаздалъун БагӀалил гуч цӀикӀкӀунин ва гьесда ах-хурзазул ва чӀагоябщиналъул бачӀин цӀикӀкӀинабизе кӀолин. НекӀсияб Палестинаялда тӀибитӀун букӀана БагӀалил дин, гӀизраилал гьенире гочиналде цебего. Гьенир рукӀарал халкъаздаса мисалги босун, гӀизраилалги къосун ккун БагӀалил дин гьабизе лъугьунаан. Амма гьеб кутакалда Аллагьасда рихараб жо букӀана. ГӀизраилалъул пача Ахав БагӀалиде вуссинавуна Финикиялдаса ячарай гьесул лъадуца (бал. 3 Пач. 16:31-32). БетӀергьанасде мугъги рехун БагӀалил дин гьабиялдалъун гӀизраилаз кутакалда ццин бахъинабуна БетӀергьанасул.

Бищунго Мукъадасаб (Жанисеб) БакӀ – Цебе БетӀергьанасул Чадиралда букӀараб, хадубккун Мукъадасаб Рукъалъул бищунго жанисеб рахъ – КъотӀиялъул гъамас лъураб бакӀ. Бищунго Мукъадасаб бакӀалдаги гьелда цебесеб Мукъадасаб бакӀалдаги гьоркьоб, багӀарсиябгун шакъикьераб квасул бессараб, биццатаб, кутакалда хирияб пардав бигъун букӀана. Мусал Къануналда рекъон, гӀицӀго кӀудияв кашиш гурони ине бегьулароан гьениве жаниве, гьебги лъагӀалида жаниб цо нухалъ – мунагьалдаса рацӀцӀад гьарулеб Капараталъул Къоялъ. (3 Пач. 6:23; Жугь. 9:3-5, 7)

Вавилон – НекӀсияб Бакъбаккул рахъалда, жакъасеб ГӀиракъалъул ракьалъул къилбаялъулаб рахъалда, цебесеб эраялъул 626–538 соназ щулалъараб кӀудияб ва цӀар рагӀараб шагьар – некӀсияб гучаб империялъул тахшагьар. Цебесеб эраялъул анкьабилеб гӀасруялда Вавилон лъугьана империялъул тахшагьарлъун, гьеб империялда жанибе ана Месопотамия, Сирия ва Палестина. Жиндаго чӀараб улкалъун Ягьудия цӀунизе Ягьудиялъул пачаби кигӀан къеркьаниги, Вавилоналъул аскараз щущахъ биххизабуна Иерусалим ва гӀемерисел ягьудиялги, асир гьарун, Вавилоналде рачун ана (цебесеб эраялъул 586 с.). ЦӀияб КъотӀиялъул заманалде Вавилон щущахъ биххизабун букӀана. Амма, Аллагьасул Калимаялда рекъон, Вавилон абураб рагӀул «Илбисалъул парччахӀлъи» абураб хъвалсараб магӀнаги буго; Вавилон лъугьуна мунагь-такъсиралъул ва квешабщиналъул гӀаламатлъун ва гьеб магӀнаялда гьеб рагӀи чанго нухалъ Инжилалдаги дандчӀвала.

ГанчӀал речӀчӀулеб алат

Давуд ва Голиаф

Жергъен

Зобалазул бо – НекӀсияб КъотӀиялда БЕТӀЕРГЬАН вихьизавула зобалазул боялъ сверун ккурав Зобалазул Пача хӀисабалда (бал. 3 Пач. 22:19). Гьединлъидал НекӀсияб КъотӀиялда къанагӀат гуро БетӀерг БЕТӀЕРГЬАН ьан «Гучал Аскаразул БЕТӀЕРГЬАН» абураб цӀаргун рехсолев вугев.

Иордан – Киннерет хӀорихъа байбихьун ЦӀамул ралъдалъе чвахулеб Палестинаялъул кӀудияб гӀор. ГӀемерисеб бакӀалда гьеб гӀор цӀакъго гӀебаб (30 метр), ялъуни гъваридаб гьечӀониги (3 – 3,5 метр), гьелъул чвахи хехаб ва лъаралмухъ кӀичӀ-кӀичӀараб буго. Гьеб Палестинаялъул бакъбаккул рахъалъулаб гӀорхъилъун ккола. Ханаан кверде босиналда цебе ГӀизраилаз гьеб гӀор бахана.

Кашиш – БетӀергьанасул Рокъоб Гьесие хъулухъалда вукӀунев чи. Къануналда рекъон, гӀицӀго Гьарунил агьлуялъул чагӀи толаан кашишзабилъун. КӀудияв кашишасе гурони ихтияр букӀинчӀо Бищунго Мукъадасаб бакӀалде жаниве ине – гьебги лъагӀалида жаниб цохӀо нухалъ, гьелъие бихьизабураб къоялъ (Капараталъул Къоялъ).

Къавм – цо чиясдасан лъугьараб халкъ. ГӀизраил халкъалъул кинабниги анцӀила кӀиго кӀудияб къавм буго. ГӀизраилазул анцӀила кӀиго къавм лъугьана Якъубил (БетӀергьанас ГӀизраил абун цӀар лъурав) анцӀила кӀиго васасдасан: Рувим, Шимеон, Левий, Ягьуда, Иссахар, Зевулун, Юсуп, Бунямин, Дан, Нафтали, Гад ва Ашер (Байб. 35:23-26). ГӀемерисел бакӀазда Юсупил къавм гьесул кӀиго васасдалъун бихьизабун буго – Манассидалъун ва Ефраимидалъун (Байб. 41:51-52). Аллагьас гьезие кьезе къотӀи гьабураб ракь кверде босун хадуб, ГӀизраилалъул щибаб къавмалъе жинди-жиндир ракьазул бутӀа щвана, гӀицӀго Левийил къавм хутӀун. Левийил къавм БетӀергьанасе хъулухъалъе букӀине тӀаса бищун букӀиндал, хутӀарал къавмаз чӀезабизе кколаан гьезие къваригӀарабщинаб.

Сулейман хун хадуб ГӀизраил кӀийиде бикьана: Шималияб пачалихъ – ГӀизраил, ва Къилбаялъулаб пачалихъ – Ягьудия. Къилбаялъулаб пачалихъалда жанире ккана Ягьудал ва Буняминил къавмал. ХутӀараб анцӀго къавм Шималияб пачалихъалда гъорлъе ккана. Гьеб анцӀабго къавмалъул гӀемерисел чагӀи ассирияз асирлъуде росана ва Ассириялъул империялда гьезул лъалкӀ тӀагӀана.

КъотӀи – Аллагьасул Калимаялда жаниб бищунго цӀикӀкӀараб кӀвар кьола КъотӀиялде – БетӀергьанас гӀадамазулгун гьабураб КъотӀиялде. Гьеб КъотӀи тасдикъ гьабула къурбаналъул гӀодобе тӀураб биялдалъун. Синай магӀарда Аллагьас Мусаги гьоркьов ккун, гӀизраил халкъалъулгун КъотӀи гьабуна. Гьеб КъотӀиялда рекъон, Аллагьас рагӀи кьуна жугьутӀазда баракат лъезе ва гьел тушбабаздаса цӀунизе; гӀизраилазги, Гьесул Къануналда хъваралда рекъон, Гьесие мутӀигӀго хьвадизе ва Гьесул амраби тӀуразаризе тӀаде босана. Гьеб КъотӀиялда НекӀсияб КъотӀи абула. Аварагзабаз цебеккун бицун букӀана Аллагьасдаги гӀадамаздаги гьоркьоб ЦӀияб КъотӀи букӀине бугин.

КъотӀиялъул гъамас – НекӀсияб КъотӀиялда гьедин абула БетӀергьанас гӀизраилазулгун гьабураб КъотӀиялъул хъвай-хъвагӀай жаниб лъураб, меседги тӀад бекьараб цӀулал гьабураб гъамасалда – гӀизраилазул рухӀияб гӀумруялда жаниб гьеб бищун хирияблъун кколаан. Гьениб жаниб лъун букӀана кӀиго ганчӀил къоно. Синай магӀарда Мусаги гьоркьов ккун Аллагьас ГӀизраилгун КъотӀи гьабулелъул, Гьес халкъалда тӀад лъураб анцӀго амру хъварал къанаби рукӀана гьел. Гьеб гъамасалъул тӀалъелалда эхетун месед тӀад бекьараб кӀиго хъерувимги букӀана, куркьбалги гӀебеде ритӀун. Гъамасалъул тӀалъел – «каппорет»: жугьутӀазул мацӀалда «тӀаде жо бачин», «тархъан гьари», «мунагьалдаса рацӀцӀад гьари» ккола гьелъул магӀна. КъотӀиялъул гъамас БетӀергьанасул Рукъалъул Бищун Мукъадасаб бакӀалда лъун букӀунаан.

КъотӀиялъул гъамас

Къурбан – Мусал Къануналда рекъон, гӀизраилаз БетӀергьанасе хӀайванал къурбанлъун гьарулаан: гьел хъолаан, хадуб гьелъул бутӀа, ялъуни тӀубараб къаркъала, къурбаналъе бакӀалда тӀад бухӀулаан, хутӀараб бутӀа кваналаан. Мусал заманалдаса байбихьун, БетӀергьанас Мукъадасаб Рокъоб цо чӀараб бакӀ бихьизабуна къурбаназе ва гӀицӀго кашишзабазул ихтияр букӀана къурбанал тӀоритӀизе.

НекӀсияб КъотӀиялда къурбаналъул гӀемер батӀи-батӀиял тайпаби рихьизарун руго. БоцӀи хъвей гуребги, цоги-цоги – ролъул, зайтуналъул нахул, чагъиралъул сайгъаталги, хӀалухъеналъул тӀоцебесеб бачӀинги босулаан Мукъадасаб Рокъобе къурбаналъе. НекӀсияб КъотӀиялда цӀикӀкӀараб кӀвар кьун буго къурбаназда хурхарал диниял гӀадатазде. Къурбаназдалъун ва БетӀергьанасул амраби тӀуразариялдалъун букӀунаан Аллагьасда ва инсанасда гьоркьоб абадияб бухьен. БатӀи-батӀиял къурбаназул батӀи-батӀияб магӀна буго: тӀубан бухӀулеб къурбан, такъсиралъул къурбан, гӀайибалъул къурбан, ракълил къурбан, баркалаялъул къурбан, нияталъул къурбан, хъублъиялдаса рацӀцӀад гьарулеб къурбан ва гь. ц. Гьединго, БетӀергьанасул Рокъор къасиги къадги Гьесие хъулухъалъе чӀарал кашишзабазеги левитазеги гьел къурбаназдасан букӀана квен-тӀех.

Къурбаналъе бакӀ – гӀадамаз БетӀергьанасе къурбаналъе кьолел хӀайванал, ролъ, чагъир, махӀгьуинал нахал ва гь. ц. тӀад рухӀизе БетӀергьанасул Рокъоб бараб ункъбокӀонаб бакӀ. Къурбаналъе бакӀалъул ункъабго рахъалда эхеде ритӀарал цӀутӀелал рукӀана, лълъаралин абулел. Къурбаналъе хъураб хӀайваналъул бутӀа, ялъуни гьелъул тӀубараб къаркъала къурбаналъе бакӀалда тӀад бухӀулаан рахъу лъугьинегӀан; гьелъул кӀкӀуялдалъун ва махӀалдалъун БетӀергьанас гьеб къабул гьабулаан. НекӀсияб КъотӀиялда, аслияб къагӀидаялъ, кӀиго батӀияб къурбаналъе бакӀ бихьизабун буго: тӀоцебесеб – алат кӀутӀичӀеб ганчӀил бараб; кӀиабилеб – цӀулал бараб, тӀад маххги ккураб. Гьединго гьитӀинаб, тӀад меседги ккураб, къурбаналъе бакӀги букӀана Мукъадасаб бакӀалда лъун – тӀад махӀгьуинал нахал рухӀулеб.

Лира

Мажлисалъул Чадир – Мусал Къануналда рекъон, БетӀергьанасул Рукъ балелде цебе, ГӀизраилалъул халкъалъ кибего цадахъ босулеб букӀана БетӀергьанасул КъотӀиялъул гъамас жаниб лъолеб Чадир.

БетӀергьанас Мусае загьир гьабураб къагӀидаялда гӀуцӀана гӀизраилаз гьеб Чадир. Чодрода жаниб букӀана Бищунго Мукъадасаб бакӀ ва гьелда цебехунаб Мукъадасаб бакӀги. Бищунго Мукъадасаб бакӀалда КъотӀиялъул гъамас лъун букӀунаан; Мукъадасаб бакӀалда – гьуинал махӀал тӀад рухӀулеб месед тӀад ккураб къурбаналъе бакӀ, мукъадасал чадал лъолеб стол ва нахучирахъал. Чадиралъул къватӀисеб рахъалда, гьелда цебе лъолаан къурбаналъе бакӀ ва «Ралъад» абун цӀар жинда лъураб хӀавуз. Мажлисалъул Чодрода жанив БетӀергьан Мусагун дандчӀвалаан ва БетӀергьанасе тӀагӀат-гӀибадат халкъалъ кинацаго цадахъ гьелда цебе гьабулаан. БетӀергьан гӀизраилазда гьоркьов вукӀиналъул гӀаламатлъун букӀана гьеб Мажлисалъул Чадир. Гьеб Чадиралъул мухӀканаб баян кьун буго Мусал Къануналда.

МугӀжизат – Аллагьасул Калимаялда жаниб гьедин абула тӀабигӀаталдалъун ялъуни инсанасдалъун ккараб кинаб бугониги хӀикматаб ишалда: гьединал ишаз БетӀергьанасул амруялъе нугӀлъи гьабула.

Мукъадасаб (БетӀергьанасул) Рукъ – Иерусалималда БетӀергьанасе бараб Рукъ. Мусал заманалдаса нахъе гӀизраилаз БетӀергьанасе хъулухъалъе хӀалтӀизабураб Мажлисалъул Чодрол бакӀалда (гӀага-шагарго цебесеб эраялъул 950 соналда) Сулейман пачаяс бана тӀоцебесеб БетӀергьанасул Рукъ. Вавилониял тӀаде кӀанцӀидал, Вавилоналъул пача Навуходоносорица щущахъ биххизабуна гьеб цебесеб эраялъул 587/586 сс. ва гьениб жаниб букӀараб багьаябщинаб къайи-къоноги хъамал гьабуна. Мукъадасаб Рукъалъул мухӀканаб баян кьолеб буго Пачабазул Лъабабилеб тӀехьалда (3 Пач. 6:2–7:51).

Цебесеб эраялъул 536-леб соналъ, Вавилоналъул асирлъи ахиралде щведал, Персиялъул пача Кирица жугьутӀазе изну кьуна улкаялде тӀадруссине ва вавилонияз биххизабураб БетӀергьанасул Рукъ цӀидасан базе. БетӀергьанасул Рукъ цӀидасан бан лъугӀана гӀага-шагарго цебесеб эраялъул 520–515 сс.

ГӀизраилалъул халкъалъего бищун кӀвар цӀикӀкӀараб бакӀлъун кколаан БетӀергьанасул Рукъ, ва гьезул тӀолабго гӀумруги гьелда бухьараб букӀана: гьенир гурони Аллагьасе къурбанал гьаризе бегьулароан ва аслиял диниял байрамазул къояз, гьел байрамал тӀоритӀизе, тӀолалго жугьутӀалги ракӀарулаан гьенире.

НатӀ – гӀага-шагарго 45 см., бащдаб метргӀанасеб роцен.

Пасха – гӀизраилазул бищун кӀвар бугел байрамазул цояб. НекӀсияб къотӀиялда рекъон, гьеб байрам тӀобитӀула щибаб лъагӀалил ихдалил гӀужалда, гӀизраилал Мисриялдаса къватӀире рорчӀи ва лагълъиялдаса тархъанлъи ракӀалде щвезабун. Авив (гьебго Нисан) моцӀрол – гӀизраилазул календаралъул тӀоцебесеб моцӀ – анцӀила ункъабилеб къоялъ къаси тӀобитӀула Пасха. Гьеб байрамалъул къурбаналъе кьегӀер хъола. КьагӀрил тӀубараб къаркъала бежула ва кьогӀал хурдулгун, реччеб жубачӀеб чедгун цадахъ кванала – гьелъул цо ракьа бекизе бегьуларо. Гьеб сордоялъ гӀизраилаз ракӀалде щвезабун бицуна БетӀергьанас жалго Мисриялдаса хвасар гьариялъул хӀакъалъулъ. Къурбаналъе кьегӀерги хъун, щибаб рукъалъул нуцӀида гьелъул би бахун букӀана ва хвалил малаик би хъварабщинаб рокъове лъугьинчӀо; гьединлъидал, гьезул къавулъе хвел бачӀинчӀо доб мехалда – мисриязулин абуни, щибаб къавулъ тӀоцеве гьавурав вас ва гӀи-боцӀул тӀоцебесеб тӀинчӀ хвана.

Пилистимал – цебесеб эраялъул анцӀила лъабабилеб ва анцӀила кӀиабилеб гӀасруялда, «ралъдал халкъалин» жидеда абулел халкъал гочун, жакъасеб Палестинаялъул къилбаялъулгун бакътӀерхьул рахъалда щулалъараб халкъ. Пахьул гӀасруялъул ахиралда НекӀсияб Бакъбаккул рахъалда цо чанго цебетӀураб халкъги щущахъ биххизабун, гьениб чӀел гьабуна гьез. Гьез кодоре росана Газа, Ашкелон, Ашдод, Гат абурал шагьарал ва Экрон абураб шагьар тӀадеги бана. Пилистимазул ватӀанлъун рикӀкӀуна Кафтор, ай, Крит, ялъуни Кипр. Пилистимазда «суннат гьабичӀел» абулаан, щайгурелъул ГӀагардасеб Бакъбаккул рахъалъул халкъазда гьоркьоб гӀатӀидго тӀибитӀараб суннат гьабиялъул гӀадат гьезул букӀинчӀелъул. ГӀемерал соназ гӀизраилазул кӀудиял тушбабилъун рукӀана пилистимал, ахирги Давудица гьезда тӀад тӀубан бергьенлъи босизегӀан.

Ралъад – кашишзабаз БетӀергьанасе хъулухъалъе жалго рацӀцӀад гьаризе, хӀатӀал-кверал чуризе хӀалтӀизабулеб, кӀудияб ва гургинаб «Ралъад» абун цӀар лъураб хӀавуз. Гьеб букӀана анцӀго натӀалъ гӀебаб ва щуго натӀалъ борхатаб, гьебги Мукъадасаб рукъалъул азбаралда лъун букӀана. Гьелда гъоркь гьеб кквезе анцӀила кӀиго пахьул оцги лъун букӀана.

Рорхалъаби – ханааниязул халкъаз батӀи-батӀиял аллагьзабазе тӀагӀат-гӀибадаталъе ва зияратазе рорхалъабазда, чӀахӀиял гъутӀбузда гъоркь, ялъуни расалъиялда рарал бакӀал рукӀунаан. Гьединал бакӀазда, аслияб къагӀидаялъ, БагӀалил ва Ашерал дин гьабулаан. Гьенир Ашерал хӀубалги лъолаан ва гьезда цере къурбанал хъолаан; гьенибго хъахӀбалъи-пасалъиги гьабулаан, гьелдалъун ах-хуралъул ва гӀумруялъул щибаб рахъалъ бачӀин гьарзалъизе ва ракь цӀилъизе. Зама-заманалда гӀизраилалцин руссунаан гьеб диналде. Аллагьасул Калимаялда рекъон, гьел БетӀергьанасе кутакалда рихарал ишал руго ва, аварагзабиги гьоркьор ккун, Аллагьас гӀемераб нагӀана кьолеб буго гьединаб къагӀидаялъ дин гьабулел чагӀазе ва гьезие жазаги буго. ХӀакъав Аллагьасе тӀагӀат-гӀибадат гьабиялъе НекӀсияб КъотӀиялда бихьизабун буго Иерусалималда бараб ва КъотӀиялъул гъамас жаниб лъураб БетӀергьанасул Рукъ. (бал. 4 Пач. 23:1-28)

Систр

Сулейман пачаяс бараб Мукъадасаб (БетӀергьанасул) Рукъ.

Сур

Терафимал – рукъалъул аллагьзабазул, ялъуни хварал умумузул сипатазда гьарурал, пал тӀамизе, хваразул рухӀазда кӀалъазе, ялъуни батӀи-батӀияб сихӀру гьабизе хӀалтӀизарулел ганчӀил, яги цӀулал ясикӀаби. (БетӀергьанасул Калимаялда бихьизабун буго гьеб кутакалда Аллагьасда рихараб ва Гьес гьукъараб иш букӀин.) Ягьудиялъул пача Ёшиягьица гьукъун рукӀана: батӀи-батӀиял аллагьзабазде руссин, сихӀручилъи, хварал рухӀазда кӀалъай ва гьезда релълъарал хъубалщинал ишал, гьединго терафималги (бал. 4 Пач. 23:24).

ТӀубан бухӀулеб къурбан – щибго нахъе течӀого тӀубанго Аллагьасе кьолеб къурбан. Гьединаб къурбаналъе хъураб хӀайванго тӀубан Аллагьасе кьолаан, ай, къурбаналъе бакӀалда тӀад бухӀулаан щибго нахъе течӀого, рахъу лъугьинегӀан. Гьелъул зобалазде унеб кӀкӀуялдалъун ва гьуинаб махӀалдалъун БетӀергьанас къурбанги къабул гьабулаан. НекӀсияб КъотӀиялда рехсолезда гьоркьор тӀуран рухӀулел къурбанал бищунго кӀвар бугеллъун ккола.

Урим ва Туммим – Урим (нур) ва Туммим (камиллъи). Кисаялда релълъараб жо меседил рахсаца бан букӀунаан эфодалъул каранда ва гьелда жанир Аллагьасул амру лъазабизе хӀалтӀизарулел алатал рукӀунаан – Урим ва Туммим. ГӀалимзабаз абула гьездалъун можоро бахъулаанин, амма ракӀчӀун кин гьел хӀалтӀизарулел рукӀарабали абизе кӀоларо.

Хъерувимал – куркьбал ругел къуватал малаикзаби ва малаикзабазда гьоркьорги бищун тӀадегӀаназул цо тайпа – Зобалазул ва Мукъадасабщиналъул хъаравулзаби (Байб. 3:24; 3 Пач. 6:23-28). БетӀергьанасул цӀаралда сверухъ ва Гьев инсанасда, ялъуни халкъалда аскӀов вукӀиналда хурхун гӀемерал рехсола хъерувимал Аллагьасул Калимаялда; «Хъерувимазул куркьбазда тӀад тах лъурав БЕТӀЕРГЬАН», – ин хъван батула нилъеда НекӀсияб КъотӀиялъул гӀемерисел тӀухьдузда. БетӀергьанасул Рокъоб, Бищун Мукъадасаб бакӀалда жаниб лъураб КъотӀиялъул гъамасалда тӀад, месед тӀад бекьараб кӀиго хъерувим эхетун букӀана. БетӀергьанасда цере рачӀине къваригӀараб мехалда, БетӀергьанасул Рокъоре, гьеб КъотӀиялъул гъамас лъураб бакӀалда цере рачӀунаан гӀизраилал. КъотӀиялъул гъамасалда тӀасан, гьеб кӀиго хъерувималда гьоркьосан кӀалъалаан БетӀергьан Жиндирго халкъалда, Мусаги гьоркьов ккун.

ЦӀияб моцӀ баккиялъул байрам – щибаб моцӀрол авалалда цӀияб моцӀ баккигун, жугьутӀаз тӀобитӀулеб динияб байрам. ЖугьутӀаз моцӀрол календарь хӀалтӀизабулаан. Гьеб къоялъе БетӀергьанас рихьизарурал къурбанал-сайгъаталги росун тӀобитӀулаан гьеб байрам.

Шамат къо – Ягьудиязул анкьил анкьабилеб къо, гьеб ккола хирияб БетӀергьанасе тӀокӀ гьабураб хӀалхьиялъул къо. Мусал Къануналда рекъон, шамат къоялъ гӀадамазда тӀадаб букӀана рахӀаталда, БетӀергьанасда цере как-диналде руссун рукӀине, Къанун цӀализе. Шамат къоялъ кинабгӀаги хӀалтӀи гьаби гьукъараб букӀана тӀолабго халкъалъе. ГӀизраилазул гӀадаталда рекъон, къо байбихьула бакътӀерхьуда. Гьединлъидал, шамат къо байбихьула рузман къоялъул бакътӀерхьуда ва шамат къоялъул бакътӀерхьуда ахиралде щола. Синагогаби раккаралдаса нахъе, гӀизраилал шамат къоялъ гьенире ракӀарула тӀагӀат-гӀибадаталъе.

ЩвантӀих

Эфод – хӀебтил букъун гьабураб, цебебухьалда релълъараб, БетӀергьанасе хъулухъ гьабулаго кашишзабаз ратӀлида тӀасан ретӀунеб жо. ЦохӀо кӀудияв кашишасул букӀана хирияб ххамил букъараб эфод. Кашишзабазул эфодалъул каранда бан букӀунаан, БетӀергьанасул амру лъазабизелъун хӀалтӀизарулел Уримги Туммимги жанир лъураб киса. Пачабазул тӀахьазда батула кӀиго батӀияб эфод. Цо тӀад ретӀунеб эфод; кӀиабилеб, эфодин абулеб тӀагӀел (1 Пач. 14:3; 23:6, 9; 30:7). ТӀоцебесеб эфод тӀад ретӀуна, кӀиабилеб эфод «босула» ялъуни «борхула». Пачабазул ТӀоцебесеб тӀехьалда (1 Пач. 2:28) бихьизабун буго «эфод боси» – кашишзабазул хӀалтӀабазул бищун кӀвар бугезул цояблъун букӀин.

Картаби (Пачазабазул тӀехь)

Картаби (Пачазабазул тӀехь)

1. Вавилоналъул империя

2. ГӀизраилалъул ва Ягьудиялъул пачалихъал

3. ГӀизраилалъул къавмазул ракьал

4. Шаулил, Давудил ва Сулейманил ханлъи

Картаби

Вавилоналъул империя

ГӀизраилалъул ва Ягьудиялъул пачалихъал

ГӀизраилалъул къавмазул ракьал

Шаулил, Давудил ва Сулейманил ханлъи

Table of Contents

Пачазабазул тӀехь: 1 Пачаби

Пачазабазул тӀехь

- ЦеберагӀи

- 1 Пачаби

- ЦеберагӀи
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
- 31

РичӀчӀизе захӀматал рагӀабазе баян (Пачазабазул тӀехь)

- Арфа
- Ассирия
- Ашера
- Ашторат
- БагӀал
- Бищунго Мукъадасаб (Жанисеб) БакӀ
- Вавилон
- ГанчӀал речӀчӀулеб алат
- Давуд ва Голиаф
- Жергъен
- Зобалазул бо
- Иордан
- Кашиш
- Къавм
- КъотӀи
- КъотӀиялъул гъамас
- КъотӀиялъул гъамас
- Къурбан
- Къурбаналъе бакӀ
- Лира
- Мажлисалъул Чадир
- МугӀжизат
- Мукъадасаб (БетӀергьанасул) Рукъ
- НатӀ
- Пасха
- Пилистимал
- Ралъад
- Рорхалъаби
- Систр

- Сулейман пачаяс бараб Мукъадасаб (БетӀергьанасул) Рукъ.

- Сур
- Терафимал
- ТӀубан бухӀулеб къурбан
- Урим ва Туммим
- Хъерувимал
- ЦӀияб моцӀ баккиялъул байрам
- Шамат къо
- ЩвантӀих
- Эфод

Картаби (Пачазабазул тӀехь)

- Вавилоналъул империя
- ГӀизраилалъул ва Ягьудиялъул пачалихъал
- ГӀизраилалъул къавмазул ракьал
- Шаулил, Давудил ва Сулейманил ханлъи